Liên minh kiểm soát nguồn cung dầu lớn nhất hành tinh đang đứng trước một phép thử chưa từng có sau khi Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) tuyên bố rời khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và cả cơ chế phối hợp sản lượng OPEC+, với hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Đây được xem là một trong những cú sốc lớn nhất đối với thị trường năng lượng kể từ khi OPEC hình thành, bởi UAE là một trong những nhà sản xuất chủ chốt của khối suốt gần 6 thập kỷ qua.
Theo tuyên bố từ Bộ Năng lượng UAE, quyết định này xuất phát từ nhu cầu tăng tính chủ động trong hoạch định sản lượng và bảo vệ lợi ích quốc gia trong bối cảnh nhu cầu năng lượng thế giới biến động mạnh. Abu Dhabi cho rằng việc phải tuân thủ hạn ngạch chung của OPEC và OPEC+ khiến nước này khó phát huy hết công suất khai thác cũng như hạn chế khả năng phản ứng nhanh với thị trường.
Trong nhiều năm qua, UAE liên tục bày tỏ không hài lòng với cơ chế phân bổ hạn ngạch sản xuất, đặc biệt khi nước này đã đầu tư mạnh để nâng công suất khai thác dầu lên gần 5 triệu thùng/ngày nhưng vẫn bị ràng buộc bởi các cam kết cắt giảm chung. Sự khác biệt ngày càng lớn trong chiến lược năng lượng giữa UAE và Saudi Arabia – quốc gia giữ vai trò dẫn dắt OPEC – được cho là nguyên nhân sâu xa khiến khối này xuất hiện rạn nứt nghiêm trọng.
Giới chuyên gia nhận định trong ngắn hạn, tác động lên giá dầu có thể chưa quá rõ rệt do nguồn cung toàn cầu vẫn đang chịu ảnh hưởng từ căng thẳng tại khu vực Vịnh Persian và gián đoạn qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, về trung và dài hạn, khi UAE hoàn toàn tự chủ sản lượng và có thể bơm thêm dầu ra thị trường, vai trò điều tiết giá của OPEC sẽ suy giảm đáng kể. Điều này đồng nghĩa thị trường dầu mỏ thế giới sẽ bước vào giai đoạn khó dự báo hơn, biên độ dao động giá có thể lớn hơn và nguy cơ cạnh tranh thị phần giữa các nhà xuất khẩu sẽ gay gắt hơn.
Nhiều nhà phân tích xem đây là tín hiệu cho thấy mô hình “liên minh thống nhất” từng giúp OPEC và OPEC+ kiểm soát hơn một nửa nguồn cung dầu toàn cầu đang dần mất hiệu lực. Khi một thành viên lớn như UAE tách ra để theo đuổi chiến lược riêng, các quốc gia khác cũng có thể cân nhắc lợi ích quốc gia thay vì tiếp tục hy sinh sản lượng để giữ kỷ luật tập thể. Một khi hiệu ứng domino xuất hiện, sức mạnh thao túng nguồn cung của OPEC sẽ không còn như trước.
Trên các diễn đàn tài chính quốc tế, cộng đồng đầu tư cũng coi động thái này là dấu hiệu “OPEC discipline evaporates” – tức kỷ luật nội khối đang bốc hơi nhanh chóng. Nhiều ý kiến cho rằng nếu UAE tăng xuất khẩu độc lập sau khi tình hình Trung Đông lắng xuống, giá dầu có thể chịu áp lực giảm nhưng đồng thời mức độ biến động sẽ mạnh hơn vì thiếu cơ chế phối hợp ổn định như trước đây.
Việc UAE rời OPEC và OPEC+ vì thế không chỉ là một quyết định hành chính đơn lẻ, mà là bước ngoặt địa chính trị năng lượng cho thấy cán cân quyền lực trong thị trường dầu mỏ toàn cầu đang thay đổi. Khi lợi ích quốc gia ngày càng được đặt lên trên lợi ích liên minh, thế giới có thể phải chuẩn bị cho một giai đoạn giá dầu khó lường hơn, nơi mọi biến động nguồn cung sẽ tác động nhanh và mạnh hơn tới nền kinh tế toàn cầu.
Bình luận
0