Hút thuốc lá gây hại cho hầu hết các cơ quan trong cơ thể. Khói thuốc chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có ít nhất 70 chất được xác định gây ung thư ở người hoặc động vật. Đây cũng là nguyên nhân hàng đầu gây ra nhiều loại ung thư nguy hiểm.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), khoảng 85% ca ung thư phổi tại Mỹ liên quan đến hút thuốc. Ngay cả việc tiếp xúc với khói thuốc thụ động cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim và ung thư phổi lên đến 30%. Tổng số ca tử vong do hút thuốc và khói thuốc thụ động tại Mỹ ước tính khoảng 480.000 ca mỗi năm.
Những người hút thuốc có nguy cơ mắc hoặc tử vong do ung thư phổi cao gấp 15–30 lần so với người không hút thuốc. Tuy nhiên, nguy cơ này vẫn tồn tại ngay cả khi đã bỏ thuốc, do các tổn thương tế bào phổi có thể kéo dài trong nhiều năm trước khi biểu hiện thành bệnh.
Các chất gây ung thư trong khói thuốc có thể gây biến đổi tế bào phổi và "âm thầm" tồn tại trong thời gian dài. Mức độ nguy cơ phụ thuộc vào thời gian và số lượng thuốc đã sử dụng. Một số nghiên cứu cho thấy ngay cả sau 5 năm cai thuốc, nguy cơ ung thư phổi vẫn cao hơn nhiều lần so với người chưa từng hút thuốc; sau 10–15 năm vẫn cao hơn đáng kể, và chỉ giảm dần theo thời gian dài hơn.
Theo các nghiên cứu y khoa, bỏ thuốc lá càng sớm càng làm giảm nguy cơ tử vong do bệnh liên quan đến thuốc lá. Bỏ thuốc trước tuổi 40 có thể giảm tới 90% nguy cơ tử vong sớm, trong khi bỏ trước tuổi 54 cũng giúp giảm đáng kể nguy cơ này.
Sau khi cai thuốc, cơ thể bắt đầu có khả năng tự phục hồi. Trong vài tháng, các lông mao trong phổi dần hồi phục, giúp cải thiện chức năng hô hấp và giảm nguy cơ nhiễm trùng. Sau 5 năm, nguy cơ mắc nhiều loại ung thư như miệng, họng, thực quản và bàng quang giảm khoảng một nửa. Sau 10 năm, nguy cơ ung thư phổi giảm mạnh, và sau khoảng 20 năm có thể tiệm cận mức của người chưa từng hút thuốc, tùy thuộc vào từng cá nhân.
Dù vậy, các chuyên gia khuyến cáo người từng hút thuốc vẫn nên tầm soát ung thư phổi định kỳ, đặc biệt nhóm tuổi từ 50–80 có tiền sử hút thuốc lâu năm hoặc đã bỏ thuốc trong vòng 15 năm. Việc phát hiện sớm giúp tăng khả năng điều trị thành công, trong khi phần lớn ca bệnh hiện nay được phát hiện muộn với tỷ lệ sống sót thấp.
Ngoài việc cai thuốc, duy trì lối sống lành mạnh, tránh khói thuốc thụ động và theo dõi sức khỏe định kỳ là những yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ ung thư phổi. Người có triệu chứng như ho kéo dài, khó thở, đau ngực hoặc ho ra máu cần đi khám sớm để được kiểm tra kịp thời.
Bình luận
0