Tôn vinh văn hóa dân tộc Mông: Sức mạnh hội tụ và tỏa sáng

Bảo tồn giá trị văn hóa trong dòng chảy hội nhập

Trong bối cảnh công nghiệp hóa và giao thoa quốc tế diễn ra mạnh mẽ, việc gìn giữ di sản của các dân tộc thiểu số đang đặt ra những yêu cầu cấp thiết về mặt định hướng và phương thức thực hiện. Trải qua nhiều thế hệ, cộng đồng người Mông ở khắp các bản làng miền núi cao đã sáng tạo, lưu giữ và trao truyền một kho tàng di sản giàu bản sắc. Từng giai điệu khèn, nét hoa văn trên trang phục truyền thống cho đến các nghề thủ công và ẩm thực độc đáo đều chứa đựng tư duy thẩm mỹ, triết lý nhân sinh cùng tình yêu quê hương, đất nước. 

Lễ khai mạc Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Mông – Hội tụ và tỏa sáng” vào tối 9/10 đã tái hiện sinh động bức tranh đời sống ấy. Chương trình nghệ thuật được dàn dựng công phu, kết hợp hài hòa giữa chất liệu dân gian truyền thống và hơi thở của cuộc sống hiện đại. Tiếng khèn Mông vang vọng giữa trung tâm phường Điện Biên Phủ không chỉ mang lại cảm xúc thẩm mỹ cho người xem, mà còn là lời khẳng định về ý thức gìn giữ cội nguồn của đồng bào.

Từ thực tiễn tổ chức sự kiện, có thể thấy bảo tồn không có nghĩa là đóng khung di sản trong quá khứ. Bảo tồn bền vững phải bắt đầu từ việc tạo môi trường sinh hoạt sống động, nơi người dân thực sự là chủ thể sáng tạo, trình diễn và thụ hưởng các giá trị văn hóa của chính dân tộc mình.

Sự đồng điệu trong không gian văn hóa đa dạng

Một góc nhìn được rút ra từ không gian ngày hội là tính thống nhất trong đa dạng của di sản. Dù sinh sống rải rác ở nhiều địa bàn, nhiều tỉnh thành khác nhau như Điện Biên, Thanh Hóa hay các vùng miền núi phía Bắc, cộng đồng người Mông ở mỗi vùng đất đều phát triển những nét đặc trưng riêng biệt phù hợp với điều kiện địa lý và lịch sử cư trú. Tuy nhiên, khi tụ hội về cùng một không gian, sự khác biệt ấy không tạo ra rào cản, mà hòa quyện thành một bức tranh di sản phong phú, cùng chung một niềm tự hào dân tộc.

Sự hào hứng, xúc động của người dân và du khách tại ngày hội chính là minh chứng cho sức lan tỏa của các giá trị truyền thống. Việc hội tụ đồng bào từ khắp mọi miền đất nước về tỉnh Điện Biên không chỉ tạo cơ hội để các nghệ nhân, đồng bào giao lưu, học hỏi kinh nghiệm gìn giữ tri thức dân gian, mà còn thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết gắn bó giữa các cộng đồng dân tộc.

Mở rộng không gian trải nghiệm và lan tỏa giá trị di sản

Xuyên suốt các ngày diễn ra sự kiện từ ngày 9 đến ngày 11/10, hàng loạt hoạt động phong phú đã được triển khai: từ trình diễn nghệ thuật khèn, trang phục truyền thống, tri thức nghề thủ công, ẩm thực cho đến các trò chơi dân gian, thi đấu thể thao và trải nghiệm văn hóa cộng đồng. Sự đa dạng này giúp ngày hội thoát khỏi tính chất của một sự kiện biểu diễn một chiều để trở thành không gian tương tác đa chiều.

Nét nổi bật trong phương thức tổ chức là việc chú trọng đến yếu tố thực hành và trải nghiệm thực tế. Du khách không chỉ đóng vai trò là người quan sát thụ động, mà còn được trực tiếp hòa mình, tham gia vào các sinh hoạt cộng đồng của người Mông. Việc tiếp cận trực tiếp giúp người dân địa phương và du khách thập phương hiểu sâu sắc hơn về chiều dài lịch sử, ý nghĩa văn hóa cũng như giá trị thẩm mỹ ẩn trong từng sản phẩm thủ công hay nghi lễ truyền thống.

Sự đón nhận tích cực của du khách khẳng định rằng di sản truyền thống sở hữu sức hút riêng nếu được giới thiệu đúng cách. Đây cũng là tiền đề quan trọng để các địa phương nghiên cứu khai thác hợp lý nguồn tài nguyên di sản phục vụ phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, qua đó vừa tạo thêm sinh kế bền vững cho người dân, vừa đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Khát vọng vươn lên và sứ mệnh gìn giữ di sản văn hóa

Với chuỗi hoạt động sôi nổi, thông điệp mà Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV năm 2026 gửi đi chính là khát vọng vươn lên cùng ý thức trách nhiệm đối với tương lai. Những điệu khèn, tiếng hát và nụ cười rạng rỡ của đồng bào tại Quảng trường 7/5 đã thể hiện cho một sức sống mới – nơi truyền thống tốt đẹp nâng đỡ cho bước tiến của hiện đại.

Để các giá trị văn hóa dân tộc Mông tiếp tục hội tụ và tỏa sáng, công tác bảo tồn cần tiếp tục được thực hiện một cách bài bản và có định hướng dài hạn. Bên cạnh sự quan tâm, hỗ trợ từ các chính sách của Nhà nước và chính quyền các cấp, vai trò của thế hệ trẻ trong cộng đồng người Mông giữ vị trí then chốt. Việc trao truyền tri thức dân gian, khơi dậy lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ sẽ bảo đảm cho mạch nguồn di sản không bị gián đoạn.

Chính vì vậy, sự kiện Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV tại Điện Biên không chỉ tôn vinh nét đẹp riêng có của một tộc người, mà còn góp phần làm phong phú thêm kho tàng di sản đa dạng, thống nhất của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam. Giữ gìn và phát huy những giá trị ấy chính là điểm tựa để cộng đồng các dân tộc cùng đoàn kết nắm tay nhau trên con đường phát triển và hội nhập.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html