Ngày 4/3, Thẩm phán Richard Eaton của Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ tại Manhattan đã ra lệnh cho Chính phủ Mỹ triển khai quá trình hoàn trả số tiền thuế quan lên tới hàng tỷ USD cho các nhà nhập khẩu. Đây là những khoản thu mà Tòa án Tối cao Mỹ đã xác định là trái pháp luật trong phán quyết được đưa ra vào tháng trước.

Theo hồ sơ tòa án, thẩm phán Eaton yêu cầu cơ quan chức năng rà soát và hoàn tất việc xác định chi phí nhập khẩu đối với hàng triệu lô hàng đã vào Mỹ nhưng không áp dụng mức thuế bị tuyên là bất hợp pháp. Sau khi quá trình này hoàn tất, chính phủ phải tiến hành hoàn tiền cho các doanh nghiệp liên quan.

Theo quy trình hiện hành, khi hàng hóa được nhập khẩu vào Mỹ, doanh nghiệp phải nộp trước một khoản thuế ước tính. Khoảng 314 ngày sau, cơ quan hải quan sẽ tiến hành “quyết toán” để xác định chính xác nghĩa vụ thuế. Thẩm phán Eaton yêu cầu Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ hoàn tất việc quyết toán đối với các lô hàng mà không tính phần thuế bị coi là trái luật, qua đó tạo cơ sở để hoàn tiền cho doanh nghiệp.

Tại phiên điều trần, thẩm phán Eaton cho biết hệ thống của Hải quan Mỹ có thể được lập trình để tự động thực hiện việc hoàn trả thuế cho các nhà nhập khẩu. Ông cũng ấn định một phiên điều trần vào ngày 6/3 nhằm cập nhật tiến độ kế hoạch hoàn tiền của cơ quan này. Đồng thời, Chánh án của tòa đã chỉ định ông là thẩm phán duy nhất phụ trách các vụ kiện liên quan đến việc hoàn trả thuế quan.

Trước đó, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ cho biết nhiệm vụ rà soát và quyết toán lần này có quy mô “chưa từng có”, khi phải kiểm tra thủ công hơn 70 triệu tờ khai hải quan. Cơ quan này từng đề nghị tòa cho thêm 4 tháng để xây dựng phương án chi trả phù hợp.

Theo ước tính, Chính phủ Mỹ đã thu hơn 130 tỷ USD tiền thuế quan bị coi là trái pháp luật – các khoản thu từng là trọng tâm trong chính sách thương mại của Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ thứ hai. Tuy nhiên, khi ra phán quyết vào cuối tháng 2/2026, Tòa án Tối cao Mỹ không đưa ra hướng dẫn cụ thể về cơ chế hoàn trả, khiến nhiều doanh nghiệp chưa rõ cách thức được bồi hoàn.

Phán quyết mới của thẩm phán Eaton được đưa ra trong vụ kiện do công ty Atmus Filtration Technologies khởi xướng. Doanh nghiệp này cho biết đã nộp khoảng 11 triệu USD tiền thuế bị xem là trái luật.

Vụ kiện của Atmus chỉ là một trong khoảng 2.000 đơn kiện đang được gửi tới Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ, yêu cầu hoàn trả các khoản thuế được áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).

Thẩm phán Eaton cho biết ông không muốn phải xét xử riêng lẻ từng vụ việc mà hướng tới thiết lập một cơ chế chung, giúp hơn 300.000 nhà nhập khẩu có thể khiếu nại và nhận lại tiền thuế. Phần lớn các doanh nghiệp liên quan là doanh nghiệp nhỏ, họ kỳ vọng cơ quan hải quan sẽ xây dựng hệ thống hoàn trả đơn giản, ít tốn kém thay vì buộc phải theo đuổi các thủ tục hành chính hoặc kiện tụng phức tạp.