Thực trạng lãng phí từ các công trình cấp nước tập trung

Nhiều năm qua, khu vực Nam Trung Bộ nói chung và tỉnh Khánh Hòa nói riêng thường xuyên phải đối mặt với tình trạng thiếu nước sinh hoạt trầm trọng mỗi khi bước vào mùa khô hạn. Tuy nhiên, một nghịch lý tồn tại là ở nhiều khu dân cư thụ hưởng các công trình cấp nước tập trung miễn phí, tình trạng lãng phí nước lại diễn ra phổ biến.

Do đặc thù sử dụng vòi nước dùng chung giữa các gia đình, tâm lý "cha chung không ai khóc" đã dẫn đến việc nhiều vòi nước vẫn mở tràn lan ngay cả khi không có người sử dụng. Sự thiếu kiểm soát này không chỉ gây thất thoát tài nguyên nước quý giá mà còn khiến các công trình cấp nước nhanh chóng xuống cấp, hư hỏng, trực tiếp đe dọa đến an ninh nguồn nước của chính cộng đồng địa phương.

Bước ngoặt từ mô hình quản lý, sử dụng nước đến tận hộ gia đình

Tại xã Tây Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa – một trong những địa bàn từng phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nước sông, suối tự nhiên – diện mạo về việc sử dụng nước sinh hoạt đã có những thay đổi căn bản trong hai năm trở lại đây. Thay vì các trụ nước dùng chung ngoài trời, hiện nay hơn 1.700 hộ dân tại đây đã được tiếp cận nguồn nước thông qua 4 công trình cấp nước bền vững.

Điểm mấu chốt tạo nên sự thay đổi về ý thức chính là việc đưa nước về tận nhà và lắp đặt đồng hồ đo đếm cho từng hộ. Tại thôn Suối Cát, việc cá nhân hóa trách nhiệm sử dụng nước đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Khi lượng nước tiêu thụ được gắn liền với hóa đơn tài chính hàng tháng, người dân đã bắt đầu cân nhắc kỹ lưỡng hơn trong từng mục đích sử dụng.

"Dùng nước máy phải tiết kiệm, dùng nhiều thì trả nhiều tiền nên gia đình tôi phải tính toán lại," bà Pi Năng Thị Là Bính, người dân thôn Suối Cát, chia sẻ về sự thay đổi trong thói quen sinh hoạt hằng ngày.

Vai trò của cộng đồng và tính bền vững

Sự thay đổi này không chỉ đến từ áp lực kinh tế mà còn từ công tác quản lý sát sao của đội ngũ cán bộ cơ sở. Ông Cao Quang Liên, Trưởng thôn Suối Cát, cho biết việc thường xuyên kiểm tra, nhắc nhở bà con về bảo trì đường ống và vệ sinh hệ thống nước đã giúp duy trì sự ổn định của nguồn cung. Các nội dung về tiết kiệm nước cũng thường xuyên được lồng ghép vào các cuộc họp dân, tạo nên một sự đồng thuận chung trong toàn thôn.

Việc tiết kiệm nước không chỉ giúp các hộ gia đình giảm bớt gánh nặng chi phí mà quan trọng hơn là duy trì được nguồn nước dự trữ cho mùa cao điểm nắng nóng. Theo dự báo, năm 2026 tình hình khô hạn có thể quay trở lại với cường độ khốc liệt. Do đó, việc người dân chủ động tắt vòi khi không sử dụng và bảo vệ hệ thống dẫn nước là giải pháp căn cơ để đối phó với sự khắc nghiệt của thiên nhiên.

Câu chuyện tại xã Tây Khánh Vĩnh là minh chứng cho thấy: Khi phương thức quản lý được thay đổi phù hợp và trách nhiệm được gắn liền với quyền lợi cá nhân, ý thức cộng đồng sẽ được nâng cao. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khó lường, việc tiết kiệm nước không còn là khẩu hiệu, mà đã trở thành kỹ năng sinh tồn tất yếu của người dân vùng hạn Khánh Hòa.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html