Những sản phẩm này không chỉ xâm nhập sâu vào thị trường thông qua các phương thức quảng cáo tinh vi mà còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của những nhóm đối tượng yếu thế như trẻ em, người bệnh và phụ nữ mang thai. Thực trạng này đã phơi bày những kẽ hở nguy hiểm trong công tác quản lý và hậu kiểm sản phẩm dinh dưỡng hiện nay.

Vụ việc điển hình nhất là việc triệt phá hệ thống Công ty Rance Pharma và Hacofood Group, đơn vị đã tung ra thị trường tới 573 nhãn hiệu sữa bột giả. Các đối tượng chủ mưu đã lợi dụng nhu cầu thực phẩm bổ sung tăng cao để tổ chức sản xuất các loại sữa được quảng cáo là "cao cấp" với thành phần yến sào, đông trùng hạ thảo hay bột macca. Tuy nhiên, kết quả giám định cho thấy nhiều sản phẩm hoàn toàn không chứa các chất này, hoặc chỉ tiêu chất lượng đạt dưới 70% so với mức công bố, đủ căn cứ để xác định là hàng giả nguy hiểm.

Để hợp thức hóa việc lưu hành, các doanh nghiệp này đã lợi dụng cơ chế tự công bố sản phẩm để nộp hàng trăm bộ hồ sơ tại nhiều địa phương như Hòa Bình, Hà Nội và Vĩnh Phúc. Chỉ trong vòng 3 năm, một chi nhánh công ty đã nộp tới 145 bộ hồ sơ đăng ký mà không gặp phải rào cản hậu kiểm đáng kể nào. Điều này cho thấy một lỗ hổng lớn khi các cơ quan chức năng chủ yếu tiếp nhận hồ sơ dựa trên giấy tờ doanh nghiệp cung cấp mà thiếu đi sự kiểm soát thực tế tại nơi sản xuất và chất lượng sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.

Cùng thời điểm, dòng sữa tăng chiều cao HIUP 27 cũng bị phanh phui là hàng giả trong một đường dây có doanh thu bất chính lên tới hơn 2.400 tỷ đồng. Sản phẩm này từng chiếm trọn niềm tin của phụ huynh nhờ những lời quảng cáo "có cánh" và sự tham gia quảng bá của nhiều người nổi tiếng, nghệ sĩ trên mạng xã hội. Khi sự thật được phơi bày, hàng nghìn gia đình rơi vào trạng thái bàng hoàng khi biết rằng họ đã chi tiền triệu để đổi lấy những sản phẩm kém chất lượng, đe dọa trực tiếp đến sự phát triển thể chất của con trẻ.

Dưới góc nhìn của các chuyên gia pháp lý, nguyên nhân của tình trạng này xuất phát từ việc hệ thống quản lý an toàn thực phẩm hiện còn phân tán và chồng chéo giữa nhiều bộ, ngành. Nghị định 15/2018 tạo điều kiện cho doanh nghiệp tự công bố sản phẩm để giảm bớt thủ tục hành chính, nhưng lại bị các đối tượng xấu lợi dụng triệt để. Trong khi lợi nhuận từ việc làm giả sữa là khổng lồ, các chế tài xử phạt hiện hành vẫn bị đánh giá là chưa đủ sức răn đe, đòi hỏi phải có một cơ chế giám sát chủ động và quyết liệt hơn để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.