Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng vừa ban hành dự thảo Thông tư quy định chi tiết chế độ gặp, nhận quà và liên lạc của phạm nhân, với nhiều nội dung đổi mới theo hướng chuyển đổi số.

Bên cạnh đề xuất cho phạm nhân được gọi video miễn phí, gặp người thân trực tuyến, dự thảo còn thay đổi mạnh mẽ phương thức quản lý tài chính và quà tặng. Thay vì quy trình thủ công như tiếp nhận tiền mặt, ký sổ, bàn giao cuối ngày, các cơ sở giam giữ sẽ áp dụng hình thức thanh toán điện tử và xác thực dữ liệu số.

Theo quy định hiện hành tại Bộ Công an (Thông tư số 14/2020/TT-BCA), người thân gửi tiền cho phạm nhân chủ yếu bằng cách nộp tiền mặt khi thăm gặp hoặc gửi qua đường bưu chính. Cán bộ phải tiếp nhận, ký sổ và bàn giao cho bộ phận hậu cần, tài vụ.

Dự thảo Thông tư năm 2026 bổ sung quy định mới mang tính đột phá: mỗi cơ sở giam giữ sẽ mở tài khoản tại ngân hàng và tạo mã QR Code niêm yết tại Nhà gặp phạm nhân. Khi phạm nhân mới đến chấp hành án, Thủ trưởng cơ sở giam giữ sẽ thông báo cho gia đình số tài khoản để thực hiện chuyển tiền.

Việc chuyển khoản và quét mã QR giúp số hóa dòng tiền ngay từ đầu, giảm rủi ro trong khâu kiểm đếm, bảo quản, vận chuyển tiền mặt, đồng thời tạo thuận tiện, an toàn cho người gửi.

Dự thảo không quy định mức trần tiền được gửi qua ngân hàng theo tháng hoặc theo lần. Tuy nhiên, việc nhận và sử dụng tiền vẫn chịu điều chỉnh về tần suất và mục đích.

Cụ thể, mỗi tháng phạm nhân được nhận tiền, đồ vật từ người thân tối đa 2 lần (trực tiếp, qua bưu chính hoặc ngân hàng). Nếu gửi đồ vật, mỗi lần không quá 3kg; trường hợp gửi một lần thì không quá 6kg. Trong một lần gặp trực tiếp, phạm nhân được nhận tối đa 5kg đồ vật.

Tiền do gia đình gửi cùng tiền thưởng, tiền bồi dưỡng làm thêm giờ, vượt năng suất lao động sẽ được chuyển vào tài khoản lưu ký để phạm nhân mua thêm thực phẩm tại căng tin. Mức chi tiêu không vượt quá 5 lần định lượng tiền ăn trong một tháng.

Các khoản chi cho hàng hóa thiết yếu phục vụ sinh hoạt như kem đánh răng, xà phòng, quần áo, giấy, bút… không tính vào giới hạn 5 lần tiền ăn này. Ngoài ra, tiền lưu ký còn có thể dùng để liên lạc điện thoại, gửi về cho người thân hoặc thực hiện nghĩa vụ dân sự như nộp phạt, án phí.

Theo cơ quan soạn thảo, thực tế phát sinh nhiều trường hợp quà gửi qua bưu chính có chứa đồ vật cấm hoặc thực phẩm đã hư hỏng khi đến nơi. Thông tư 14/2020 chưa có quy định cụ thể với các tình huống này.

Dự thảo năm 2026 đã bổ sung thẩm quyền cho Thủ trưởng cơ sở giam giữ được lập biên bản thu giữ hoặc tiêu hủy ngay các đồ vật không đảm bảo, có sự chứng kiến của phạm nhân. Nếu phạm nhân từ chối nhận quà, cơ sở giam giữ sẽ lập biên bản và chuyển hoàn bưu gửi; chi phí do người gửi chịu.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung “thuốc phòng bệnh” vào danh mục thuốc người thân được gửi cho phạm nhân, bên cạnh thuốc chữa bệnh và thuốc bổ. Các loại thuốc phải có chỉ định của bác sĩ, đầy đủ nhãn mác, thành phần, hàm lượng, công dụng và còn hạn sử dụng.

Dự thảo Thông tư đang được lấy ý kiến công khai, dự kiến trình Bộ trưởng Bộ Công an ký ban hành trong tháng 5 và có hiệu lực sau 45 ngày kể từ ngày ký, thay thế Thông tư số 14/2020 hiện hành.