Xử lý nghiêm trách nhiệm người đứng đầu
Tính từ thời điểm 0h00 ngày 1/1/2026, chiến dịch tổng kiểm kê tài sản công theo Chỉ thị số 23/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã đi được 1/4 chặng đường. Theo báo cáo mới nhất từ Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính), đến hết ngày 31/3/2026, các cơ quan, đơn vị trên cả nước đã cơ bản hoàn thành việc kiểm đếm thực tế, đối chiếu sổ sách và dán mã QR cho tài sản.
Chia sẻ về kết quả này, ông Nguyễn Tân Thịnh - Cục trưởng Cục Quản lý công sản cho biết, dù danh mục kiểm kê lên tới 20 nhóm tài sản phức tạp, nhưng nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng, các đơn vị đã đảm bảo được khung thời gian vàng của giai đoạn đầu. Tuy nhiên, ông Thịnh cũng thẳng thắn nhìn nhận: "Kiểm đếm xong mới chỉ là điều kiện cần. Bước tiếp theo là chuẩn hóa dữ liệu mới là điều kiện đủ. Các cơ quan tổng hợp tại trung ương và địa phương đang rà soát để đảm bảo dữ liệu không chỉ đầy đủ mà phải tuyệt đối chính xác và có tính logic trước khi đẩy lên hệ thống của Bộ Tài chính".
Cuộc tổng kiểm kê năm 2026 diễn ra trong một bối cảnh đặc biệt, toàn bộ hệ thống chính trị vừa hoàn tất việc tinh gọn bộ máy và sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Điều này tạo ra nhiều thách thức, phức tạp về quyền quản lý tài sản.
Phân tích sâu hơn về những rào cản thực tế, ông Thịnh chỉ ra những thách thức "chưa từng có tiền lệ" mà ngành Tài chính đang phải đối mặt. Đợt tổng kiểm kê lần này không đơn thuần là hoạt động thống kê định kỳ, mà là một cuộc tổng rà soát trong bối cảnh hệ thống chính trị vừa trải qua những đợt tinh gọn bộ máy lịch sử.
Thách thức lớn nhất đến từ sự dịch chuyển tài sản sau khi sáp nhập, hợp nhất các đơn vị hành chính. Khi mô hình tổ chức thay đổi, phần lớn tài sản công cũng bị thay đổi "chủ sở hữu" trên giấy tờ lẫn thực tế quản lý. Hệ quả là việc thiết lập lại hồ sơ, xác định lại chủ thể chịu trách nhiệm và cập nhật hệ thống hạch toán kế toán trở nên vô cùng phức tạp. Đây là quá trình pháp lý hóa lại toàn bộ nguồn tài sản quốc gia để tránh tình trạng "vô chủ" hoặc thất thoát trong giai đoạn chuyển giao.
Song hành với sự xáo trộn về tài sản là áp lực nặng nề về nhân sự. Tại nhiều địa phương, đội ngũ kế toán và quản lý tài sản công đang rơi vào tình trạng vừa thiếu, vừa yếu do tác động của quá trình tinh giản biên chế. Ông Thịnh chia sẻ đầy trăn trở: "Nhiều cán bộ lần đầu tham gia kiểm kê trong tình trạng 'vừa làm vừa học', họ phải tự bơi giữa đống biểu mẫu mới trong khi vẫn phải kiêm nhiệm hàng loạt nhiệm vụ chuyên môn khác". Đây cũng chính là "điểm nghẽn" tiềm ẩn có thể làm sai lệch dữ liệu nếu không được hướng dẫn sát sao.
Cuối cùng, tính đồng bộ trên quy mô 63 tỉnh, thành phố là bài toán khó. Việc thực hiện đồng loạt trên phạm vi cả nước với các mốc thời gian ngặt nghèo buộc tất cả các đơn vị phải tuân thủ tuyệt đối quy trình và mẫu biểu chung. Chỉ cần một mắt xích hiểu sai hoặc làm lệch chuẩn, tính logic của bức tranh tổng thể về tài sản công quốc gia sẽ bị phá vỡ. Do đó, việc duy trì sự thống nhất để tránh tình trạng "mỗi nơi hiểu một kiểu" không chỉ là yêu cầu chuyên môn, mà còn là mệnh lệnh hành chính để đảm bảo chất lượng dữ liệu phục vụ điều hành kinh tế - xã hội.
Dù có lợi thế kế thừa dữ liệu từ đợt tổng kiểm kê năm 2025, nhưng đối với những đơn vị nằm trong diện sáp nhập, giải thể, đây thực sự là một cuộc tổng rà soát lại toàn bộ tài sản để bàn giao cho bộ máy mới.
