Những ngày gần đây, tình trạng nồm ẩm kéo dài tại khu vực Bắc Bộ khiến nhiều người gặp rắc rối về sức khỏe hô hấp. Tại các cơ sở y tế, số bệnh nhân đến khám vì nghẹt mũi, đau nhức vùng trán – má, chảy dịch mũi đục tăng rõ rệt khi độ ẩm không khí duy trì ở mức cao nhiều ngày liên tiếp.

Về cơ chế bệnh sinh, viêm xoang là tình trạng viêm lớp niêm mạc lót trong các xoang cạnh mũi. Khi môi trường ẩm ướt, sự thay đổi nhiệt độ và áp lực khiến niêm mạc đường hô hấp dễ bị phù nề. Điều này làm hẹp các lỗ thông xoang – cấu trúc đảm nhiệm chức năng dẫn lưu dịch tiết. Khi dịch không thoát ra ngoài, chúng ứ đọng trong hốc xoang, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn và nấm phát triển, từ đó kích hoạt hoặc làm tái phát đợt viêm.

Độ ẩm cao cũng thúc đẩy nấm mốc sinh sôi trong nhà ở, đặc biệt tại tường ẩm, điều hòa lâu ngày không vệ sinh, chăn ga chưa khô hẳn hoặc tủ quần áo bí khí. Theo cảnh báo của World Health Organization, việc phơi nhiễm nấm mốc trong không gian kín có liên quan đến gia tăng triệu chứng hô hấp và dị ứng. Các bào tử nấm khi xâm nhập đường thở có thể kích thích phản ứng viêm mạn tính ở người nhạy cảm, khiến viêm xoang kéo dài dai dẳng.

Một số nghiên cứu dịch tễ tại châu Âu, trong đó có nhóm từ University of Copenhagen, cho thấy độ ẩm cao kết hợp nhiệt độ thấp làm tăng phản ứng viêm theo mùa của niêm mạc mũi xoang. Điều này lý giải vì sao nhiều người dù đã kiểm soát bệnh ổn định vẫn xuất hiện triệu chứng khi bước vào giai đoạn nồm ẩm.

Đáng chú ý, thói quen đóng kín cửa để hạn chế hơi ẩm có thể khiến không khí trong phòng kém lưu thông, làm tăng nồng độ dị nguyên như bụi nhà, lông thú và bào tử nấm. Bên cạnh đó, lạm dụng thuốc co mạch nhỏ mũi khi nghẹt mũi kéo dài có thể gây phù nề hồi ứng, khiến tình trạng tắc nghẽn nghiêm trọng hơn.

Để hạn chế viêm xoang tái phát trong mùa nồm, chuyên gia khuyến cáo nên giữ nhà cửa thông thoáng, sử dụng máy hút ẩm hoặc điều hòa ở chế độ khô khi cần; vệ sinh định kỳ hệ thống lọc khí; giặt và phơi chăn ga dưới nắng; rửa mũi bằng dung dịch phù hợp để hỗ trợ dẫn lưu dịch tiết. Người có tiền sử viêm xoang mạn tính cần tuân thủ điều trị dự phòng và đi khám khi xuất hiện dấu hiệu như sốt, đau đầu tăng, dịch mũi có mùi hôi – những biểu hiện có thể cảnh báo biến chứng.

Nồm ẩm là đặc trưng khí hậu của Bắc Bộ vào giai đoạn cuối đông – đầu xuân. Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến thời gian ẩm kéo dài hơn, việc chủ động kiểm soát môi trường sống và nhận diện sớm triệu chứng có ý nghĩa quan trọng trong giảm gánh nặng bệnh hô hấp trong cộng đồng.