Theo World Obesity Federation nhân Ngày Thế giới phòng, chống béo phì (4/3), hiện có gần 3 tỷ người trên thế giới – trong đó hơn 400 triệu trẻ em độ tuổi đi học – đang sống chung với tình trạng thừa cân hoặc béo phì. Dự báo đến năm 2035, con số này có thể tăng lên 4 tỷ người, tương đương một nửa dân số toàn cầu.
Đáng chú ý, béo phì không còn là vấn đề riêng của người trưởng thành. Tỷ lệ béo phì ở trẻ em đã tăng gần gấp 5 lần kể từ năm 1975, đặc biệt tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình. Béo phì từ nhỏ thường kéo dài đến tuổi trưởng thành, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm như đái tháo đường, tim mạch và một số loại ung thư.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sự gia tăng béo phì gắn liền với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, thay đổi chế độ ăn uống, giảm vận động thể lực và tác động của hệ thống thực phẩm công nghiệp hóa. Môi trường sống ngày càng “dễ gây béo phì” đã góp phần khiến hơn 1 tỷ người trên thế giới hiện mắc tình trạng này và tỷ lệ vẫn tiếp tục tăng ở hầu hết các quốc gia.
Tại Việt Nam, theo World Obesity Atlas 2025, dù thuộc nhóm có tỷ lệ béo phì thấp trong khu vực Đông Nam Á, nước ta lại ghi nhận tốc độ gia tăng nhanh nhất khu vực. Kết quả Tổng điều tra Dinh dưỡng giai đoạn 2010-2020 cho thấy tình trạng thừa cân, béo phì tăng rõ rệt ở nhiều nhóm tuổi.
Ở trẻ dưới 5 tuổi, tỷ lệ thừa cân, béo phì tăng từ 5,6% năm 2010 lên 11% năm 2020. Với nhóm 5-19 tuổi, tỷ lệ này tăng từ 8,5% lên 19% chỉ sau 10 năm. Đặc biệt tại TPHCM, cứ 2 trẻ thì có 1 trẻ bị thừa cân hoặc béo phì. Ở người trưởng thành, tỷ lệ thừa cân, béo phì tăng từ 15,6% năm 2015 lên 19,5% năm 2020, tương đương mức tăng 30% trong 6 năm.
PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia (Bộ Y tế), cảnh báo nếu không kiểm soát tốt, tỷ lệ thừa cân, béo phì ở lứa tuổi học đường có thể tăng gấp đôi trong vòng 10 năm tới.
WHO nhấn mạnh béo phì liên quan chặt chẽ đến tình trạng kháng insulin – nền tảng của nhiều bệnh lý mạn tính. Ở trẻ em và thanh thiếu niên, béo phì ảnh hưởng tiêu cực đến chuyển hóa lâu dài và có thể làm giảm tuổi thọ.
Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến thừa cân, béo phì ở trẻ em là tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu chất béo, đường, muối, năng lượng cao nhưng nghèo vi chất dinh dưỡng – thường là thực phẩm chế biến sẵn, giá rẻ. Tại Việt Nam, mức tiêu thụ thực phẩm chế biến, đóng gói sẵn tăng hơn 10 lần trong giai đoạn 2000-2017, làm gia tăng nguy cơ mất cân đối dinh dưỡng.
Các chuyên gia cho rằng cần thay đổi lối sống và môi trường sống, từ chính sách tạo không gian vận động cho trẻ đến truyền thông thay đổi thói quen trong gia đình. Người tiêu dùng nên đọc kỹ nhãn dinh dưỡng để xây dựng chế độ ăn hợp lý, lựa chọn thực phẩm lành mạnh.
Theo khuyến cáo của Viện Dinh dưỡng, việc đọc nhãn thực phẩm giúp kiểm soát lượng calo và thành phần dinh dưỡng trong khẩu phần ăn, góp phần phòng ngừa và kiểm soát các bệnh không lây nhiễm như béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp, tim mạch và ung thư.
Bình luận
0