Bộ Tài chính đã thiết lập hệ thống kiểm tra xuyên suốt, kịp thời gỡ những vướng mắc tại cơ sở. Đáng chú ý, vấn đề kỷ luật tiến độ đang được đẩy lên mức cao nhất. Ông Thịnh khẳng định: "Giai đoạn hậu kiểm kê đòi hỏi kỷ luật sắt. Chúng tôi yêu cầu các đơn vị phải có mốc thời gian chi tiết cho từng bước nhỏ nhất. Bộ Tài chính sẽ công khai danh sách các đơn vị chậm trễ, thiếu trách nhiệm để tạo áp lực dư luận và hành chính".
Đặc biệt, lãnh đạo Cục Quản lý công sản nhấn mạnh việc sẽ xử lý nghiêm trách nhiệm người đứng đầu. Nếu để xảy ra tình trạng số liệu sai lệch, thiếu logic hoặc làm chậm tiến độ chung của quốc gia, cả tập thể và cá nhân liên quan sẽ phải đối mặt với các hình thức kỷ luật theo quy định. Việc hoàn thành kiểm kê hiện đã được đưa vào tiêu chí đánh giá thi đua, xếp loại cán bộ cuối năm.
"Đánh thức" nguồn lực từ tài sản công
Mục tiêu cuối cùng của cuộc tổng kiểm kê tài sản công năm 2026 không nằm ở những tập hồ sơ dày cộp cất trong tủ kính hay những bảng số liệu báo cáo khô khan. Theo quan điểm của ông Thịnh, giá trị thực sự của chiến dịch này chính là việc đánh thức những nguồn lực khổng lồ, biến thành động lực trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội. Kết quả kiểm kê lần này được kỳ vọng sẽ trở thành "chìa khóa" vạn năng để giải quyết triệt để ba bài toán quản trị lớn của quốc gia.
Trước hết là bài toán xử lý tài sản dôi dư, một vấn đề nhức nhối sau các đợt sáp nhập, tinh gọn bộ máy. Thực tế cho thấy, không ít trụ sở làm việc đang bị bỏ hoang, nhiều lô máy móc, thiết bị đắt tiền đang trong tình trạng "đắp chiếu" chờ cơ chế. Thông qua việc xác định chính xác thực trạng từ đợt kiểm kê này, Nhà nước sẽ có cơ sở pháp lý và dữ liệu sạch để quyết định điều chuyển, thanh lý hoặc bán đấu giá tài sản thừa. Điều này không chỉ giúp thu hồi vốn cho ngân sách mà còn chấm dứt tình trạng lãng phí nguồn lực công sản, đưa tài sản trở lại phục vụ các hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc dịch vụ công ích.
Thứ hai, kết quả kiểm kê đóng vai trò then chốt trong việc tối ưu hóa nguồn lực. Quản lý tài sản công không có nghĩa là thắt lưng buộc bụng cực đoan, mà là sự công bằng và hợp lý. Dựa trên dữ liệu chuẩn hóa, các cơ quan chức năng sẽ tiến hành sắp xếp lại tài sản theo đúng tiêu chuẩn, định mức hiện hành. Mục tiêu là đảm bảo mọi cơ quan, tổ chức đều có đủ điều kiện vật chất để vận hành hiệu quả, nhưng tuyệt đối không để xảy ra tình trạng "nơi thừa, chỗ thiếu" hoặc sử dụng vượt quá chế độ quy định. Đây chính là bước đi quan trọng để tiến tới một nền hành chính chuyên nghiệp, tiết kiệm và trách nhiệm.
Cuối cùng, và cũng là tầm nhìn dài hạn nhất, chính là việc hoàn thiện thể chế. Những con số "biết nói" từ cuộc tổng kiểm kê lần này sẽ là căn cứ thực tiễn quý giá để Bộ Tài chính tham mưu cho Chính phủ sửa đổi, bổ sung các chính sách về đầu tư công, ngân sách nhà nước và đặc biệt là quản lý tài sản kết cấu hạ tầng. Khi có được một hệ thống dữ liệu sạch và minh bạch, các chính sách được ban hành sẽ sát với thực tế hơn, hạn chế tối đa các kẽ hở gây thất thoát.
"Tài sản công là nguồn lực quốc gia. Thông qua đợt kiểm kê này, chúng ta không chỉ nắm được mình có gì, mà còn xác định rõ ai là người chịu trách nhiệm nếu tài sản đó bị thất thoát hoặc sử dụng kém hiệu quả", ông Thịnh khẳng định.
Cuộc tổng kiểm kê tài sản công năm 2026 đang bước vào giai đoạn nước rút. Với sự vào cuộc quyết liệt của Bộ Tài chính và sự giám sát chặt chẽ về kỷ luật, kỳ vọng về một hệ thống dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống" đang dần trở thành hiện thực, tạo nền tảng vững chắc cho việc quản trị tài sản công trong kỷ nguyên số./.
Bình luận
0