Rừng tràm U Minh Hạ, rộng khoảng 35.000 ha tại tỉnh Cà Mau, là nơi ong mật tập trung làm tổ mỗi khi mùa hoa tràm nở rộ. Hệ sinh thái đất ngập nước đặc trưng nơi đây đã tạo nên nguồn mật ong rừng nổi tiếng của miền Tây.
Để dẫn dụ ong về làm tổ, người dân sử dụng các loại cây như tràm, cau hoặc bình bát, trong đó cây tràm được ưa chuộng hơn cả nhờ độ bền cao. Mỗi kèo ong gồm ba phần chính: cây nống, cây nạng và thanh kèo gác phía trên. Cách làm này được đúc kết từ tập tính của ong rừng và được người dân gọi là nghề “ăn ong”.
Theo kinh nghiệm của những người thợ lâu năm, kèo ong thường được đặt ở khu vực nhiều hoa tràm, thông thoáng, có nắng và đón gió. Hướng đặt kèo cũng phải tính toán theo vị trí mặt trời và mùa trong năm để ong dễ tìm đến làm tổ.
Sau khi ong đến ở, khoảng 15–20 ngày là có thể thu hoạch mật đợt đầu. Mỗi tổ ong nặng từ 10–20 kg và có thể khai thác nhiều lần trong suốt mùa mật.
Khi thu hoạch, thợ gác kèo sử dụng đuốc xơ dừa để tạo khói, xua ong rời tổ. Nhờ đó, việc lấy mật trở nên an toàn và nhanh chóng hơn. Khi ong bay đi, người thợ dùng dao cắt phần bánh mật, toàn bộ quá trình chỉ diễn ra trong 2–3 phút với sự phối hợp của 2–3 người để tránh ong quay lại.
Nghệ nhân Trần Văn Nhì ở xã Nguyễn Phích, người có hơn 50 năm gắn bó với nghề, cho biết thời điểm lý tưởng để lấy mật là vào buổi sáng từ 6–8h, khi ong ít hoạt động hơn. Sau khi thu hoạch, thợ sẽ cắt bỏ phần tàng màu đen và luôn chừa lại một phần tổ để ong tiếp tục sinh sống, sinh sản và tạo mật mới.
Hiện nay, nhiều khu du lịch sinh thái tại Cà Mau đã đưa hoạt động gác kèo ong vào chương trình tham quan. Du khách có thể trực tiếp xem thợ rừng khai thác mật và thưởng thức mật ong tươi ngay tại rừng tràm.
Chủ một khu du lịch sinh thái ở xã Trần Văn Thời, đồng thời là thợ ăn ong lâu năm, cho biết gia đình anh đã theo nghề hơn 20 năm. Từ năm 2015, khi phát triển du lịch sinh thái, anh đưa hoạt động gác kèo ong vào chương trình để du khách có thể trực tiếp trải nghiệm. Khu rừng tràm nguyên sinh của gia đình hiện có khoảng 1.000 kèo ong, mỗi đợt có hàng trăm tổ ong về làm tổ tùy điều kiện tự nhiên.
Mỗi tổ ong có thể cho thu hoạch 3–4 lần, mỗi lần từ 3–5 lít mật. Mật ong rừng U Minh Hạ có màu vàng sậm, hương thơm đặc trưng của hoa tràm, với giá bán khoảng 500.000–700.000 đồng mỗi lít.
Bên cạnh hoạt động trải nghiệm, các khu du lịch còn kết hợp kinh doanh sản phẩm mật ong. Những chai mật dung tích nửa lít, giữ nguyên một phần tổ ong bên trong, được bán với giá khoảng 300.000 đồng, thu hút nhiều du khách mua làm quà.
Bình luận
0