Theo bài báo khoa học “The homogenizing effect of large language models on human expression and thought”, các nhà nghiên cứu cảnh báo việc sử dụng rộng rãi các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) có thể khiến cách viết, lập luận và giao tiếp của con người dần trở nên giống nhau.

Ông Zhivar Sourati, nhà khoa học máy tính tại University of Southern California và là tác giả chính của nghiên cứu, cho biết sự đa dạng về ngôn ngữ và quan điểm không chỉ phản ánh sự phong phú văn hóa mà còn đóng vai trò quan trọng trong sáng tạo và đổi mới.

Theo ông, những khác biệt trong cách lập luận và diễn đạt giúp cộng đồng có nhiều góc nhìn khác nhau để giải quyết cùng một vấn đề. Nếu sự khác biệt này giảm dần, khả năng sáng tạo và thích nghi của xã hội cũng có thể bị ảnh hưởng.

Nhóm nghiên cứu chỉ ra rằng văn bản do các mô hình ngôn ngữ lớn tạo ra thường có mức độ biến thiên thấp hơn so với nội dung do con người tự viết. Nếu người dùng thường xuyên dựa vào AI để viết hoặc suy luận, theo thời gian cách suy nghĩ của nhiều người có thể bị “làm phẳng”.

Ông Sourati cho rằng trong lịch sử, nhiều công nghệ từng tác động đến cách con người suy nghĩ. Chẳng hạn, Internet giúp thông tin lan truyền nhanh hơn, còn hệ thống định vị GPS khiến con người ít sử dụng khả năng định hướng không gian.

Tuy nhiên, các mô hình ngôn ngữ lớn lại có ảnh hưởng khác biệt. “LLM không chỉ tìm kiếm thông tin, chúng còn tự tạo ra lập luận và đưa ra câu trả lời thay cho người dùng”, ông nói.

Các tác giả cảnh báo rằng nếu tư duy trở nên đồng nhất, xã hội có thể mất đi tính đa nguyên – tức sự tồn tại đồng thời của nhiều quan điểm khác nhau. Điều này có thể làm suy yếu trí tuệ tập thể và khả năng thích ứng của cộng đồng trước những vấn đề mới.

Nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng mối lo không chỉ nằm ở việc AI thay đổi cách con người viết hay nói, mà còn có thể âm thầm định hình những gì được xem là lập luận hợp lý hoặc quan điểm đáng tin cậy.

Theo Zhivar Sourati, ảnh hưởng này thậm chí có thể lan sang cả những người không trực tiếp sử dụng chatbot. Khi nhiều người xung quanh cùng sử dụng những cách diễn đạt tương tự nhau, những người khác cũng có xu hướng điều chỉnh cách nói và suy nghĩ để phù hợp với số đông.

Owen Muir, một bác sĩ tâm thần, cũng đồng tình với nhận định này. Ông cho rằng một dạng “ngôn ngữ trung bình hóa” đang dần xuất hiện trong giao tiếp của con người, ngay cả khi không có sự hiện diện trực tiếp của máy móc trong cuộc trò chuyện.