Tăng huyết áp là bệnh lý tiến triển âm thầm, phần lớn bắt nguồn từ lối sống kéo dài trong nhiều năm. Các yếu tố như thiếu ngủ, stress, ăn tối muộn, tích mỡ vùng bụng hay sử dụng caffeine thường xuyên đều có thể khiến huyết áp tăng dần theo thời gian. Nếu không thay đổi sớm, tình trạng này có thể trở thành bệnh mạn tính, theo tờ Hindustan Times.

Ông Kunal Sood, bác sĩ gây mê và điều trị đau can thiệp tại Mỹ, cho biết huyết áp tăng từ từ do các thói quen hằng ngày tác động lên hormone căng thẳng, nhịp sinh học và trương lực mạch máu.

Ngủ dưới 7 giờ mỗi đêm, đặc biệt chỉ 5–6 giờ, có thể khiến huyết áp cao hơn bình thường. Thiếu ngủ làm tăng hoạt động của hệ thần kinh giao cảm, khiến cơ thể luôn trong trạng thái căng thẳng. Khi đó, huyết áp ban đêm không giảm như cơ chế sinh lý thông thường, trong khi hormone cortisol vẫn tăng cao.

Tình trạng này kéo dài khiến huyết áp trung bình trong ngày tăng lên và làm tăng nguy cơ tăng huyết áp mạn tính. Ngoài ra, giấc ngủ ngắn còn làm rối loạn đồng hồ sinh học, khiến khả năng điều hòa huyết áp theo chu kỳ ngày – đêm suy giảm, buộc tim và mạch máu phải hoạt động nhiều hơn.

Stress liên tục khiến nồng độ cortisol duy trì ở mức cao. Theo ông Sood, việc hệ thần kinh giao cảm và trục hạ đồi – tuyến yên – thượng thận bị kích hoạt kéo dài sẽ làm huyết áp tăng, đồng thời khiến huyết áp ban đêm giảm ít hơn so với bình thường.

Mạch máu trong tình trạng này cũng phản ứng mạnh hơn với các kích thích, từ đó làm tăng nguy cơ tăng huyết áp về sau. Căng thẳng còn kéo theo nhiều hệ lụy khác như ăn uống thất thường, ngủ kém hoặc lệ thuộc vào chất kích thích.

Thói quen ăn khuya ảnh hưởng đến cơ chế điều hòa huyết áp tự nhiên của cơ thể. Việc nạp năng lượng lớn vào buổi tối làm thay đổi cách thận cân bằng natri và giảm độ nhạy insulin.

Ăn tối muộn cũng liên quan đến tình trạng huyết áp ban đêm cao hơn và chất lượng giấc ngủ suy giảm. Khi cơ thể phải tiêu hóa vào thời điểm lẽ ra nên nghỉ ngơi, hệ tim mạch không được thư giãn đầy đủ, khiến huyết áp khó hạ vào ban đêm và tăng dần theo thời gian.

Mỡ nội tạng tích tụ ở vùng bụng có hoạt tính chuyển hóa mạnh và liên quan chặt chẽ đến tăng huyết áp. Lượng mỡ này làm gia tăng hoạt động của hệ renin – angiotensin, tăng trương lực giao cảm và giữ natri tại thận.

Đồng thời, tình trạng viêm và rối loạn chức năng nội mô khiến mạch máu kém đàn hồi hơn. So với cân nặng tổng thể, chu vi vòng eo phản ánh nguy cơ tăng huyết áp rõ ràng hơn. Vòng eo ngày càng lớn là dấu hiệu cảnh báo hệ tim mạch đang chịu áp lực kéo dài.

Caffeine có thể làm huyết áp tăng ngay sau khi sử dụng do kích thích hệ thần kinh giao cảm. Dù cơ thể có thể thích nghi phần nào, việc tiêu thụ liều cao hoặc dùng vào buổi tối vẫn tiềm ẩn rủi ro.

Caffeine còn làm giảm thời lượng và chất lượng giấc ngủ. Khi tình trạng thiếu ngủ kéo dài, trương lực giao cảm duy trì ở mức cao, khiến huyết áp khó kiểm soát hơn.

Tăng huyết áp không hình thành trong một sớm một chiều mà là kết quả của những thói quen nhỏ lặp lại mỗi ngày. Việc điều chỉnh lối sống sớm có thể giúp kiểm soát huyết áp hiệu quả và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch lâu dài.