Từng được xem là kênh kinh doanh hấp dẫn nhờ chi phí thấp và không cần đầu tư mặt bằng, bán hàng trực tuyến hiện đang đối mặt nhiều thách thức khi các nền tảng thương mại điện tử (TMĐT) liên tục điều chỉnh chính sách thu phí theo hướng gia tăng nguồn thu.
Ảnh: TL
Không ít người kinh doanh online cho biết việc bán hàng trên sàn hiện nay không còn dễ dàng mang lại lợi nhuận như trước. Nhiều chủ shop phải rà soát lại toàn bộ cơ cấu chi phí để quyết định có tiếp tục duy trì hoạt động trên các nền tảng TMĐT hay không.
Anh Nguyễn Tuấn (28 tuổi), chủ một cửa hàng kinh doanh trên Shopee, cho biết trước đây ngay cả những đơn hàng giá trị thấp vẫn tạo ra lợi nhuận. Tuy nhiên, hiện nay nếu không tính toán kỹ các khoản chi phí phát sinh thì nguy cơ hòa vốn hoặc thua lỗ là rất lớn. Theo anh, một số mặt hàng đã phải điều chỉnh giá bán dù điều này có thể làm giảm sức cạnh tranh.
Tương tự, chị Lê Quyên (33 tuổi), người bán mỹ phẩm trên nhiều nền tảng trực tuyến, cho biết các khoản phí từ sàn, quảng cáo và vận hành tăng liên tục khiến lợi nhuận bị bào mòn đáng kể. Trong khi đó, việc tăng giá bán để bù chi phí lại có nguy cơ làm mất khách hàng.
Từ cuối tháng 5/2026, nhiều sàn TMĐT lớn đã triển khai hoặc công bố điều chỉnh biểu phí mới. Shopee Việt Nam tăng phí cố định đối với nhiều ngành hàng, trong đó nhóm sức khỏe và làm đẹp tăng thêm khoảng 3%, lên mức 16-17%. Một số mặt hàng phụ kiện điện tử như cáp sạc, kính cường lực hay ốp lưng cũng ghi nhận mức tăng khoảng 4%, lên gần 15%.
Không riêng Shopee, TikTok Shop cũng nâng phí hoa hồng đối với ngành thời trang từ 14,6% lên 16,1%, còn ngành hàng mẹ và bé tăng từ 14,5% lên 17,8%. Lazada đồng thời điều chỉnh phí xử lý đơn hàng thành công từ 5% lên 6% (đã bao gồm VAT) và áp dụng thêm khoản phí hạ tầng 3.000 đồng cho mỗi đơn giao thành công.
Các nền tảng cho rằng việc điều chỉnh phí nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và gia tăng các chương trình hỗ trợ nhà bán hàng. Tuy nhiên, theo phản ánh từ thị trường, tổng chi phí thực tế mà người bán phải chi trả hiện ở mức khá cao.
Ngoài phí cố định và phí thanh toán, người bán còn phải gánh thêm các khoản thuế, chi phí tham gia chương trình khuyến mại, voucher, quảng cáo, vận hành và tiếp thị. Khi cộng dồn, tổng chi phí có thể chiếm tới gần một nửa doanh thu của sản phẩm.
Đơn cử với một sản phẩm thời trang có giá bán 300.000 đồng, các khoản như phí hoa hồng, phí thanh toán, chi phí tham gia các gói hỗ trợ vận chuyển, voucher cùng các chi phí đóng gói có thể lên tới hơn 80.000-90.000 đồng, tương đương khoảng 30% doanh thu.
Điều này khiến biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp, buộc nhiều nhà bán phải tính toán lại chiến lược kinh doanh. Nếu không tăng giá, lợi nhuận bị ảnh hưởng nghiêm trọng; nhưng nếu tăng giá, nguy cơ mất khách hàng cũng hiện hữu.
Theo ông Hoàng Trung Dũng, chuyên gia đào tạo chiến lược và quản lý bán hàng trên các sàn TMĐT, việc các nền tảng liên tục tăng phí có thể tạo ra những thay đổi đáng kể trong cấu trúc thị trường.
Ông cho rằng khi chi phí trên sàn trở nên quá cao so với lợi ích nhận được, nhiều doanh nghiệp sẽ chuyển hướng sang các mô hình kinh doanh khác nhằm tối ưu hiệu quả hoạt động. Trong đó, mô hình D2C (Direct-to-Consumer) - bán trực tiếp tới khách hàng thông qua website, mạng xã hội hoặc cửa hàng riêng - đang được nhiều đơn vị quan tâm nhằm giảm sự phụ thuộc vào sàn TMĐT.
Bên cạnh đó, xu hướng bán hàng đa kênh (Omnichannel) cũng ngày càng phát triển. Việc kết hợp nhiều nền tảng giúp doanh nghiệp mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng và giảm thiểu rủi ro khi phụ thuộc vào một kênh bán hàng duy nhất.
Theo chuyên gia này, doanh nghiệp cần tập trung xây dựng thương hiệu riêng, tối ưu vận hành và tận dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các giải pháp cá nhân hóa để nâng cao hiệu quả bán hàng.
Về phía cơ quan quản lý, ông Dũng cho rằng cần xây dựng cơ chế giám sát chính sách thu phí của các sàn TMĐT nhằm tránh tình trạng lạm dụng vị thế thị trường gây bất lợi cho nhà bán hàng. Đồng thời, các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cần được hỗ trợ thông qua chương trình đào tạo, ưu đãi tài chính hoặc chính sách thuế phù hợp để phát triển bền vững trong môi trường số.
Trước những phản ứng từ cộng đồng kinh doanh, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia thuộc Bộ Công Thương đã mời đại diện một số sàn TMĐT lớn, trong đó có TikTok, làm việc để làm rõ các chính sách phí mới áp dụng với người bán.
Ngày 27/5, Công ty TNHH Shopee đã gửi báo cáo tới Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, trong đó cho biết sẽ tạm hoãn triển khai chính sách phí mới thông qua Chương trình Duy trì hiển thị và sẽ có thông báo chính thức tới các nhà bán hàng.
Đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết doanh nghiệp có quyền xây dựng giá dịch vụ theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, các nền tảng cần bảo đảm tính minh bạch trong chính sách phí, công khai đầy đủ các điều kiện giao dịch và thông báo rõ ràng những thay đổi có tác động trực tiếp tới hoạt động kinh doanh của người bán.
TMĐT đang trở thành xu hướng tất yếu của nền kinh tế số. Tuy nhiên, để lĩnh vực này phát triển bền vững và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế, việc hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường giám sát hoạt động của các nền tảng số, đặc biệt liên quan đến chính sách thu phí, được xem là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay.
Bình luận
0