Phát biểu tại Hội nghị Hội đồng nhân dân toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra sáng 28/5, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà khẳng định Chính phủ xác định rõ việc nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND cũng chính là nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, quản trị địa phương, hiệu quả thực thi chính sách và hiệu lực điều hành của bộ máy hành chính nhà nước từ Trung ương tới địa phương.
Hội nghị do Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tới các tỉnh, thành phố trên cả nước.
Theo Phó Thủ tướng, nhiệm kỳ 2021-2026 ghi nhận nhiều dấu mốc quan trọng của Quốc hội và HĐND các cấp trong công cuộc cải cách tổ chức bộ máy, đổi mới quản trị quốc gia, quản trị địa phương và hoàn thiện thể chế phát triển.
Trong bối cảnh xuất hiện nhiều khó khăn chưa từng có tiền lệ, sự phối hợp chặt chẽ giữa Quốc hội, Chính phủ, MTTQ Việt Nam, chính quyền địa phương và HĐND các cấp đã góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, tạo nền tảng để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cùng các động lực phát triển mới đi vào thực tiễn.
Bước sang nhiệm kỳ 2026-2031, Phó Thủ tướng cho rằng yêu cầu thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị cũng như mục tiêu tăng trưởng hai con số đang đặt ra nhiệm vụ rất lớn đối với Chính phủ, chính quyền địa phương và HĐND các cấp.
Từ góc độ Chính phủ, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị đổi mới mạnh mẽ tư duy quản trị địa phương theo hướng kiến tạo phát triển, phục vụ nhân dân và nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp.
Theo Phó Thủ tướng, cốt lõi của quản trị địa phương hiệu quả là tạo dựng môi trường phát triển tốt hơn, huy động được sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp, các tầng lớp nhân dân và phát huy dân chủ ở cơ sở để người dân tham gia vào các mục tiêu, nhiệm vụ, chính sách phát triển của đất nước cũng như địa phương.
Chính phủ sẽ tiếp tục đề xuất Quốc hội và theo thẩm quyền hoàn thiện thể chế, chính sách, phân định rõ thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương; tăng tính chủ động, tự chịu trách nhiệm và khả năng phản ứng chính sách của địa phương.
Đặc biệt, Chính phủ sẽ hướng dẫn phát huy mạnh hơn vai trò, chức năng của HĐND, nhất là HĐND cấp xã.
Theo đó, HĐND các cấp phải thực sự trở thành chủ thể kiến tạo phát triển tại địa phương; tập trung ban hành cơ chế, chính sách tháo gỡ điểm nghẽn cho phát triển theo thẩm quyền, mở ra dư địa phát triển mới cho từng ngành, từng lĩnh vực và từng địa phương.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh điều quan trọng nhất là chuyển tư duy ban hành chính sách sang tư duy kiến tạo phát triển, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân.
Bên cạnh đó, cần chú trọng hơn tới việc đánh giá tác động chính sách, tham vấn đối tượng chịu tác động, rà soát tính đồng bộ của hệ thống pháp luật và theo dõi quá trình thực hiện sau ban hành; lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp cùng năng lực cạnh tranh địa phương làm thước đo đánh giá hoạt động của HĐND và chính quyền địa phương.
Về nhiệm vụ tiếp theo, Phó Thủ tướng đề nghị đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực chất gắn với kiểm soát quyền lực hiệu quả.
Theo Phó Thủ tướng, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ nhằm tinh gọn bộ máy mà còn tái cấu trúc phương thức vận hành của nền hành chính quốc gia theo hướng gần dân, linh hoạt, hiệu quả và kiến tạo phát triển nhanh hơn.
Chính phủ quán triệt chủ trương “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, đồng thời tiếp tục rà soát, phân cấp, phân quyền cho địa phương đi đôi với hoàn thiện cơ chế phân bổ nguồn lực, dữ liệu và công cụ quản trị phù hợp.
