Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chứng mất trí nhớ hiện ảnh hưởng tới khoảng 57 triệu người và là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ bảy trên toàn cầu. Trong bối cảnh đó, một nghiên cứu mới đây mang lại tín hiệu tích cực khi cho thấy một bài tập rèn luyện trí não đơn giản có thể giúp giảm 25% nguy cơ mắc bệnh.

Nghiên cứu được thiết kế theo mô hình thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên – tiêu chuẩn vàng trong nghiên cứu y học – bắt đầu tuyển chọn người tham gia từ cuối những năm 1990. Hơn 2.800 người từ 65 tuổi trở lên được chia ngẫu nhiên vào ba nhóm luyện tập khác nhau gồm: luyện tốc độ xử lý thông tin, luyện trí nhớ, luyện suy luận hoặc nhóm đối chứng.

Trong giai đoạn đầu, người tham gia thực hiện các buổi huấn luyện kéo dài một giờ, hai lần mỗi tuần trong năm tuần. Sau đó, họ được bổ sung thêm bốn buổi tập vào năm thứ nhất và năm thứ ba. Tổng thời lượng huấn luyện chưa đến 24 giờ.

Kết quả theo dõi sau 5 năm, 10 năm và gần nhất là 20 năm cho thấy nhóm luyện tập tốc độ xử lý thông tin đạt lợi ích rõ rệt nhất. Theo Giáo sư Marilyn Albert (Đại học Johns Hopkins, Mỹ), những người tham gia luyện tập tốc độ và các buổi tăng cường có nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ thấp hơn 25% sau hai thập kỷ. Hai hình thức luyện tập còn lại không ghi nhận sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.

Dù vậy, một số chuyên gia cho rằng cần thận trọng khi diễn giải kết quả. Bà Rachel Richardson, nhà nghiên cứu tại Cochrane Collaboration, nhận định mức giảm 25% tuy có ý nghĩa thống kê nhưng khoảng dao động kết quả khá rộng, từ giảm 41% đến chỉ 5%. Ngoài ra, nghiên cứu đã loại trừ những người có vấn đề về thị lực hoặc thính lực, nên tính đại diện có thể bị hạn chế.

Ông Baptiste Leurent, chuyên gia thống kê y học tại Đại học London (Anh), cũng cho rằng phát hiện này dựa trên một phân tích nhóm nhỏ và chưa đủ mạnh để khẳng định hiệu quả chắc chắn. Theo ông, cần thêm các nghiên cứu quy mô lớn để xác định liệu luyện tập nhận thức có thực sự làm giảm nguy cơ mất trí nhớ hay không.

Bài tập luyện tốc độ trong nghiên cứu yêu cầu người tham gia nhấp chuột vào các ô tô và biển báo giao thông xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau trên màn hình máy tính. Các nhà nghiên cứu cho rằng phương pháp này có thể tác động đến sự kết nối trong não bộ, song cơ chế chính xác vẫn chưa được làm rõ.

Giáo sư Albert nhấn mạnh, kết quả chỉ áp dụng cho bài tập cụ thể được nghiên cứu và không thể suy rộng cho các ứng dụng luyện não khác trên thị trường. Tuy nhiên, nếu hiệu quả giảm 25% nguy cơ được xác nhận rộng rãi, tác động về y tế công cộng có thể rất lớn, giúp các quốc gia tiết kiệm hàng trăm tỷ USD chi phí chăm sóc liên quan đến sa sút trí tuệ trong tương lai.