Xòe Thái không chỉ là điệu múa mà còn là sợi dây gắn kết cộng đồng.

Nghệ thuật Xòe Thái, với những động tác nhịp nhàng, uyển chuyển, từ lâu đã vượt ra khỏi phạm vi của một điệu múa dân gian để trở thành sợi dây tâm linh và tình thân gắn kết cộng đồng. Được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, Xòe Thái hiện nay vẫn đang tỏa sáng rực rỡ, là niềm tự hào và là lời chào nồng hậu mà người dân vùng cao gửi tới du khách thập phương.

Cốt lõi của Xòe Thái nằm ở sự giản dị nhưng chứa đựng triết lý nhân sinh sâu sắc. Điệu xòe thường bắt đầu bằng việc mọi người nắm tay nhau thành vòng tròn lớn, không phân biệt tuổi tác, giới tính hay địa vị xã hội. Những bước chân di chuyển theo nhịp trống, nhịp chiêng rộn rã thể hiện khát vọng về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc và sự hòa hợp giữa con người với thiên nhiên.

Có nhiều điệu xòe cổ, mỗi điệu lại mang một ý nghĩa riêng: có điệu cầu mong mùa màng bội thu, có điệu lại là lời tỏ tình duyên dáng của các chàng trai, cô gái. Sự uyển chuyển của đôi tay và nhịp điệu dứt khoát của đôi chân tạo nên một chỉnh thể nghệ thuật đầy mê hoặc.

Hiện nay, trang phục truyền thống đóng vai trò quan trọng trong việc tôn vinh vẻ đẹp của điệu xòe. Những chiếc áo cỏm ôm sát cơ thể với hàng khuy bướm bạc tinh xảo, kết hợp cùng váy đen dài và chiếc khăn piêu rực rỡ khiến các cô gái Thái như những bông hoa rừng khoe sắc giữa vòng xòe. 

Sự lấp lánh của trang sức bạc hòa cùng ánh lửa đêm hội tạo nên một không gian huyền ảo, khiến bất kỳ ai chứng kiến cũng khó lòng rời mắt. Đây chính là yếu tố thị giác mạnh mẽ giúp Xòe Thái luôn để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng công chúng và khách tham quan.

Trong bối cảnh phát triển du lịch hiện nay, nghệ thuật Xòe Thái đã trở thành một "đặc sản" tinh thần hấp dẫn. Tại các bản du lịch cộng đồng ở Nghĩa Lộ (Yên Bái), Mường Lay (Điện Biên) hay Mai Châu (Hòa Bình), du khách không chỉ dừng lại ở việc xem biểu diễn mà còn được mời gọi vào vòng xòe. Việc trực tiếp nắm tay người dân bản địa, hòa mình vào nhịp chiêng trống chính là cách ngắn nhất để xóa tan mọi rào cản, giúp du khách cảm nhận được lòng hiếu khách và nét đẹp tâm hồn của con người Tây Bắc. Nhiều đội xòe nghệ nhân đã được thành lập để vừa phục vụ du lịch, vừa truyền dạy lại kỹ nghệ cho thế hệ trẻ, đảm bảo di sản luôn có sự kế thừa bền vững.

Thách thức trong việc bảo tồn hiện nay là làm sao để giữ được bản sắc nguyên bản giữa những tác động của nghệ thuật đương đại. Các nghệ nhân ưu tú vẫn đang miệt mài nghiên cứu, phục dựng các điệu xòe cổ và đưa chúng vào đời sống thường nhật của cộng đồng qua các dịp lễ hội, đám cưới hay lễ mừng nhà mới. 

Việc đưa Xòe Thái vào chương trình giáo dục địa phương cũng là một giải pháp thiết thực để bồi đắp lòng tự hào dân tộc cho lứa tuổi măng non, giúp điệu múa này không chỉ tồn tại như một di tích mà thực sự sống động trong hơi thở hiện đại.

Xòe Thái hiện nay vẫn là một minh chứng cho sức mạnh của sự đoàn kết và tình yêu cuộc sống. Khi vòng xòe được mở rộng, vòng tay của con người cũng mở rộng hơn, mang lại cảm giác bình an và gắn kết kỳ diệu. Giữa đại ngàn bao la, tiếng trống xòe vẫn vang vọng như lời khẳng định về một bản sắc văn hóa Việt bền bỉ, trường tồn và luôn rộng mở đón chờ bạn bè bốn phương cùng hòa nhịp./.