hệ thống chấm điểm và phân loại công dân số gắn liền với nhiều quyền lợi ưu đãi về thuế và phí hành chính, tạo động lực cho quá trình chuyển đổi số quốc gia.

Theo dự thảo do Bộ Công an tham mưu Chính phủ xây dựng, hệ thống điểm công dân số được thiết lập như một công cụ đo lường mức độ tương tác và trách nhiệm của cá nhân trên không gian mạng. Công dân số được định nghĩa là người có tài khoản định danh điện tử, có năng lực làm việc, học tập và tham gia các hoạt động xã hội trực tuyến một cách an toàn và tuân thủ pháp luật.

Đại diện Bộ Công an khẳng định, việc chấm điểm nhằm mục đích khuyến khích người dân chủ động cập nhật dữ liệu và sử dụng các dịch vụ số. Điểm số này hoàn toàn không được sử dụng để xử phạt hay hạn chế các quyền lợi hợp pháp của người dân. Đối với các hành vi vi phạm pháp luật, cơ quan chức năng sẽ xử lý theo quy định hiện hành, đồng thời có thể áp dụng biện pháp cảnh báo hoặc tạm dừng cộng điểm cho đến khi hành vi vi phạm được khắc phục.

Dự thảo đề xuất phân chia công dân số thành ba nhóm dựa trên số điểm tích lũy được. Cụ thể, công dân số tích cực là những người đạt từ 350 điểm trở lên; công dân số cơ bản đạt từ 100 đến 349 điểm; và nhóm chưa xếp hạng là những người có dưới 100 điểm. Điều kiện tiên quyết để bắt đầu tiến trình này là người dân phải được cấp tài khoản định danh điện tử trên ứng dụng VNeID.

Đáng chú ý, ngay khi người dân hoàn tất hồ sơ trên VNeID đạt mức 100%, hệ thống sẽ tự động cộng 100 điểm, tương đương với việc trở thành công dân số cơ bản. Để nâng cao điểm số, người dân có thể tham gia vào các hoạt động như đóng góp ý kiến cho dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, tương tác với đại biểu Quốc hội, sử dụng các dịch vụ y tế số hoặc hoàn thành các khóa học về kỹ năng số trên ứng dụng.

Điểm hấp dẫn nhất của dự thảo là những quyền lợi kinh tế đi kèm với thứ hạng công dân số. Khi đạt mức công dân số tích cực, người dân sẽ được giảm từ 10% đến 100% đối với 127 loại thuế và phí khác nhau. Đặc biệt, các thủ tục hành chính thiết yếu như đăng ký khai sinh, khai tử, kết hôn, cấp giấy phép lái xe hay cấp lại thẻ căn cước sẽ được thực hiện hoàn toàn miễn phí.

Việc gắn điểm số với các lợi ích cụ thể được kỳ vọng sẽ tạo ra làn sóng chuyển đổi số tự nguyện và mạnh mẽ trong cộng đồng. Đây không chỉ là bước đi nhằm minh bạch hóa quản lý nhà nước mà còn góp phần xây dựng một xã hội số văn minh, nơi mỗi cá nhân đều có ý thức trách nhiệm và được hưởng lợi trực tiếp từ sự đóng góp của mình trên môi trường số./.