Thiếu tướng Phạm Thanh Khiết, Phó chủ nhiệm, Tham mưu trưởng Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng (Bộ Quốc phòng), cho biết Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu chuyển mạnh từ nhập khẩu, lắp ráp sang tự chủ nghiên cứu, sản xuất vũ khí trang bị kỹ thuật. Đây không chỉ là thay đổi về phương thức sản xuất mà là bước chuyển chiến lược, nhằm giúp Quân đội làm chủ công nghệ nền, công nghệ lõi và tiến thẳng lên hiện đại từ năm 2026.

Theo ông, điểm mới cốt lõi là nhấn mạnh yếu tố “tự chủ, tự lực, tự cường” trong phát triển công nghiệp quốc phòng. Nếu trước đây tập trung vào hiện đại hóa và nâng cao năng lực sản xuất trong nước, thì nay yêu cầu là làm chủ toàn bộ quá trình – từ nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, sản xuất đến phát triển lâu dài. Trong bối cảnh chiến tranh công nghệ cao, tác chiến không gian mạng và vũ khí hiện đại phát triển nhanh, mục tiêu không chỉ là có vũ khí mà phải làm chủ được vũ khí, bao gồm cả khả năng cải tiến theo yêu cầu thực tiễn.

Văn kiện Đại hội XIV và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ 12 xác định rõ chuyển từ nhập khẩu, lắp ráp là chính sang tự chủ nghiên cứu, sản xuất trong nước, đồng thời thương mại hóa sản phẩm công nghiệp quốc phòng, kể cả sản phẩm lưỡng dụng. Nếu thực hiện hiệu quả, đây sẽ là một trong ba đột phá của nhiệm kỳ 2025–2030.

Đánh giá về nền tảng hiện có, Thiếu tướng cho rằng Việt Nam đã xây dựng được hệ thống thể chế tương đối đồng bộ, nhiều cơ chế đặc thù về khoa học công nghệ, thu hút nhân lực chất lượng cao và liên kết với doanh nghiệp ngoài Quân đội. Đội ngũ cán bộ kỹ thuật phát triển cả về số lượng và chất lượng; hạ tầng công nghệ, nhà máy, viện nghiên cứu được đầu tư đồng bộ. Việt Nam đã làm chủ nhiều công nghệ nền, sản xuất hàng loạt và đưa vào trang bị nhiều loại vũ khí công nghệ cao; cơ bản bảo đảm vũ khí lục quân; tự chủ thiết kế, đóng mới tàu quân sự hiện đại; làm chủ nhiều hệ thống tự động hóa chỉ huy điều khiển và sản xuất vật tư đặc chủng.

Về khái niệm tự chủ, ông nhấn mạnh phải hiểu là làm chủ toàn bộ chuỗi giá trị – từ ý tưởng, nghiên cứu cơ bản, thiết kế, chế tạo đến bảo đảm kỹ thuật, nâng cấp. Muốn vậy, cần làm chủ các công nghệ nền tảng như công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tự động hóa, vật liệu mới và cơ khí chính xác.

Để đạt mục tiêu này, cần tập trung vào năm nhóm giải pháp: hoàn thiện thể chế; xây dựng đội ngũ chuyên gia đầu ngành; đột phá khoa học công nghệ và chuyển đổi số; huy động tiềm lực công nghiệp quốc gia, xây dựng doanh nghiệp quốc phòng đủ mạnh; hợp tác quốc tế có chọn lọc và thúc đẩy xuất khẩu.

Thiếu tướng cũng khẳng định phát triển theo hướng lưỡng dụng là chiến lược phù hợp, giúp kết nối công nghệ quân sự và dân sự, lan tỏa thành tựu sang kinh tế – xã hội. Trong hội nhập, chuyển giao công nghệ phải gắn với tiếp nhận tri thức, tham gia thiết kế và làm chủ quy trình, tiến tới tự thiết kế, tự sản xuất và tự nâng cấp.

Nếu triển khai hiệu quả định hướng tự chủ, Quân đội sẽ được trang bị hiện đại, phù hợp phương thức tác chiến mới; đồng thời tạo nền tảng thúc đẩy khoa học công nghệ quốc gia, xây dựng hệ sinh thái công nghiệp lưỡng dụng hiện đại và phát triển đất nước bền vững trong kỷ nguyên mới.