Thách thức duy trì các câu lạc bộ dân ca ví, giặm tại cơ sở
Theo thống kê, tỉnh Hà Tĩnh hiện có khoảng hơn 200 câu lạc bộ dân ca ví, giặm đang hoạt động. Bằng tình yêu nghệ thuật được trao truyền qua nhiều thế hệ, các thành viên vẫn nỗ lực tập luyện, biểu diễn. Thế nhưng, để duy trì một phong trào đều đặn và có chiều sâu lại là câu chuyện hoàn toàn khác khi nhìn vào đời sống của từng nghệ nhân.
Tại Câu lạc bộ hát ví phường vải tại xã Trường Lưu, tỉnh Hà Tĩnh, việc tụ họp đầy đủ các thành viên cho một buổi sinh hoạt định kỳ đang là bài toán khó được đặt ra.
"Cuộc sống mưu sinh khiến mỗi người một ngành nghề, một công việc. Phần lớn lớp trẻ phải chạy đua theo kinh tế, bươn chải làm ăn xa quê. Người lớn tuổi ở lại thì sức khỏe ngày một giảm sút. Do đó, mỗi khi có việc cần tập hợp hay có công việc chung để tụ tập lại là điều vô cùng khó khăn" - Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Thị Hà chia sẻ.
Trăn trở của nhiều Nghệ nhân là làm thế nào để dân ca ví, giặm mãi ngân vang
Nỗi trăn trở của Nghệ nhân Nguyễn Thị Hà phản ánh một thực tế khách quan rằng, khi áp lực kinh tế đè nặng lên từng nếp nhà, dòng chảy dân ca ví giặm dù có sức sống bền bỉ đến đâu cũng khó tránh khỏi những lúc đứt gãy vì thiếu người tiếp nối.
Những người vẫn miệt mài vì điệu hát quê hương
Trước những khó khăn về kinh phí, hoạt động của các câu lạc bộ dân ca ví giặm tại Hà Tĩnh hiện nay chủ yếu dựa vào tinh thần tự nguyện và sự hy sinh cá nhân của những nghệ nhân gạo cội.
Tại xã Cẩm Duệ, ngôi nhà của Nghệ nhân nhân dân Vũ Thị Thanh Minh và Nghệ nhân ưu tú Phạm Thế Hùng từ lâu đã trở thành không gian văn hóa quen thuộc của người dân địa phương. Gần nửa thế kỷ qua, hai ông bà đã dành trọn tâm huyết để gìn giữ các làn điệu quê hương. Không dừng lại ở việc quản lý câu lạc bộ với hơn 60 thành viên, họ còn mở lớp truyền dạy miễn phí cho trẻ em và thanh thiếu niên vào mỗi dịp hè.
Lớp học gieo mầm tình yêu dân ca được tổ chức ngay tại nhà của các nghệ nhân.
Dù giàu lòng nhiệt huyết, nhưng người trong cuộc đôi khi không khỏi chạnh lòng. Nghệ nhân nhân dân Vũ Thị Thanh Minh thẳng thắn nhìn nhận: "Kinh phí để hỗ trợ hoạt động vô cùng khó khăn. Chúng tôi muốn làm một chương trình quy mô, bài bản, đầy đủ thì từ trang phục, đạo cụ cho đến phương tiện đi lại, ăn uống của anh chị em đều cần đến tiền. Nhưng thực tế, nguồn kinh phí này hầu như không có."
Sự thiếu thốn này dẫn đến một nghịch lý: Di sản được vinh danh ở tầm quốc tế nhưng người giữ lửa di sản lại phải hoạt động theo kiểu "đến đâu hay đến đó". Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Trong Hùng xác nhận, nguồn hỗ trợ kinh phí hoạt động từ các cấp quản lý là vô cùng hạn chế.
"Chúng tôi phải lấy tinh thần tự nguyện, lấy sự hy sinh vì tập thể làm tôn chỉ chính để duy trì câu lạc bộ. May mắn là nhờ hai vợ chồng tâm huyết, không đặt nặng vấn đề kinh tế nên mới lôi cuốn và giữ chân được phong trào cho đến nay" - Nghệ nhân Nguyễn Trong Hùng chia sẻ.
Tìm lối đi để làn điệu dân ca, điệu ví sống cùng thời đại
Tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành nhiều chính sách nhằm hỗ trợ các nghệ nhân và câu lạc bộ dân ca ví giặm. Dẫu vậy, nếu chỉ dừng lại ở các khoản trợ cấp mang tính chất động viên, thì việc "thiếu nguồn lực" tại cơ sở vẫn không thể được giải quyết triệt để. Cần có cơ chế phân bổ ngân sách định kỳ cho các câu lạc bộ cơ sở, thay vì chỉ hỗ trợ khi có sự kiện, hội diễn.
Đồng thời đưa dân ca vào học đường một cách chính quy với chế độ thù lao xứng đáng, giúp nghệ nhân yên tâm truyền dạy và tạo ra thế hệ tiếp nối. Hoạt động khai thác các không gian diễn xướng gắn liền với các tour du lịch văn hóa tại chính các làng quên. Bởi chỉ khi di sản tự tạo ra giá trị kinh tế cho người biểu diễn, bài toán bảo tồn sẽ tự tìm thấy lời giải. Di sản chỉ thực sự sống khi nó tồn tại trong chính dòng chảy sinh hoạt của cộng đồng.
Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại:
Bình luận
0