Áp lực từ tốc độ già hóa dân số nhanh chóng

Báo cáo Dự báo dân số Việt Nam giai đoạn 2024-2074 do Tổng cục Thống kê công bố mới đây đã đưa ra cảnh báo về sự thay đổi nhân khẩu học này. Hiện nay, Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn cơ cấu dân số vàng bắt đầu từ năm 2007. 

Trong khoảng thời gian từ nay đến năm 2035, nước ta vẫn duy trì được nguồn nhân lực dồi dào với tỷ lệ người trong độ tuổi lao động giữ ở mức cao, tạo đà tối ưu cho tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, kể từ năm 2036, khi tỷ trọng người trên 65 tuổi chạm mốc 15%, lợi thế này sẽ không còn.

Tốc độ già hóa sau năm 2036 dự báo sẽ diễn ra rất nhanh. Theo dữ liệu, nếu năm 2024 cứ 100 trẻ em có khoảng 60 người cao tuổi thì đến năm 2074, con số này sẽ tăng vọt lên gần 225 người. Tương quan sẽ thay đổi từ mức hai trẻ em gánh một người già hiện nay sang mức hai trẻ em phải gánh tới bốn người già vào cuối kỳ dự báo. 

GS Nguyễn Đình Cử nhấn mạnh, Việt Nam hiện chỉ còn khoảng 15 năm dư địa để tận dụng "cơ hội vàng" này nhằm tạo ra các kỳ tích kinh tế trước khi chuyển sang giai đoạn dân số già.

Thích ứng thông qua thay đổi chính sách dân số

Trước nguy cơ "chưa giàu đã già", Luật Dân số mới vừa được Quốc hội thông qua đã thay đổi trọng tâm từ kiểm soát mức sinh sang khuyến sinh và thích ứng với già hóa. Quy định mới trao quyền tự quyết về thời điểm và số lượng con cho các cặp vợ chồng, thay vì khuyến khích sinh ít con như trước. 

Nhà nước cũng triển khai nhiều chính sách hỗ trợ tài chính cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi tại các vùng mức sinh thấp, đồng thời ưu tiên hỗ trợ về nhà ở xã hội để giảm gánh nặng kinh tế cho các gia đình trẻ.

Song song với việc kích cầu mức sinh, Luật Dân số cũng đặc biệt chú trọng đến việc chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai. Các chuyên ngành lão khoa sẽ được ưu tiên phát triển thông qua việc miễn giảm học phí và cấp học bổng cho sinh viên. Nhân viên y tế trong lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi cũng sẽ được hưởng các cơ chế đãi ngộ đặc biệt. Những bước đi chiến lược này nhằm đảm bảo hệ thống y tế và an sinh xã hội có đủ năng lực phục vụ một xã hội già hóa, đồng thời duy trì sự ổn định và phát triển bền vững của đất nước trong dài hạn./.