Một nhóm nhà khoa học thuộc University of Manchester đang phát triển phương pháp làm sáng mây bằng cách phun các hạt sương nước biển siêu nhỏ vào khí quyển, với kỳ vọng tăng độ phản xạ của mây để đẩy bớt bức xạ Mặt Trời ra ngoài không gian, từ đó góp phần giảm nhiệt độ bề mặt hành tinh.
Giáo sư Hugh Coe, trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết nhân loại đang bắt đầu chứng kiến những tác động môi trường ngày càng nghiêm trọng do hiện tượng ấm lên toàn cầu gây ra, không chỉ về sinh mạng con người mà còn ở thiệt hại kinh tế quy mô lớn.
Theo dữ liệu từ Copernicus Programme, nhiệt độ trung bình toàn cầu trong giai đoạn 2021-2025 đã cao hơn khoảng 1,3 đến 1,4 độ C so với nửa sau thế kỷ 19, cho thấy tốc độ nóng lên của khí hậu đang tiến rất gần các ngưỡng cảnh báo nguy hiểm.
Nghiên cứu mới này nằm trong khuôn khổ dự án REFLECT, do Advanced Research and Invention Agency tài trợ thông qua Chương trình Khám phá làm mát khí hậu. Đây là một trong 22 dự án địa kỹ thuật khí hậu được cơ quan này phân bổ tổng ngân sách khoảng 57 triệu bảng Anh nhằm tìm kiếm các biện pháp ứng phó khẩn cấp với khủng hoảng khí hậu.
Theo thiết kế của dự án, nhóm REFLECT hiện đang tiến hành các thí nghiệm trong một buồng mây bằng thép không gỉ cao ba tầng, nơi họ mô phỏng quá trình hình thành và phản ứng của các giọt nước siêu nhỏ trong mây.
Mục tiêu là xác định kích thước giọt sương tối ưu để tạo ra hiệu ứng làm sáng mây mạnh nhất. Nếu giọt nước quá lớn, chúng sẽ hút mất độ ẩm cần thiết khiến các giọt nhỏ khác khó hình thành; ngược lại nếu quá nhỏ, chúng sẽ không đủ khả năng làm tăng đáng kể độ phản xạ của đám mây.
Song song với đó, các nhà khoa học đang phát triển thiết bị phun chuyên dụng, xây dựng mô hình máy tính dự báo hiệu quả khí hậu và bắt đầu tiếp xúc với một số cộng đồng ven biển - những nơi có thể trở thành địa điểm thử nghiệm thực tế trong tương lai.
Theo kế hoạch hiện nay, chưa có địa điểm thử nghiệm ngoài trời nào được chốt và ít nhất đến trước năm 2028 sẽ chưa diễn ra bất kỳ đợt phun sương thực địa nào. Ngay cả khi được triển khai, mọi thử nghiệm cũng phải trải qua quá trình đánh giá an toàn độc lập, giám sát môi trường nghiêm ngặt và tham vấn cộng đồng địa phương.
Trong kịch bản thử nghiệm tương lai, nước biển có thể được bắn thành màn sương mịn lên các tầng mây thấp bằng hệ thống pháo phun sương cỡ lớn. Các đợt thử sẽ có quy mô nhỏ, thời gian ngắn, chỉ sử dụng nước biển tự nhiên và tác động dự kiến tan biến trong vòng 24 giờ.
Ý tưởng làm sáng mây thực tế không hoàn toàn mới. Các nhà khoa học từng ghi nhận hiện tượng ô nhiễm từ nhiên liệu vận tải biển chứa hàm lượng lưu huỳnh cao vô tình khiến các đám mây trên đại dương sáng hơn, qua đó phản xạ nhiều ánh sáng Mặt Trời hơn.
Tuy nhiên, kể từ khi các quy định quốc tế siết chặt tiêu chuẩn nhiên liệu sạch hơn được áp dụng trong khoảng 6 năm qua, hiệu ứng phụ là các đám mây này tối hơn, đồng nghĩa hấp thụ nhiều nhiệt hơn và có thể góp phần thúc đẩy tốc độ ấm lên toàn cầu.
Dù đặt kỳ vọng vào hướng tiếp cận địa kỹ thuật mới, các chuyên gia đều nhấn mạnh đây không phải giải pháp thay thế cho việc cắt giảm phát thải khí nhà kính.
Ông Mark Symes khẳng định giảm phát thải carbon vẫn là con đường bền vững duy nhất để giải quyết tận gốc khủng hoảng khí hậu, song trong bối cảnh tiến độ chuyển đổi xanh toàn cầu còn chậm, thế giới cần thêm dữ liệu khách quan để đánh giá liệu những biện pháp can thiệp khí hậu tạm thời như làm sáng mây có đủ an toàn và hiệu quả hay không.
Nếu thành công, dự án của Đại học Manchester có thể mở ra một hướng nghiên cứu mới trong nỗ lực làm chậm quá trình nóng lên toàn cầu, đặc biệt tại các hệ sinh thái mong manh như rạn san hô hay các vùng biển chịu tác động nặng nề của nắng nóng cực đoan.
Bình luận
0