Âu tàu Mã Đạo: Công trình kỹ thuật khó nhất trên toàn tuyến kênh đào Bình Lục

Âu tàu Mã Đạo: Bài toán kỹ thuật trước chênh lệch mực nước 65 m

Sau 4 năm xây dựng, kênh đào Bình Lục nằm ở khu vực phía Nam Trung Quốc đã đi vào vận hành. Với chiều dài 134,2 km, tuyến kênh kết nối hệ thống đường thủy nội địa với biển được kỳ vọng góp phần giảm chi phí vận tải, tiết kiệm khoảng 5,2 tỷ nhân dân tệ, tương đương 779 triệu USD mỗi năm. Điểm đáng chú ý của công trình là hệ thống ba âu tàu Mã Đạo, Xí Thạch và Thanh Niên được thiết kế kết hợp công nghệ tiết kiệm nước. Đây là hệ thống âu tàu tiết kiệm nước ba cấp lần đầu tiên được triển khai trên thế giới. Trong đó, âu tàu Mã Đạo là công trình bậc thứ nhất, đồng thời là hạng mục then chốt có quy mô lớn nhất và độ khó kỹ thuật cao nhất trên toàn tuyến. Từ khu vực âu tàu này đến điểm cuối trước khi ra biển, tổng chênh lệch mực nước lên tới 65 m. Riêng tại âu tàu Mã Đạo, mức chênh lệch tối đa đạt 29,6 m, tương đương chiều cao một tòa nhà khoảng 10 tầng.

Để giải quyết bài toán này, hệ thống thang máy nước được bố trí tại các khu vực âu tàu, giúp điều chỉnh mực nước trong buồng âu, nâng hoặc hạ tàu giữa những đoạn kênh có cao độ khác nhau. Nhờ đó, tàu có trọng tải lên tới 5.000 tấn có thể lưu thông qua tuyến kênh. Đáng chú ý, tốc độ đóng mở van cấp và tháo nước tại âu tàu Mã Đạo nhanh gấp 2–4 lần so với các âu tàu thông thường. Công trình cũng được đánh giá là âu tàu tiết kiệm nước nội địa có quy mô lớn nhất với diện tích mỗi buồng âu tương đương khoảng 1,5 sân bóng đá tiêu chuẩn. Việc ứng dụng công nghệ tiết kiệm nước có ý nghĩa quan trọng trong điều kiện lưu vực sông Tây Giang thường xuyên chịu tác động của mùa lũ và mùa cạn, khiến mực nước thay đổi theo mùa.

Ông Nguyễn Quốc Trí, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng Kênh đào Bình Lục Quảng Tây cho biết, nhờ kết hợp công nghệ tiết kiệm nước, tuyến kênh mới có thể duy trì hoạt động vận tải quanh năm. Tàu trọng tải 5.000 tấn vẫn có thể lưu thông bình thường, không bị ảnh hưởng bởi biến động mực nước theo mùa.

Mã Đạo và những động lực phát triển kinh tế từ tuyến kênh đào Bình Lục

Bên cạnh ý nghĩa về giao thông và kỹ thuật, quá trình xây dựng kênh đào Bình Lục, đặc biệt là công trình âu tàu Mã Đạo còn tạo ra những thay đổi trong đời sống kinh tế của cộng đồng dân cư khu vực lân cận.

Tại khu vực từng là vùng đất thấp trũng, hoạt động đào đắp, san lấp và cải tạo mặt bằng đã tạo điều kiện để hình thành các khu vực sản xuất nông nghiệp. Nhiều doanh nghiệp nông nghiệp đã đến đầu tư, trong khi các trường đại học tham gia nghiên cứu, ứng dụng kỹ thuật để phát triển các sản phẩm có chất lượng cao. Một trong những mô hình được giới thiệu tại khu vực này là sản xuất dưa lưới với khoảng 200 giống khác nhau, thu hút người dân và khách tham quan đến tìm hiểu mỗi tuần.

Theo ông Đường Tiểu Phó, Phó Giáo sư Học viện Nông nghiệp, Trường Đại học Quảng Tây, sau khi hoàn thành công tác san lấp, cải tạo đất, nhiều doanh nghiệp nông nghiệp đã đến đầu tư dự án. Người dân địa phương có cơ hội làm việc trực tiếp tại các doanh nghiệp, vừa có thêm nguồn thu nhập vừa được tiếp cận và thực hành các kỹ thuật sản xuất để có thể áp dụng vào hoạt động sản xuất của gia đình.

Việc tận dụng đất từ quá trình xây dựng công trình để phục vụ sản xuất nông nghiệp cũng cho thấy một hướng khai thác nguồn lực tại chỗ, gắn hoạt động đầu tư hạ tầng với nhu cầu phát triển kinh tế địa phương.

Động lực thúc đẩy giao thương Trung Quốc - ASEAN

Sự vận hành của kênh đào Bình Lục cùng công trình trọng điểm âu tàu Mã Đạo không chỉ đánh dấu bước tiến trong việc giải quyết những thách thức kỹ thuật của vận tải đường thủy mà còn mở ra một hành lang vận tải mới tại khu vực phía Nam Trung Quốc. Với khả năng tiếp nhận tàu trọng tải 5.000 tấn và duy trì hoạt động quanh năm nhờ công nghệ tiết kiệm nước, tuyến kênh được kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực kết nối giữa hệ thống đường thủy nội địa với các tuyến hàng hải. Đáng chú ý, công trình được xác định là một mắt xích quan trọng thúc đẩy giao thương hai chiều giữa Trung Quốc và ASEAN - đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc.

Từ một công trình hạ tầng giao thông quy mô lớn, kênh đào Bình Lục đang cho thấy những tác động trên nhiều phương diện như nâng cao năng lực vận tải, mở rộng kết nối thương mại và tạo thêm cơ hội việc làm, phát triển sản xuất cho người dân địa phương. Trong đó, âu tàu Mã Đạo là điểm nhấn về năng lực kỹ thuật, thể hiện cách giải quyết bài toán chênh lệch địa hình, mực nước và yêu cầu tiết kiệm nguồn nước trong vận tải đường thủy. Đây cũng là một trong những công trình trọng điểm góp phần định hình vai trò của kênh đào Bình Lục trong mạng lưới giao thông và giao thương khu vực.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html