Từ chén "chè xanh" mộc mạc nơi quán nước đầu làng đến chén trà sen Tây Hồ hàn lâm được ướp hương kỳ công, trà không chỉ là một thức uống mà là cái cớ để mở lòng, là gạch nối giữa con người với thiên nhiên và giữa người với người.

Cái hồn của trà Việt nằm ở sự giản dị nhưng tinh tế. Người Việt xưa và nay đều coi trọng "Tứ nghệ": Nhất thủy, Nhì trà, Tam bôi, Tứ bình, Ngũ quần anh. Nước dùng pha trà phải là nước tinh khiết, trà phải là loại hảo hạng từ những vùng chè cổ thụ như Suối Giàng, Tân Cương.

Nghệ nhân trà truyền thống Nguyễn Cao Sơn chia sẻ: "Người Việt thưởng trà theo lối 'độc ẩm', 'song ẩm' hay 'quần ẩm'. Nhưng dù uống một mình hay cùng bạn hữu, cái cốt lõi vẫn là sự tịnh tâm. Trà Việt không ép con người vào những quy tắc gò bó, mà hướng người ta đến sự thanh thản, tự tại. Khi cầm chén trà nóng trên tay, ngắm nhìn làn khói tỏa và hít hà hương thơm, mọi ưu phiền của đời sống dường như lùi xa".

Đỉnh cao của trà Việt chính là trà sen Tây Hồ - loại trà được mệnh danh là "thiên cổ đệ nhất trà". Để có được một cân trà sen đúng điệu, người nghệ nhân phải dùng từ 1.000 đến 1.200 bông sen bách diệp được hái lúc mờ sáng khi hương còn đọng trong đài. Việc tách "gạo sen" và ướp trà là một quá trình thủ công đòi hỏi sự kiên nhẫn và đôi tay cực kỳ nhạy cảm để hương sen thấm đẫm vào từng cánh trà mộc mà không làm nát sợi trà.

Dưới góc nhìn của những người trẻ hiện đại, văn hóa trà đang có một sự chuyển mình thú vị. Không còn bị coi là thú vui của người già, các trà quán hiện đại với không gian tối giản nhưng đậm chất di sản đang trở thành điểm đến yêu thích của giới trẻ. Tại đây, họ tìm thấy sự cân bằng sau những giờ làm việc căng thẳng. Chị Minh Anh, một nhân viên văn phòng tại Hà Nội, tâm sự: "Học cách pha một ấm trà ngon giúp mình học được sự nhẫn nại. Chờ nước sôi, chờ trà ngấm, đó là những khoảng lặng quý giá để mình sống chậm lại và lắng nghe bản thân".

Tuy nhiên, thị trường trà hiện nay cũng đang đối mặt với những thách thức về an toàn thực phẩm và sự lấn át của các loại trà túi lọc, trà sữa công nghiệp. Việc bảo tồn các vùng chè cổ thụ và giữ gìn quy trình chế biến thủ công sạch là bài toán sống còn để duy trì thương hiệu trà Việt. Các chuyên gia văn hóa cho rằng, cần phải đẩy mạnh "văn hóa trà" thông qua du lịch trải nghiệm, đưa du khách về với các nương chè, cùng hái chè và học cách sao chè bằng tay để họ thấy hết được giá trị của mỗi chén trà.

Trà Việt, qua hàng ngàn năm, vẫn giữ nguyên được cái tâm của người thưởng thức: trung thực, bao dung và thanh khiết. Dù ở chốn thôn quê hay nơi đô hội, ấm trà vẫn luôn là biểu tượng của sự hiếu khách, là lời chào mở đầu cho mọi câu chuyện. Thưởng trà, vì thế, không chỉ là thưởng thức một hương vị, mà là chạm vào một phần linh hồn của dân tộc Việt Nam./.