Xoá mù chữ cho phụ nữ người Dao ở Lào Cai

Xoá mù chữ giữa những đêm vùng cao Lào Cai

Khi màn đêm buông xuống trên vùng đất ven sông Hồng thuộc xã Bảo Hà, tỉnh Lào Cai, một lớp học xoá mù chữ đặc biệt lại sáng đèn. Những học viên không phải là trẻ em trong độ tuổi đến trường mà là phụ nữ người Dao ở thôn Bông. Sau một ngày lao động, sản xuất, họ tiếp tục hành trình học chữ với mong muốn thay đổi cuộc sống của chính mình.

Lớp học xoá mù chữ được tổ chức đều đặn vào các buổi tối trong tuần. Có người vừa trở về từ nương rẫy lúc 6–7 giờ tối đã vội đến lớp. Những đôi tay quen với công việc đồng áng nay cầm bút, mở sách, tập đọc từng câu tiếng Việt.

Hai năm qua, việc học chữ đã trở thành một phần trong sinh hoạt của nhiều phụ nữ người Dao nơi đây. Từ những ngày đầu còn bỡ ngỡ với mặt chữ, đến nay, nhiều học viên đã có thể đọc thông, viết thạo và thực hiện các phép tính cơ bản. Đây là kết quả đáng ghi nhận từ chương trình xoá mù chữ tại địa phương.

Trong lớp học ấy có bà Đặng Thị Chíp, người dân tộc Dao ở thôn Bông. Trước đây, việc đọc một bài thơ hay những dòng chữ trong sách tiếng Việt là điều không dễ dàng với bà. Giờ đây, bà đã có thể tự mình đọc những câu chuyện, bài thơ và hiểu được nội dung trong sách.

Với bà Chíp, biết chữ không chỉ là niềm vui mà còn giúp bà chủ động hơn trong những công việc thường ngày.

"Không đi học không biết chữ được. Đi học có cô giáo dạy vui lắm. Càng ngày càng biết chữ hơn. Đi học biết chữ mình biết ký, biết đọc… có cô giáo dạy biết ơn cô giáo, biết ơn mọi người", bà Đặng Thị Chíp chia sẻ.

Những thay đổi ấy cho thấy ý nghĩa thiết thực của công tác xoá mù chữ tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Việc biết đọc, biết viết giúp người dân tiếp cận thông tin, nâng cao khả năng giao tiếp và từng bước chủ động hơn trong cuộc sống.

Xoá mù chữ giúp phụ nữ người Dao tự tin trong cuộc sống

Thôn Bông hiện có 227 hộ dân với hơn 1.100 nhân khẩu. Trong đó, đồng bào dân tộc Dao chiếm hơn 70% dân số. Đời sống của người dân gắn với hoạt động lao động, sản xuất và các công việc thường ngày tại địa phương.

Đối với những phụ nữ chưa từng được học chữ, nhiều hoạt động tưởng chừng đơn giản như đọc thông tin, ghi chép hay tính toán trong mua bán cũng gặp không ít khó khăn.

Từ thực tế đó, lớp xoá mù chữ dành cho phụ nữ trong độ tuổi từ 15 đến 60 được triển khai tại thôn Bông, trong khuôn khổ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021–2030.

Năm 2025, lớp học được tổ chức với mục tiêu giúp các học viên từng bước tiếp cận kiến thức cơ bản. Sau khi hoàn thành giai đoạn 1, những phụ nữ tham gia đã biết đọc, biết viết và thực hiện các phép tính cộng, trừ.

Năm 2026, xã Bảo Hà tiếp tục phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai tổ chức giai đoạn 2 của chương trình. Mỗi tuần, các học viên đến lớp 5 buổi tối để củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng đọc, viết và tính toán.

Không chỉ giúp người học nhận biết mặt chữ, chương trình còn mang lại những thay đổi trong sinh hoạt, lao động và sản xuất.

Bà Triệu Thị Cói, người dân thôn Bông, cho biết từ khi biết chữ, bà đã tự tin hơn khi tham gia các hoạt động mua bán. Việc đọc thông tin, cân đo và tính toán trở nên thuận tiện hơn trước.

