Sau những đợt sóng sáp nhập đơn vị hành chính và kiện toàn bộ máy, một bài toán hóc búa được đặt ra cho các nhà quản lý: Làm gì với hàng nghìn trụ sở, cơ sở nhà đất và trang thiết bị dôi dư để không biến chúng thành những "phế tích" lãng phí? Mới đây, báo cáo từ Bộ Tài chính đã mang lại một tín hiệu lạc quan khi 34 địa phương trên cả nước đã chính thức hoàn thành việc sắp xếp, xử lý 25.885 cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý. Đây được coi là một chiến dịch "khơi thông" nguồn lực công sản quy mô lớn, đánh dấu sự chuyển mình từ quản lý hành chính đơn thuần sang quản trị tài sản hiệu quả.

Bức tranh tổng thể về sự chuyển dịch

Theo số liệu thống kê, toàn bộ 25.885 cơ sở nhà, đất nêu trên đã được đưa vào diện xử lý, đảm bảo 100% các cơ sở đều có chủ thể chịu trách nhiệm quản lý, sử dụng hoặc khai thác. Điều này có ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong bối cảnh nhiều năm qua, dư luận không khỏi xót xa trước cảnh những trụ sở xã, huyện sau sáp nhập bị bỏ hoang, cỏ mọc lút đầu người trong khi ngân sách vẫn phải chi trả chi phí bảo trì, bảo vệ.

Việc xác định rõ "chủ nhân" cho từng mét vuông đất công giúp chấm dứt tình trạng tài sản vô chủ hoặc sử dụng sai mục đích. Kết quả này không chỉ giúp ổn định tổ chức, đảm bảo điều kiện làm việc cho chính quyền địa phương hai cấp mà còn là tiền đề để nâng cao chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI).

Cùng với nhà đất, hệ thống máy móc, trang thiết bị tại 100% các xã sau sắp xếp cũng đã được kiện toàn. Thay vì để máy móc cũ kỹ đắp chiếu, các địa phương đang tích cực rà soát, bố trí kinh phí thay thế thiết bị mới. Đây là bước đệm cần thiết để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và cải cách hành chính – những nhiệm vụ trọng tâm của chính phủ trong giai đoạn mới.

Trao đổi về vấn đề này, đại diện Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) nhấn mạnh rằng việc hoàn thành con số 100% chỉ là bước đầu. "Mục tiêu cuối cùng của chúng ta không phải là đóng hồ sơ xử lý, mà là làm sao để mỗi đồng vốn đầu tư vào tài sản công phải sinh lời hoặc phục vụ tốt nhất cho nhân dân," vị đại diện cho biết.

Theo đại diện Bộ Tài chính, để duy trì thành quả này, các địa phương cần tập trung vào ba trụ cột chính:

Thứ nhất là hoàn thiện hành lang pháp lý và phân cấp thẩm quyền. Bộ Tài chính đề nghị UBND các tỉnh, thành phố cần chủ động rà soát, ban hành kịp thời các văn bản quy định về tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản chuyên dùng. Việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ sẽ giúp địa phương chủ động hơn trong việc xử lý các tài sản phát sinh, tránh việc phải chờ đợi hướng dẫn từ Trung ương cho những vấn đề mang tính đặc thù địa phương.

Thứ hai là tính minh bạch trong khai thác. Tài sản công sau khi sắp xếp nếu không dùng làm trụ sở làm việc thì cần được chuyển đổi công năng một cách khoa học. Có thể chuyển sang làm cơ sở văn hóa, giáo dục, y tế hoặc thực hiện bán đấu giá để thu hồi vốn cho ngân sách. "Tất cả các quy trình này phải được thực hiện công khai, minh bạch để tránh thất thoát, lãng phí hoặc nảy sinh tiêu cực," đại diện Bộ nhấn mạnh.

Thứ ba là tăng cường công tác thanh tra, giám sát. Bộ Tài chính yêu cầu các tỉnh không được "buông lỏng" sau khi đã sắp xếp xong. Cần thường xuyên kiểm tra việc sử dụng xe ô tô, máy móc, thiết bị để đảm bảo đúng mục đích, đúng định mức. Bất kỳ sự lãng phí nào trong sử dụng công sản đều cần được chấn chỉnh và xử lý nghiêm.

Thách thức và kỳ vọng trong giai đoạn mới

Mặc dù đạt được những kết quả ấn tượng, nhưng thực tế triển khai vẫn còn không ít thách thức. Việc chuyển đổi công năng các trụ sở cũ thường gặp khó khăn do vướng mắc về quy hoạch sử dụng đất hoặc sự thay đổi của thị trường bất động sản. Có những khu đất "vàng" dễ xử lý, nhưng cũng có những trụ sở ở vùng sâu, vùng xa rất khó để tìm phương án khai thác hiệu quả ngoài việc phục vụ mục đích công cộng.

Bên cạnh đó, yêu cầu chuyển đổi số cũng đặt áp lực lớn lên ngân sách địa phương. Việc đầu tư máy móc, hạ tầng công nghệ thông tin đồng bộ cho các đơn vị hành chính mới đòi hỏi nguồn kinh phí không nhỏ và sự tính toán kỹ lưỡng để tránh tình trạng "đầu tư xong rồi bỏ đấy".

Tuy nhiên, với sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ và sự chủ động của Bộ Tài chính, lộ trình quản lý tài sản công đang đi đúng hướng. Việc hoàn thành xử lý hơn 25.000 cơ sở nhà đất là minh chứng cho quyết tâm chính trị cao trong việc tối ưu hóa nguồn lực quốc gia.

Kết luận

Quản lý tài sản công không chỉ là việc giữ gìn những tòa nhà hay chiếc xe, mà là quản trị niềm tin của nhân dân vào việc sử dụng hiệu quả ngân sách nhà nước. Thành công của 34 địa phương trong việc sắp xếp tài sản công sau kiện toàn bộ máy là một bước tiến dài. Trong tương lai, khi các cơ chế phân cấp được hoàn thiện và công nghệ số được áp dụng sâu rộng vào quản lý, chúng ta hoàn toàn có thể kỳ vọng vào một hệ thống tài sản công vận hành minh bạch, hiệu quả, thực sự trở thành nguồn lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Thông điệp từ Bộ Tài chính rất rõ ràng: Tài sản công phải được trân trọng và sử dụng tiết kiệm như tài sản của chính gia đình mình. Chỉ khi đó, cải cách hành chính mới thực sự đi vào chiều sâu và mang lại giá trị bền vững.