Việt Nam chính thức vận hành sàn giao dịch carbon từ 29/6

Sáng 29/6, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Lễ khai trương sàn giao dịch carbon trong nước, chính thức đưa thị trường carbon Việt Nam đi vào hoạt động. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong lộ trình xây dựng cơ chế thị trường carbon, góp phần thúc đẩy giảm phát thải khí nhà kính, phát triển kinh tế xanh và thực hiện các cam kết quốc tế về ứng phó với biến đổi khí hậu.

Việc vận hành sàn giao dịch carbon được kỳ vọng sẽ tạo ra công cụ kinh tế hiệu quả nhằm khuyến khích doanh nghiệp giảm phát thải, đồng thời huy động thêm nguồn lực cho quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp và phát triển bền vững.

Theo thông tin được công bố trước đó, tổng lượng hạn ngạch phát thải khí nhà kính phân bổ cho ba ngành có lượng phát thải lớn nhất gồm nhiệt điện, sắt thép và xi măng trong giai đoạn 2025-2026 đạt hơn 511 triệu tấn CO2e. Đây sẽ là khối lượng hạn ngạch đầu tiên được đưa vào giao dịch trên thị trường carbon trong nước.

Trao đổi về cơ chế hoạt động của sàn, ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), cho biết thị trường carbon sẽ áp dụng phương thức giao dịch thỏa thuận. Đây là mô hình được lựa chọn trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế và phù hợp với đặc thù của loại hàng hóa đặc biệt là hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon.

Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, trước khi thực hiện giao dịch, các bên cần nghiên cứu kỹ sản phẩm, đánh giá giá trị cũng như trao đổi đầy đủ về các điều kiện giao dịch nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả.

Trong giai đoạn thí điểm từ năm 2026 đến hết năm 2028, HNX sẽ tiếp tục theo dõi, đánh giá quá trình vận hành để đề xuất bổ sung các phương thức giao dịch phù hợp, góp phần nâng cao tính linh hoạt và thanh khoản của thị trường trong tương lai.

Đại diện HNX cũng cho biết thị trường carbon có nhiều điểm khác biệt so với các thị trường đang được Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội vận hành.

Theo đó, HNX chỉ đóng vai trò là đơn vị cung cấp dịch vụ giao dịch. Toàn bộ dữ liệu liên quan đến hạn ngạch phát thải, tín chỉ carbon, ngày giao dịch đầu tiên và cuối cùng của từng sản phẩm sẽ được kết nối từ hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon do Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) quản lý.

Một điểm đáng chú ý khác là chỉ những tài khoản được Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) xác nhận mới đủ điều kiện tham gia giao dịch trong ngày kế tiếp.

Đối với hạn ngạch phát thải, đối tượng được phép giao dịch là các tổ chức thuộc diện phát thải khí nhà kính. Trong khi đó, tín chỉ carbon có thể được giao dịch bởi các tổ chức đủ điều kiện theo quy định, thông qua hình thức thỏa thuận trực tiếp hoặc giao dịch điện tử.

Khác với thị trường chứng khoán, việc thanh toán trên thị trường carbon được thực hiện theo cơ chế tức thời. Giao dịch sẽ hoàn tất ngay khi bên mua có đủ tiền và bên bán có đủ hạn ngạch phát thải hoặc tín chỉ carbon trên tài khoản lưu ký.

Theo kế hoạch, trong giai đoạn đầu sẽ có khoảng 92 doanh nghiệp thuộc ba lĩnh vực phát thải lớn gồm nhiệt điện, xi măng và sắt thép tham gia giao dịch hạn ngạch phát thải.

Theo lộ trình đã được Chính phủ phê duyệt, thị trường carbon Việt Nam sẽ được triển khai thí điểm đến hết năm 2028 trước khi chính thức vận hành đầy đủ từ năm 2029. Trong thời gian thí điểm, các doanh nghiệp tham gia sẽ được miễn phí dịch vụ giao dịch trên sàn.

Việc chính thức đưa sàn giao dịch carbon vào hoạt động được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng để hình thành thị trường carbon minh bạch, thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch, nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời hỗ trợ Việt Nam thực hiện mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và phát triển nền kinh tế xanh, bền vững trong những năm tới.