Theo công văn mới nhất của Cục Thuế gửi tới thủ trưởng các ban, đơn vị trực thuộc và lãnh đạo thuế các tỉnh, thành phố, nhiệm vụ cấp bách hiện nay là tăng cường quản lý cán bộ, công chức trong toàn ngành. Thời gian qua, tại một số địa phương như Đà Nẵng, An Giang, Quảng Ninh, Thái Nguyên… đã phát hiện nhiều sai phạm nghiêm trọng liên quan đến việc thành lập doanh nghiệp “ma” để mua bán hóa đơn, gian lận hoàn thuế. Đáng chú ý, một số vụ việc có sự móc nối của cán bộ đang thực thi công vụ.

Lãnh đạo Cục Thuế (Bộ Tài chính) nhìn nhận đây là những sự việc làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín ngành. Trong bối cảnh đội ngũ cán bộ đang nỗ lực xây dựng hệ thống thuế minh bạch, chuyên nghiệp, sai phạm của một số cá nhân đã tác động tiêu cực đến thành quả chung. Vì vậy, thủ trưởng các đơn vị được yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát các bộ phận thường xuyên tiếp xúc với người nộp thuế; công khai đường dây nóng để tiếp nhận phản ánh tiêu cực; đồng thời phát huy tinh thần tự phê bình trong nội bộ.

Cục Thuế cũng yêu cầu rà soát toàn diện quy trình nghiệp vụ tại các chi cục – nơi thường phát sinh điểm nóng về hóa đơn. Việc ứng dụng công nghệ thông tin được xác định không chỉ là bước đi trong chuyển đổi số mà còn là giải pháp kiểm soát rủi ro, hạn chế sự can thiệp chủ quan dẫn tới tiêu cực. Những sai phạm vừa qua cho thấy không chỉ có hành vi liều lĩnh của một số đối tượng mà còn tồn tại lỗ hổng trong khâu hậu kiểm và giám sát tại cơ sở.

Trước thực trạng doanh nghiệp lợi dụng chính sách thông thoáng để trục lợi, Cục Thuế đã ban hành chỉ đạo chấn chỉnh đạo đức công vụ, quyết tâm loại bỏ các hành vi tiêu cực trong hệ thống.

Chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Minh Phong cho rằng việc công chức thuế tham gia thành lập hoặc bảo kê doanh nghiệp “ma” là vi phạm đặc biệt nghiêm trọng, gây thất thoát ngân sách và làm méo mó môi trường cạnh tranh. Ông đề xuất cần thiết lập cơ chế giám sát chéo giữa các bộ phận, tăng cường phối hợp giữa cơ quan thuế với chính quyền địa phương và lực lượng chức năng để xử lý nghiêm cả trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra sai phạm.

Bên cạnh đó, ông Phong nhấn mạnh cần xây dựng hệ thống cảnh báo sớm dựa trên dữ liệu lớn (Big Data). Khi doanh nghiệp mới thành lập có dấu hiệu bất thường như doanh thu đột biến, xuất hóa đơn với số lượng vượt xa quy mô nhân sự, hệ thống phải tự động đưa vào diện kiểm tra đặc biệt, thay vì chờ đến giai đoạn hậu kiểm khi dòng tiền đã bị tẩu tán.

Việc nhận diện các thủ đoạn “ve sầu thoát xác”, thành lập công ty rồi giải thể sau khi xuất hóa đơn cũng đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan đăng ký kinh doanh và công an kinh tế. Liên thông dữ liệu giữa các bộ, ngành sẽ giúp ngăn chặn từ gốc việc cá nhân từng vi phạm tiếp tục đứng tên thành lập doanh nghiệp mới.

Ở góc độ cộng đồng doanh nghiệp, ông Mạc Quốc Anh – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội – bày tỏ ủng hộ các biện pháp mạnh của ngành Thuế. Theo ông, môi trường kinh doanh chỉ thực sự lành mạnh khi mọi doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và cạnh tranh bình đẳng. Vấn nạn mua bán hóa đơn không chỉ là hành vi trốn thuế mà còn tạo ra cạnh tranh thiếu công bằng, gây thiệt hại cho doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Ông cũng kiến nghị tăng cường đối thoại giữa cơ quan thuế và hiệp hội doanh nghiệp để tháo gỡ vướng mắc thực tế, đồng thời đề xuất áp dụng chế tài nghiêm khắc, kể cả cấm kinh doanh vĩnh viễn với những trường hợp cố tình lập hệ thống doanh nghiệp “ma” nhằm trục lợi.

Đại diện một doanh nghiệp vận tải tại Bắc Ninh, ông Hà Văn Lộc cho rằng việc siết chặt kỷ cương là cần thiết để bảo vệ doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật. Doanh nghiệp kỳ vọng môi trường minh bạch sẽ giảm bớt thủ tục phiền hà và loại bỏ tình trạng nhũng nhiễu.

Ngành Thuế khẳng định sẽ xử lý không có vùng cấm đối với bất kỳ công chức nào tiếp tay cho hành vi trốn thuế. Quyết tâm này thể hiện thông điệp rõ ràng: mọi hành vi trục lợi chính sách đều bị loại bỏ để xây dựng hệ thống thuế điện tử thông minh, giảm tiếp xúc trực tiếp giữa cán bộ và doanh nghiệp, hướng tới nền kinh tế phát triển bền vững.