Sáng 11/3, phát biểu kết luận Hội nghị trực tuyến toàn quốc về phát triển “kinh tế bạc” trên thế giới và thích ứng chính sách, chiến lược của Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu phát triển “kinh tế bạc” trong tổng thể định hướng: “Đảng lãnh đạo – Nhà nước kiến tạo – Công tư đồng hành – Cơ chế mở lối – Nguồn lực khơi thông – Công nghệ dẫn dắt – Xã hội đồng thuận – Nhân dân hạnh phúc – Đất nước phát triển”.

Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu quan trọng hiện nay là phải thống nhất nhận thức: người cao tuổi không phải là gánh nặng xã hội, mà là nguồn lực quý báu góp phần phát triển đất nước.

Theo các số liệu được nêu tại hội nghị, Việt Nam bắt đầu bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011 với tốc độ gia tăng nhanh. Năm 2024, cả nước có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên và dự báo con số này sẽ đạt gần 18 triệu người vào năm 2030. Thực tế này đặt ra cả thách thức và cơ hội: vừa tạo áp lực lớn về an sinh xã hội, vừa mở ra khả năng tìm kiếm mô hình tăng trưởng mới.

Tại hội nghị, các đại biểu đã thảo luận về xu hướng phát triển “kinh tế bạc” trên thế giới, đồng thời đề xuất giải pháp để Việt Nam chủ động thích ứng. Nội dung thảo luận tập trung vào việc triển khai Chiến lược quốc gia về người cao tuổi, Chỉ thị của Thủ tướng về tăng cường công tác người cao tuổi trong bối cảnh già hóa dân số, cũng như Đề án “Người cao tuổi tham gia đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp, tạo việc làm”.

Các đại biểu cũng đề xuất xây dựng mô hình phát triển “kinh tế bạc” phù hợp với Việt Nam, dựa trên nhu cầu tiêu dùng của người cao tuổi, nguồn cung lao động từ nhóm dân số này và việc ứng dụng đổi mới công nghệ phục vụ người cao tuổi. Trong đó, “kinh tế bạc” bao gồm các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, dịch vụ dành cho người cao tuổi và việc phát huy trí tuệ, kinh nghiệm cũng như nguồn lực tài chính của họ.

Theo các ý kiến tại hội nghị, trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, người cao tuổi Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng, là điểm tựa góp phần giữ vững ổn định xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững. Vì vậy, cần sớm hoàn thiện và cụ thể hóa các chủ trương, chính sách để phát triển “kinh tế bạc” gắn với chăm sóc, bảo vệ và phát huy vai trò người cao tuổi.

Kết luận hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá cao các ý kiến, báo cáo đã thể hiện sự thống nhất cao về nhận thức rằng người cao tuổi là nguồn lực quan trọng cho phát triển đất nước, vừa là lực lượng cung, vừa tạo ra nhu cầu tiêu dùng trong nền kinh tế, đồng thời góp phần thúc đẩy tiến bộ, công bằng xã hội và bảo đảm an sinh.

Thủ tướng cho biết nhiều quốc gia trên thế giới đã chuyển cách nhìn về già hóa dân số từ thách thức sang cơ hội, coi “kinh tế bạc” là động lực tăng trưởng mới, ít phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài. Các giải pháp chủ yếu được áp dụng gồm nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi, điều chỉnh linh hoạt tuổi nghỉ hưu và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào thị trường “kinh tế bạc”.

Đối với Việt Nam, theo Thủ tướng, tư duy về phát triển “kinh tế bạc” đã có bước chuyển rõ rệt. Già hóa dân số không còn được nhìn nhận như một nguy cơ mà là cơ hội mở ra nguồn lực xã hội lớn. Người cao tuổi được xác định là vốn quý của dân tộc, là lực lượng quan trọng của đất nước và là điểm tựa của gia đình, xã hội.

Nhờ đó, “kinh tế bạc” ngày càng được quan tâm và nhìn nhận không chỉ là vấn đề của người cao tuổi mà còn liên quan đến phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và con người. Việt Nam cũng đã bước đầu hình thành khung chính sách thích ứng với già hóa dân số, điều chỉnh tuổi nghỉ hưu và triển khai nhiều mô hình hỗ trợ sinh kế, chăm sóc cộng đồng cho người cao tuổi.

Thủ tướng nhấn mạnh người cao tuổi vừa là chủ thể, vừa là trung tâm của phát triển “kinh tế bạc”. Tư duy đã chuyển từ coi họ là “lực lượng nghỉ hưu” sang “nguồn lực tái đóng góp”; từ “người thụ hưởng thụ động” sang “động lực phát triển mới”; từ gánh nặng y tế sang tài sản xã hội.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế trong công tác chăm sóc người cao tuổi và phát triển “kinh tế bạc”. Vì vậy, cần tiếp tục thống nhất nhận thức, phát triển “kinh tế bạc” hài hòa với các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội, dưới sự lãnh đạo của Đảng và vai trò kiến tạo của Nhà nước.

Thủ tướng yêu cầu tập trung thực hiện “5 trọng tâm hành động” gồm: nâng cao nhận thức và đổi mới tư duy thích ứng già hóa dân số; phát triển hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe và dịch vụ dành cho người cao tuổi; khuyến khích doanh nghiệp phát triển các sản phẩm, dịch vụ liên quan; phát huy vai trò của người cao tuổi trong xã hội; và tăng cường vai trò của Hội Người cao tuổi Việt Nam.

Đồng thời, cần chú trọng ba trụ cột phát triển “kinh tế bạc”: người cao tuổi là trung tâm của chính sách; doanh nghiệp là lực lượng sáng tạo và triển khai; Nhà nước đóng vai trò “kiến trúc sư thể chế”, tạo hành lang pháp lý thuận lợi và hệ thống an sinh vững chắc.

Thủ tướng cũng giao các bộ, ngành xây dựng và hoàn thiện thể chế phát triển “kinh tế bạc”; phát triển hạ tầng phục vụ lĩnh vực này; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực; đào tạo nguồn nhân lực và tăng cường truyền thông nhằm tạo sự đồng thuận xã hội.

Đối với địa phương, Thủ tướng yêu cầu rà soát, ban hành cơ chế chính sách phù hợp để thúc đẩy “kinh tế bạc”, nhân rộng các mô hình hiệu quả, đồng thời ưu tiên nguồn lực phát triển hạ tầng và dịch vụ phục vụ người cao tuổi, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư.

Các địa phương cũng cần thúc đẩy phong trào học tập suốt đời, phát huy vai trò người cao tuổi trong cộng đồng, tăng cường tuyên truyền về “kinh tế bạc”, vận động người dân tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và thực hiện đầy đủ chính sách dành cho người cao tuổi.

Theo Thủ tướng Phạm Minh Chính, già hóa dân số là xu thế tất yếu của quá trình phát triển. Vấn đề đặt ra không phải là né tránh mà phải chủ động thích ứng bằng tư duy đúng, chính sách phù hợp và hành động quyết liệt, nhằm phát triển hệ sinh thái “kinh tế bạc” trở thành động lực mới cho tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Thủ tướng cũng bày tỏ tin tưởng rằng với sự chung tay của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, người cao tuổi Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và đóng góp tích cực cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới với phương châm: “Tuổi cao gương sáng – Già hóa khỏe mạnh – Điểm tựa con cháu – Phát triển non sông – Trí tuệ thâm sâu – Đi đầu kiến quốc”.