TS. BS Nguyễn Quang Bảy, Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết nhiều người thường nhầm lẫn việc bàn tay, bàn chân to dần hoặc khuôn mặt thay đổi theo thời gian là do lão hóa hay tăng cân. Tuy nhiên, đây có thể là biểu hiện của bệnh to đầu chi (Acromegaly), còn gọi là to viễn cực.

Bệnh to đầu chi xuất phát từ tình trạng tuyến yên, nằm ở đáy não, sản xuất quá mức hormone tăng trưởng (GH) ở người trưởng thành. Do các đầu xương đã đóng kín, cơ thể không thể phát triển chiều cao mà buộc xương và mô mềm phát triển theo chiều ngang, dẫn tới những biến dạng ngoại hình đặc trưng.

Người bệnh thường nhận thấy nhẫn đeo tay trở nên chật, phải thay đổi cỡ giày liên tục một cách bất thường. Khuôn mặt biến đổi rõ rệt với xương hàm dưới trề ra tạo cảm giác móm, trán dô, mũi thô, môi dày, răng thưa dần. Giọng nói cũng trở nên trầm và đục do dây thanh âm dày lên. Da mặt người bệnh thường dày, nhờn, lỗ chân lông to và dễ đổ mồ hôi. Ngoài ra, các cơn đau mỏi khớp lớn kéo dài nhưng không liên quan chấn thương cũng là dấu hiệu thường gặp.

Theo TS. BS Nguyễn Quang Bảy, nếu không được can thiệp sớm, nồng độ hormone tăng trưởng cao kéo dài sẽ gây tổn hại nghiêm trọng cho cơ thể. Bệnh có thể dẫn tới nhiều rối loạn chuyển hóa như đái tháo đường, mất kinh ở phụ nữ trẻ, phì đại tuyến giáp, gan lách to. Nguy hiểm hơn là các biến chứng tim mạch như phì đại tâm thất, suy tim, tăng huyết áp, hoặc hội chứng ngưng thở khi ngủ do đường thở bị chít hẹp.

Đặc biệt, do tuyến yên nằm gần dây thần kinh thị giác, khối u tuyến yên khi phát triển lớn có thể chèn ép gây mờ mắt, mất thị lực hai bên. Người bệnh cũng có nguy cơ cao xuất hiện polyp đại tràng và ung thư đại trực tràng.

Một trong những thách thức lớn của bệnh to đầu chi là tiến triển âm thầm, thường mất từ 5 đến 10 năm để các triệu chứng biểu hiện rõ rệt. Phần lớn bệnh nhân chỉ nhập viện ở giai đoạn muộn, khi khối u đã lớn, khiến việc điều trị trở nên khó khăn và hiệu quả giảm sút.

Hiện nay, phương pháp điều trị ưu tiên là phẫu thuật cắt bỏ u tuyến yên qua đường xoang bướm bằng nội soi qua mũi, nhờ ưu điểm ít xâm lấn, ít đau và hồi phục nhanh. Với những trường hợp u phức tạp, tái phát hoặc không thể phẫu thuật, bác sĩ sẽ chỉ định xạ trị hoặc sử dụng thuốc ức chế hormone nhằm kiểm soát bệnh.