Trong các cuộc họp công bố kết quả kinh doanh quý I/2026, lãnh đạo Saudi Aramco và Shell xác nhận thị trường dầu mỏ toàn cầu đã mất gần 1 tỷ thùng dầu sau khoảng 10 tuần eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa.
Morgan Stanley cảnh báo thế giới có thể tiếp tục thiếu thêm khoảng 1 tỷ thùng dầu trong phần còn lại của năm 2026 do hoạt động khai thác, lọc hóa dầu và vận tải cần nhiều thời gian để phục hồi hoàn toàn. Chiến lược gia hàng hóa Martijn Rats nhận định đây là “cú sốc nguồn cung lớn nhất lịch sử”, quan điểm cũng được Giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Fatih Birol đồng tình.
Tuy nhiên, trái ngược với quy mô khủng hoảng, giá dầu Brent hiện mới dao động quanh mức 107 USD/thùng, thấp hơn đáng kể so với đỉnh hơn 130 USD/thùng từng xuất hiện vào năm 2022. Điều này khiến nhiều chuyên gia đặt câu hỏi vì sao giá dầu chưa bùng nổ mạnh.
Theo Morgan Stanley và JPMorgan Chase, nguyên nhân đầu tiên nằm ở trạng thái dư cung trước khi biến cố xảy ra. Đầu năm 2026, thị trường toàn cầu được cho là dư khoảng 2 triệu thùng dầu mỗi ngày. Cùng với đó, lượng dầu dự trữ trên bờ, ngoài khơi và trong kho chiến lược của nhiều quốc gia vẫn ở mức cao, tạo ra lớp đệm giúp giảm áp lực lên giá.
Một yếu tố quan trọng khác là sự can thiệp nhanh từ các nền kinh tế lớn. Dữ liệu của Vortexa cho thấy xuất khẩu dầu đường biển từ 7 nhà sản xuất lớn ở Trung Đông đã giảm khoảng 12,3 triệu thùng/ngày từ đầu tháng 4 đến đầu tháng 5. Tuy nhiên, các quốc gia ngoài khu vực đã tăng nguồn cung thêm khoảng 5,5 triệu thùng/ngày để bù đắp.
Trong đó, Mỹ đóng vai trò lớn nhất khi nâng xuất khẩu ròng đường biển từ 5,2 triệu lên 8,9 triệu thùng/ngày, tương đương mức tăng 3,8 triệu thùng/ngày. Morgan Stanley đánh giá đây là mức tăng rất hiếm gặp, giúp Mỹ trở thành “điểm tựa” chính của thị trường dầu toàn cầu trong giai đoạn khủng hoảng.
Ở chiều ngược lại, nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu lại giảm mạnh. Nhập khẩu dầu đường biển toàn cầu giảm khoảng 10,9 triệu thùng/ngày trong tháng qua, chủ yếu do Trung Quốc cắt giảm mạnh lượng nhập khẩu từ 14 triệu xuống còn khoảng 8,5 triệu thùng/ngày.
Theo giới phân tích, Bắc Kinh đang tận dụng lượng dự trữ dầu khổng lồ ước tính khoảng 1,5 tỷ thùng để duy trì hoạt động trong nước thay vì tăng mua trên thị trường quốc tế. Các doanh nghiệp thương mại nhà nước Trung Quốc cũng linh hoạt bán lại một phần hợp đồng dầu dài hạn trên thị trường giao ngay nhằm giảm áp lực nguồn cung.
Ngoài ra, áp lực tăng giá hiện chủ yếu dồn sang các sản phẩm lọc dầu thay vì dầu thô nguyên liệu. JPMorgan cho biết từ đầu năm đến nay, giá dầu thô tăng khoảng 40%, nhưng giá xăng dầu thành phẩm tại châu Á đã tăng mạnh từ 60-120%.
Giới đầu tư cũng đang đặt cược vào khả năng eo biển Hormuz sẽ sớm được khai thông nhờ các nỗ lực ngoại giao và chiến dịch hộ tống tàu thương mại, qua đó giúp chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu dần ổn định trở lại.
Dù vậy, nhiều chuyên gia cảnh báo rủi ro lớn vẫn đang hiện hữu nếu các “vùng đệm” chiến lược dần cạn kiệt. Nguồn cung bổ sung của Mỹ hiện chủ yếu đến từ kho dự trữ chiến lược thay vì tăng sản lượng khai thác mới. Trong khi đó, tồn kho dầu diesel của Mỹ đã xuống mức thấp nhất kể từ năm 2005.
Nếu kho dự trữ của Mỹ và Trung Quốc suy giảm mạnh trước khi tuyến vận tải Hormuz hoạt động bình thường trở lại, thị trường có thể đối mặt với làn sóng cạnh tranh mua dầu mới trên toàn cầu.
Morgan Stanley cảnh báo trong kịch bản xấu, giá dầu Brent có thể leo lên vùng 130-150 USD/thùng và duy trì ở mức cao trong thời gian dài.
Tính đến chiều 13/5 theo giờ Việt Nam, giá dầu Brent giao dịch quanh mức 107 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ ở mức hơn 101 USD/thùng.
Bình luận
0