Chính phủ cũng yêu cầu các bộ, ngành chủ động, sâu sát hơn với địa phương, tránh tình trạng chậm hướng dẫn, đùn đẩy trách nhiệm hoặc để địa phương phải “chờ cơ chế”.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng nhấn mạnh phân cấp, phân quyền càng mạnh thì yêu cầu kiểm soát quyền lực càng phải chặt chẽ. HĐND cần thực sự trở thành thiết chế kiểm soát quyền lực hiệu quả tại địa phương; đồng thời đổi mới phương thức giám sát từ hành chính truyền thống sang giám sát thực chất để người dân và doanh nghiệp cảm nhận được hiệu quả của các chủ trương, chính sách.
Một nội dung khác được Phó Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh là tạo bước đột phá thực sự về chuyển đổi số trong hoạt động của hệ thống hành chính địa phương.
Theo Phó Thủ tướng, khoảng cách về chất lượng, hiệu quả của chính quyền địa phương 2 cấp hiện chủ yếu nằm ở năng lực quản trị và mức độ chuyển đổi số.
Chính phủ đang tập trung xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và dữ liệu số quốc gia. Trên tinh thần đó, HĐND các cấp cần đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động trên môi trường số.
Điểm cốt lõi, theo Phó Thủ tướng, không chỉ là số hóa quy trình cũ mà là thay đổi toàn diện phương thức điều hành, giám sát và ra quyết định.
Hoạt động của HĐND cần chuyển từ giám sát qua báo cáo giấy sang giám sát bằng dữ liệu thời gian thực; từ xử lý thủ công sang quản trị thông minh dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.
Chính phủ sẽ sớm hoàn thiện hệ sinh thái dữ liệu liên thông giữa HĐND, UBND và các cơ quan trong hệ thống chính trị nhằm nâng cao năng lực dự báo, phản ứng chính sách và kiểm soát rủi ro; đồng thời xây dựng văn hóa quản trị số trong bộ máy hành chính từ Trung ương đến địa phương.
Nhấn mạnh cải cách thể chế và cải cách thủ tục hành chính là “khâu đột phá của đột phá”, Phó Thủ tướng cho rằng đây là yếu tố then chốt để giải phóng nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.
Theo Phó Thủ tướng, chỉ trong hơn một tháng qua, Chính phủ đã ban hành 11 nghị quyết chuyên đề về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; bãi bỏ 56 ngành nghề kinh doanh có điều kiện; cắt giảm 697 thủ tục hành chính và 1.754 điều kiện kinh doanh; đơn giản hóa 704 thủ tục hành chính; phân cấp cho địa phương 321 thủ tục hành chính; giảm 53% thời gian thực hiện thủ tục và giảm 55% chi phí tuân thủ, tương ứng khoảng 23 nghìn tỷ đồng mỗi năm.
Phó Thủ tướng mong muốn HĐND các cấp tiếp tục đồng hành cùng chính quyền địa phương trong rà soát thể chế, tháo gỡ rào cản và giám sát thực chất việc cải cách thủ tục hành chính; đồng thời nhanh chóng tiếp nhận nhiệm vụ phân cấp, phân quyền để phục vụ người dân, doanh nghiệp hiệu quả hơn.
Theo Phó Thủ tướng, hoạt động giám sát của HĐND cũng cần chuyển mạnh từ “giám sát sự vụ” sang “giám sát chiến lược phát triển”; tập trung vào những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro lớn như đầu tư công, đất đai, quy hoạch, tài chính công, chuyển đổi số, môi trường, các dự án trọng điểm và hoạt động công vụ.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh giám sát không chỉ nhằm phát hiện tồn tại mà còn phải góp phần thúc đẩy thực thi, giữ vững ổn định và tạo nền tảng cho phát triển nhanh, bền vững.
Khẳng định Chính phủ luôn lắng nghe ý kiến từ cơ sở và thực tiễn hoạt động của HĐND các cấp, Phó Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Thường vụ Quốc hội để hoàn thiện cơ chế, điều kiện nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động của HĐND cấp tỉnh, đặc biệt là cấp xã.
Bình luận
0