Quảng Ninh đang bước vào chu kỳ phát triển mới của du lịch tàu biển khi liên tiếp đón các chuyến tàu hạng sang cập Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long trong dịp đầu năm 2026. Việc nhiều thương hiệu cruise cao cấp đưa Hạ Long vào hải trình đầu năm được xem là tín hiệu cho thấy thị trường đang phục hồi, đồng thời khẳng định vị thế điểm đến đang dần được tái thiết lập trên bản đồ du lịch tàu biển thế giới.

Nền tảng quan trọng nhất của Quảng Ninh chính là Vịnh Hạ Long – di sản thiên nhiên thế giới với hình ảnh đã in đậm trong tâm trí du khách châu Âu và Đông Bắc Á. Với khách tàu biển, yếu tố mang tính biểu tượng toàn cầu là điều kiện tiên quyết để một cảng được lựa chọn trong hành trình dài ngày.

Hạ Long đáp ứng trọn vẹn yêu cầu này nhờ cảnh quan độc đáo, giá trị địa chất, chiều sâu văn hóa và khả năng tổ chức các tour ngắn 4–8 giờ phù hợp đặc thù khách cruise. Đây là lợi thế mà không nhiều điểm đến trong khu vực có thể cạnh tranh.

Bên cạnh tài nguyên, Quảng Ninh còn sở hữu Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long – cảng chuyên biệt cho tàu khách, có thể tiếp nhận tàu lớn với quy trình xuất nhập cảnh khép kín, không phải trung chuyển qua cảng hàng hóa. Trong quyết định của các hãng tàu, yếu tố an toàn, thuận tiện, tốc độ làm thủ tục và chất lượng dịch vụ cảng gần như quan trọng ngang với tài nguyên du lịch, và Quảng Ninh đã đi trước nhiều địa phương trong khu vực ở khía cạnh này.

Vị trí địa lý cũng là một lợi thế khi Quảng Ninh nằm trên tuyến hải trình kết nối Đông Bắc Á – Đông Nam Á. Các tàu xuất phát từ Hồng Kông (Trung Quốc), Thượng Hải (Trung Quốc), Nhật Bản hay Singapore đều có thể tích hợp Hạ Long như một điểm dừng hợp lý về khoảng cách và thời gian. Việc dự kiến có 6 chuyến tàu cao cấp cập cảng vào trung tuần tháng 2.2026, đúng dịp Tết cổ truyền, đưa hàng nghìn du khách châu Âu và Hồng Kông đến Hạ Long cho thấy sự tái kết nối hiệu quả với các thị trường chi tiêu cao.

Các tàu như Seabourn Encore, Le Jacques Cartier hay Adora Mediterranea đều hướng đến phân khúc trung – cao cấp, mang ý nghĩa chiến lược cho Quảng Ninh. Nhóm khách này có mức chi tiêu trên bờ cao hơn 30–50% so với khách đại trà, đồng thời tìm kiếm những trải nghiệm tinh tế như ẩm thực bản địa có câu chuyện, tour theo chủ đề, hoạt động văn hóa chiều sâu và dịch vụ cá nhân hóa.

Quảng Ninh đã triển khai các city tour Hạ Long, tham quan Bảo tàng – Thư viện tỉnh, trải nghiệm ẩm thực và không gian văn hóa tâm linh. Tuy nhiên, để khai thác trọn vẹn dòng khách cao cấp, cần chuyển từ mô hình “tham quan nhanh” sang “trải nghiệm có bản sắc”.

Thực tế cũng cho thấy một số hạn chế cần thẳng thắn nhìn nhận: phần lớn tàu chỉ lưu lại 6–10 giờ nên mức chi tiêu phụ thuộc lớn vào chất lượng tour bờ; thiếu sản phẩm cao cấp chuyên biệt cho khách cruise; liên kết vùng còn hạn chế, dù việc kết nối sang Vân Đồn, Tuần Châu đã được đặt vấn đề nhưng cần cơ chế phối hợp linh hoạt hơn về vận chuyển, hướng dẫn viên đa ngôn ngữ và quản lý dòng khách. Nếu không tháo gỡ các điểm nghẽn này, Quảng Ninh có thể chỉ dừng ở vai trò điểm tham quan đẹp thay vì trở thành điểm neo chiến lược trong mạng lưới cruise châu Á.

Để vượt khỏi vai trò điểm dừng chân đơn thuần và vươn lên thành trung tâm tàu biển của miền Bắc, Quảng Ninh cần một cấu trúc phát triển bài bản, tập trung vào gia tăng giá trị thay vì chỉ tăng lượt tàu.

Trước hết là xây dựng hệ sinh thái sản phẩm riêng cho khách cruise. Với đặc thù thời gian lưu trú ngắn nhưng khả năng chi tiêu cao, các tour 4–6 giờ cần được thiết kế như những sản phẩm hoàn chỉnh: ẩm thực cao cấp gắn với câu chuyện văn hóa vùng mỏ; chương trình nghệ thuật truyền thống tinh gọn; workshop thủ công có tính tương tác. Song song đó là các tour chuyên đề như nhiếp ảnh di sản tại Vịnh Hạ Long, hành trình địa chất – sinh thái, hay trải nghiệm văn hóa Phật giáo gắn với không gian tâm linh đặc trưng. Với nhóm khách VIP, kết nối trực tiếp đến các resort 5 sao tại Tuần Châu hoặc Vân Đồn sẽ mở ra phân khúc dịch vụ cá nhân hóa có giá trị cao hơn nhiều so với tour đại trà.

Thứ hai, năng lực đón tiếp phải đạt chuẩn quốc tế. Du lịch tàu biển đòi hỏi tính kỷ luật vận hành cao; chỉ một điểm nghẽn nhỏ trong quy trình xuống tàu – tham quan – quay lại cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định của hãng tàu cho mùa sau. Do đó, cần đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên đa ngôn ngữ như Anh, Pháp, Đức, Nhật; đồng thời bảo đảm quy trình đón tiếp tại cảng đạt tiêu chí nhanh chóng, an ninh và chuyên nghiệp, tạo trải nghiệm liền mạch cho du khách.

Thứ ba, tầm nhìn dài hạn nên hướng tới vai trò “home port” – cảng gốc. Hiện Quảng Ninh chủ yếu là điểm dừng trong hải trình Đông Bắc Á, nhưng với lợi thế sân bay Vân Đồn và hệ thống cao tốc kết nối Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, địa phương có thể nghiên cứu đón các chuyến tàu khởi hành hoặc kết thúc hành trình tại đây. Khi trở thành cảng xuất phát, thời gian lưu trú của khách có thể tăng thêm 1–2 đêm, kéo theo chi tiêu cho lưu trú, ẩm thực, mua sắm và dịch vụ hậu cần tăng mạnh.

Cùng với đó, việc xây dựng định vị thương hiệu riêng cho du lịch tàu biển là cần thiết. Thay vì quảng bá chung dưới thương hiệu Hạ Long, cần một thông điệp rõ ràng cho phân khúc cruise, nhấn mạnh yếu tố di sản, an toàn và đẳng cấp, để Hạ Long được nhìn nhận như một “cảng di sản” không thể thiếu trên các hải trình châu Á.