Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn việc xác thực thông tin thuê bao đối với số thuê bao viễn thông di động mặt đất, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Quy định mới được xem là bước đi mạnh tay nhằm làm “sạch” dữ liệu thuê bao, ngăn chặn SIM rác và góp phần hạn chế tình trạng lừa đảo qua điện thoại, tin nhắn.

Theo dự thảo, các số thuê bao di động thực hiện phương thức giao tiếp giữa người với người (H2H), được đăng ký và sử dụng bởi cá nhân có quốc tịch Việt Nam hoặc tổ chức đang hoạt động tại Việt Nam, bắt buộc phải xác thực thông tin bằng tài khoản định danh điện tử. Việc xác thực nhằm khẳng định danh tính chủ thuê bao thông qua đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, bảo đảm trùng khớp tối thiểu bốn trường thông tin gồm: số định danh cá nhân; họ, chữ đệm và tên; ngày, tháng, năm sinh; cùng dữ liệu sinh trắc học khuôn mặt.

Dịch vụ xác thực điện tử có giá trị pháp lý, thể hiện sự chấp thuận của cá nhân hoặc người đại diện tổ chức đối với giao dịch đăng ký thuê bao. Quá trình này có thể được thực hiện theo ít nhất một trong ba phương thức: trực tuyến qua Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID); trực tuyến qua ứng dụng di động hoặc trang web của doanh nghiệp viễn thông; hoặc trực tiếp tại các điểm giao dịch của nhà mạng.

Đối với các thuê bao không thực hiện xác thực thông tin theo quy định, doanh nghiệp viễn thông sẽ tạm dừng cung cấp dịch vụ một chiều. Khi đó, thuê bao chỉ có thể nhận cuộc gọi đến, tin nhắn đến, sử dụng dịch vụ truy nhập Internet và các dịch vụ viễn thông khẩn cấp. Trường hợp vẫn không hoàn tất xác thực hoặc xác thực không thành công trong thời hạn quy định tại Điều 25 Nghị định số 163/2024/NĐ-CP, nhà mạng sẽ tiếp tục tạm dừng dịch vụ hai chiều, tiến hành thanh lý hợp đồng và chấm dứt cung cấp dịch vụ.

Trước đó, Bộ Thông tin và Truyền thông (nay là Bộ KH&CN) đã nhiều lần yêu cầu các doanh nghiệp viễn thông xử lý triệt để tình trạng SIM rác. Cơ quan quản lý khẳng định sẽ áp dụng các biện pháp xử phạt nghiêm khắc, thậm chí đình chỉ hoạt động phát triển thuê bao mới và xem xét trách nhiệm của người đứng đầu doanh nghiệp nếu không đáp ứng yêu cầu.

Theo thống kê, trong năm 2023, các doanh nghiệp viễn thông đã hoàn thành việc rà soát và bảo đảm thông tin của khoảng 125 triệu thuê bao đang hoạt động trùng khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Dù vậy, tình trạng cuộc gọi rác, tin nhắn lừa đảo vẫn còn phổ biến. Nhiều ý kiến kỳ vọng việc triển khai xác thực sinh trắc học trên diện rộng đối với hơn 100 triệu thuê bao di động sẽ góp phần giảm thiểu đáng kể vấn nạn này trong thời gian tới./.