Chính phủ Nhật Bản quyết định nối lại chương trình trợ cấp nhiên liệu trong bối cảnh giá xăng trong nước liên tục tăng mạnh, lập mức cao nhất kể từ khi bắt đầu thống kê.

Động thái này được triển khai song song với việc xuất kho dự trữ dầu nhằm kiểm soát đà tăng giá, trong khi căng thẳng tại Eo biển Hormuz vẫn chưa hạ nhiệt, tiềm ẩn nguy cơ gây biến động nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Theo số liệu công bố ngày 18/3 của Cơ quan Tài nguyên và Năng lượng Nhật Bản, giá xăng bán lẻ trung bình toàn quốc (tính đến ngày 16/3) đã đạt 190,8 Yen/lít (khoảng 12,03 USD), vượt mức kỷ lục trước đó là 186,5 Yen/lít ghi nhận vào các thời điểm tháng 9/2023 và tháng 4/2025.

Giá xăng đã tăng liên tiếp trong 5 tuần và cao hơn đáng kể so với trước, chủ yếu do các doanh nghiệp lọc dầu trong nước điều chỉnh giá bán buôn tăng thêm 26 Yen/lít trong giai đoạn từ 12–18/3.

Do mức trợ cấp được tính toán dựa trên giá dự báo của tuần kế tiếp, Chính phủ Nhật Bản ước tính giá xăng từ ngày 22/3 có thể lên tới 200,2 Yen/lít. Để giữ giá bán lẻ ở khoảng 170 Yen/lít, nhà nước sẽ bù phần chênh lệch 30,2 Yen/lít từ ngày 19/3. Các mặt hàng như dầu diesel, dầu hỏa và dầu nặng cũng được áp dụng mức hỗ trợ tương tự.

Tuy nhiên, chính sách này làm dấy lên lo ngại về áp lực tài chính và tác động tới tỷ giá đồng Yen. Nguồn kinh phí trước mắt sẽ lấy từ khoảng 280 tỷ Yen còn lại trong quỹ hiện hành, nhưng nếu duy trì mức trợ cấp khoảng 30 Yen/lít, quỹ này có thể cạn trong vòng một tháng.

Phát biểu sau cuộc họp nội các ngày 13/3, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama cho biết, trong trường hợp cần thiết, Chính phủ vẫn đảm bảo nguồn cung xăng dầu không bị gián đoạn và có thể sử dụng quỹ dự phòng ngân sách năm tài khóa 2025, trị giá khoảng 860 tỷ Yen.

Theo ông Akira Shoga, nếu trợ cấp trở thành biện pháp kéo dài, rủi ro tài chính sẽ gia tăng và gây sức ép lên đồng Yen, trong bối cảnh thị trường vẫn lo ngại về chính sách tài khóa mở rộng của chính quyền Thủ tướng Sanae Takaichi.

Nhật Bản hiện đặt mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, thúc đẩy chuyển đổi sang xe điện và đầu tư vào công nghệ khử carbon thông qua trái phiếu chuyển đổi xanh (GX) với quy mô dự kiến 20.000 tỷ Yen. Tuy nhiên, việc khôi phục trợ cấp nhiên liệu hóa thạch có thể tạo ra những thách thức đối với lộ trình này.