Đối với những phụ nữ thường xuyên tham gia sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ, khả năng tính toán có ý nghĩa thiết thực. Họ có thể chủ động hơn khi mua nguyên liệu, bán sản phẩm hoặc thực hiện các giao dịch trong cuộc sống.

Từ những kiến thức được học, phụ nữ người Dao có thêm điều kiện để tự giải quyết các công việc hằng ngày. Đây cũng là một trong những kết quả rõ nét của hoạt động xoá mù chữ tại địa phương.

Những giáo viên bền bỉ với hành trình xoá mù chữ

Để duy trì lớp học vào mỗi buổi tối, bên cạnh sự cố gắng của học viên còn có sự tận tụy của đội ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy.

Khác với lớp học thông thường, học viên tại thôn Bông có độ tuổi và khả năng tiếp thu không đồng đều. Phần lớn đều phải dành thời gian ban ngày cho công việc gia đình, lao động và sản xuất.

Điều đó đòi hỏi giáo viên phải kiên trì hướng dẫn, giúp từng học viên làm quen với mặt chữ, rèn luyện cách đọc, viết và vận dụng kiến thức đã học.

Cô Nguyễn Thị Bích Hiệp, giáo viên xoá mù chữ tại thôn Bông, cho biết phụ nữ người Dao có tinh thần học tập rất cao. Dù công việc vất vả, nhiều học viên vẫn cố gắng đến lớp đầy đủ.

Theo cô Hiệp, có những hôm học viên lên nương đến 6–7 giờ tối mới trở về nhưng vẫn tiếp tục đến lớp. Chính tinh thần chăm chỉ ấy trở thành động lực để giáo viên gắn bó với công việc đưa con chữ đến với đồng bào.

Mỗi buổi học là thêm một cơ hội để các học viên củng cố kiến thức. Từ việc đọc từng từ, từng câu, họ dần có thể đọc những đoạn văn, bài thơ và nội dung trong sách tiếng Việt.

Những kết quả đạt được không chỉ đến từ nỗ lực của từng cá nhân mà còn từ sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, ngành giáo dục và đội ngũ giáo viên.

Việc duy trì lớp học vào buổi tối cũng tạo điều kiện để phụ nữ vừa tham gia lao động, sản xuất, vừa có thể tiếp tục học tập.

Xoá mù chữ hướng tới mục tiêu không còn người chưa biết chữ

Theo kế hoạch, hành trình học chữ của những phụ nữ người Dao tại thôn Bông sẽ hoàn thành vào tháng 12/2026.

Đây dự kiến cũng là lớp xoá mù chữ cuối cùng tại thôn, khi không còn người trong độ tuổi từ 15 đến 60 chưa biết chữ.

Kết quả này đánh dấu một bước tiến trong công tác phổ cập giáo dục, nâng cao dân trí tại địa phương. Từ một lớp học dành cho những phụ nữ chưa biết chữ, chương trình đã giúp các học viên từng bước làm chủ kỹ năng đọc, viết và tính toán.

Quan trọng hơn, kiến thức được tiếp nhận tại lớp học đang được vận dụng vào đời sống thực tế. Những phụ nữ từng gặp khó khăn khi đọc thông tin, ghi chép hay mua bán nay đã có thể chủ động thực hiện nhiều công việc.

Công tác xoá mù chữ tại thôn Bông cũng cho thấy hiệu quả của việc triển khai chính sách giáo dục phù hợp với điều kiện sinh hoạt của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Sự phối hợp giữa xã Bảo Hà, ngành Giáo dục tỉnh Lào Cai và đội ngũ giáo viên đã góp phần duy trì hoạt động học tập, tạo điều kiện để phụ nữ người Dao tiếp cận tri thức.

Từ những buổi học dưới ánh đèn mỗi tối, con chữ đang mở ra những thay đổi trong cuộc sống của phụ nữ thôn Bông. Khi việc đọc, viết và tính toán không còn là trở ngại, người dân có thêm cơ hội tiếp cận thông tin và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Hành trình xoá mù chữ ở thôn Bông không chỉ hướng tới mục tiêu biết đọc, biết viết mà còn góp phần thực hiện chính sách giáo dục nhân văn, để người dân vùng cao không bị bỏ lại phía sau trên con đường tiếp cận tri thức.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html