Tổ chức UNESCO vừa chính thức công bố thêm 12 Công viên Địa chất Toàn cầu mới trong năm 2026, nâng tổng số điểm đến thuộc mạng lưới này lên 241 trên phạm vi 51 quốc gia. Đây được xem là bước mở rộng đáng chú ý, phản ánh xu hướng toàn cầu trong việc gìn giữ di sản địa chất song song với phát triển cộng đồng địa phương theo hướng bền vững.
Những vùng đất lưu giữ câu chuyện hàng triệu năm của Trái đất
Khác với những điểm du lịch đơn thuần, Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO là những vùng lãnh thổ hội tụ các giá trị nổi bật về địa chất, địa mạo, hóa thạch, núi lửa, hang động hoặc dấu tích kiến tạo cổ xưa. Những nơi này đồng thời gắn chặt với đời sống văn hóa bản địa, tri thức cộng đồng và được quản lý như những “bảo tàng ngoài trời” sống động.
Trong danh sách mới năm nay, nhiều địa danh lập tức thu hút sự chú ý của giới yêu khám phá.
Tại Ireland, Joyce Country và Western Lakes gây ấn tượng với hệ thống núi non, hồ nước, vịnh băng hà cùng lịch sử địa chất kéo dài hàng trăm triệu năm. Không chỉ nổi bật ở giá trị khoa học, nơi đây còn là vùng Gaeltacht - khu vực mà tiếng Ireland vẫn được sử dụng thường nhật, tạo nên sự giao thoa độc đáo giữa địa chất và ngôn ngữ bản địa.
Ở Greece, Nisyros UNESCO Global Geopark lại mang đến trải nghiệm khác biệt với một trong những hệ thống núi lửa trẻ và hoạt động mạnh nhất nước này. Miệng núi lửa thủy nhiệt khổng lồ, các lớp đất đá đổi màu và hơi nóng bốc lên từ lòng đất khiến nơi đây giống như một phòng thí nghiệm địa chất tự nhiên khổng lồ.
Trong khi đó tại Japan, cao nguyên đá vôi Miné-Akiyoshidai Karst Plateau mở ra cảnh quan karst rộng lớn với những đồng cỏ phủ trên nền đá vôi cổ, lưu giữ hồ sơ sinh thái biển từ khoảng 80 triệu năm trước cùng nhiều bằng chứng về sự sống sau thời kỳ tuyệt chủng Permi.
Mỗi công viên là một “hồ sơ sống” của thiên nhiên và con người
Danh sách 12 công viên địa chất mới trải dài trên nhiều châu lục với bản sắc hoàn toàn khác biệt.
China góp mặt với Trường Sơn và Núi Siguniang - hai khu vực nổi bật với địa hình núi cao, cấu trúc kiến tạo phức tạp và dấu tích va chạm lục địa quy mô lớn.
France có Terres d’Hérault với các lớp trầm tích, hẻm núi và dấu tích biển cổ.
Malaysia sở hữu hai đại diện là Lenggong và đồng bằng Sarawak, nơi giá trị địa chất kết hợp chặt với khảo cổ học, rừng ngập nước và đa dạng sinh học nhiệt đới.
Ngoài ra còn có Algarvensis của Portugal, Toratau của Russia, Dahar của Tunisia và Manantiales Serranos của Uruguay. Mỗi nơi đều được xem như một “hồ sơ sống” ghi lại lịch sử hình thành Trái đất, đồng thời lưu giữ ký ức cộng đồng qua tập quán, ngôn ngữ, kiến trúc và tri thức bản địa.
Khi bảo tồn đi cùng phát triển bền vững
Theo UNESCO, điểm chung của các công viên địa chất toàn cầu không chỉ nằm ở vẻ đẹp cảnh quan mà còn ở mô hình phát triển dựa trên ba trụ cột: bảo tồn di sản, giáo dục môi trường và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng.
Du khách khi đến đây không chỉ tham quan mà còn được tiếp cận những câu chuyện về biến đổi khí hậu, tiến trình kiến tạo địa chất, sự vận hành của hệ sinh thái và vai trò của con người trong việc bảo vệ hành tinh.
Người dân địa phương giữ vai trò trung tâm khi trực tiếp tham gia hướng dẫn du lịch, cung cấp dịch vụ lưu trú, ẩm thực, thủ công truyền thống và cùng hưởng lợi từ dòng khách đến tham quan. Nguồn thu từ du lịch tiếp tục quay trở lại phục vụ công tác bảo tồn, tạo thành chu trình phát triển tích cực và lâu dài.
Sự gia tăng của mạng lưới công viên địa chất toàn cầu cũng cho thấy xu hướng mới của ngành du lịch quốc tế: du khách ngày càng tìm kiếm những hành trình có chiều sâu trải nghiệm, giàu giá trị tri thức và thân thiện với môi trường thay vì chỉ nghỉ dưỡng đơn thuần.
Danh sách 12 Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO mới năm 2026
Trường Sơn – China Núi Siguniang – China Terres d'Hérault – France Nisyros – Greece Joyce Country và Western Lakes – Ireland Miné-Akiyoshidai Karst Plateau – Japan Lenggong – Malaysia Đồng bằng Sarawak – Malaysia Algarvensis – Portugal Toratau – Russia Dahar – Tunisia Manantiales Serranos – Uruguay
Danh sách mới không chỉ là gợi ý cho những tín đồ xê dịch mà còn là lời nhắc về cách thế giới đang lựa chọn phát triển chậm hơn, hiểu sâu hơn và gìn giữ những giá trị quý giá nhất của hành tinh cho các thế hệ tương lai.
Bình luận
0