Từ làng nghề truyền thống đến Di sản văn hóa phi vật thể
Làng nghề Non Nước có lịch sử hình thành hơn 400 năm, gắn liền với quá trình mở cõi về phương Nam của dân tộc. Nghệ thuật điêu khắc đá nơi đây là sự kết tinh giữa văn hóa Chăm pa cổ xưa và kỹ thuật điêu khắc truyền thống của người Việt.
Những sản phẩm đầu tiên chủ yếu là các vật dụng phục vụ đời sống hằng ngày và các công trình tâm linh, nhưng theo thời gian, kỹ nghệ của các nghệ nhân đã đạt đến trình độ tinh hoa, được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Điều làm nên sự khác biệt của điêu khắc đá Ngũ Hành Sơn chính là việc sử dụng nguồn nguyên liệu đá cẩm thạch địa phương với màu sắc đa dạng: từ trắng sữa, hồng phấn đến xám vân mây. Mỗi loại đá đòi hỏi một kỹ thuật xử lý riêng biệt, từ khâu chọn đá, ra phôi đến đục đẽo và đánh bóng.
Để tạo ra một tác phẩm hoàn chỉnh, người nghệ nhân không chỉ cần sức khỏe, sự kiên trì mà còn phải có con mắt thẩm mỹ và sự am hiểu tường tận về các tích cổ, linh vật hay triết lý nhân sinh.
Sự tinh xảo trong từng nét chạm khắc
Đến với Ngũ Hành Sơn, du khách không khỏi trầm trồ trước sự đa dạng của các tác phẩm điêu khắc. Đó có thể là những bức tượng Phật uy nghiêm, thư thái; những linh vật như rồng, lân, rùa được chạm trổ sống động đến từng chiếc vảy; hay những bức phù điêu miêu tả cảnh sinh hoạt dân gian đầy ý nghĩa. Mỗi nhát đục, nét chạm đều chứa đựng tâm huyết và niềm tự hào của người thợ đá về nghề nghiệp gia truyền.
Nghệ thuật nơi đây không đứng yên mà luôn có sự vận động, sáng tạo. Bên cạnh những đề tài truyền thống, các nghệ nhân Non Nước ngày nay còn tiếp thu những phong cách điêu khắc hiện đại, tạo ra các sản phẩm trang trí nội thất, trang sức tinh tế, đáp ứng thị hiếu của khách hàng trong và ngoài nước. Chính sự linh hoạt này đã giúp làng nghề không bị mai một mà ngày càng phát triển mạnh mẽ giữa nhịp sống đương đại.
Trong bối cảnh nguồn nguyên liệu đá tại chỗ đang dần cạn kiệt để bảo vệ danh thắng Ngũ Hành Sơn, các nghệ nhân làng nghề đã chủ động tìm kiếm nguồn đá thay thế từ các địa phương khác nhưng vẫn giữ nguyên kỹ thuật điêu khắc truyền thống. Việc duy trì và truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ đang được chính quyền và cộng đồng đặc biệt quan tâm thông qua các lớp đào tạo nghề và các triển lãm quảng bá sản phẩm.
Phát triển du lịch bền vững gắn liền với làng nghề là hướng đi đúng đắn để bảo tồn di sản này. Khi mỗi tác phẩm điêu khắc đá được đưa đến tay du khách, nó không chỉ là một món quà lưu niệm mà còn là sứ giả mang theo câu chuyện về lịch sử, văn hóa và tài hoa của con người Đà Nẵng. Bảo tồn nghệ thuật điêu khắc đá Ngũ Hành Sơn chính là bảo tồn một phần linh hồn của di sản miền Trung, để tiếng đục đẽo vẫn mãi vang vọng dưới chân ngọn núi huyền thoại./.
Bình luận
0