Thông tin trên được PGS.TS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TPHCM, chia sẻ tại Hội nghị tổng kết hoạt động năm 2025 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 của ngành y tế TPHCM, diễn ra sáng 10/1.

Sau hợp nhất, TPHCM trở thành siêu đô thị với quy mô dân số gần 14 triệu người, cùng hệ sinh thái y tế trải dài từ khu vực trung tâm đến vùng ven và hải đảo như Côn Đảo. Thực tế này đặt ra yêu cầu mới trong tổ chức, vận hành hệ thống y tế, buộc phải chuyển từ tư duy “đơn trung tâm” sang quản trị hệ thống quy mô lớn, đa điểm, đa cấp độ.

Theo PGS.TS Tăng Chí Thượng, phát triển hệ thống y tế theo cấu trúc đa tầng – đa cực – đa trung tâm là cách tiếp cận tất yếu đối với một đô thị có dân số lớn, tốc độ già hóa nhanh và gánh nặng bệnh tật ngày càng chuyển dịch sang các bệnh mạn tính không lây nhiễm. Mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm mọi người dân, ở bất kỳ khu vực nào, đều được tiếp cận dịch vụ y tế phù hợp, đúng tuyến, kịp thời, an toàn và chất lượng, đồng thời sử dụng hiệu quả nhất nguồn lực toàn hệ thống.

Đa tầng: Lấy y tế cơ sở làm nền tảng

Trong năm 2026, mô hình “đa tầng” không còn dừng ở định hướng mà trở thành nguyên tắc tổ chức bắt buộc. Hệ thống y tế được phân định rõ ba tầng chăm sóc theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh.

Tầng ban đầu là 168 trạm y tế phường, xã, đặc khu, đóng vai trò “gác cổng” của hệ thống. TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM, cho biết y tế cơ sở giữ vai trò then chốt trong phòng bệnh, phát hiện sớm, quản lý bệnh mạn tính và chăm sóc sức khỏe liên tục theo vòng đời.

Tầng cơ bản gồm các bệnh viện đa khoa khu vực, bệnh viện quận, huyện trước đây và trung tâm y tế khu vực có giường bệnh, giải quyết phần lớn nhu cầu khám chữa bệnh thông thường, đồng thời kết nối hai chiều với tuyến cơ sở và tuyến chuyên sâu.

Tầng chuyên sâu là các bệnh viện đa khoa loại 1 và bệnh viện chuyên khoa tuyến cuối của TP, tập trung phát triển kỹ thuật cao, kỹ thuật mũi nhọn và giữ vai trò hạt nhân lan tỏa năng lực chuyên môn xuống toàn hệ thống.

Đa cực: Tổ chức lại hệ thống bệnh viện cửa ngõ

Trong không gian đô thị mở rộng, mô hình đa cực giúp hệ thống y tế chủ động “đón bệnh nhân từ sớm, xử trí từ đầu, phân luồng từ xa”. Theo Giám đốc Sở Y tế TPHCM, các bệnh viện cửa ngõ không chỉ là cơ sở khám chữa bệnh mà còn là “điểm chặn chiến lược”, đủ năng lực xử trí phần lớn ca bệnh tại chỗ và kết nối hiệu quả với tuyến chuyên sâu khi cần thiết.

Năm 2026, TPHCM sẽ rà soát, quy hoạch lại hệ thống bệnh viện cửa ngõ gắn với quy mô dân số, đặc điểm địa lý và nhu cầu chăm sóc sức khỏe từng khu vực, đồng thời xây dựng các chính sách đầu tư và cơ chế vận hành đủ mạnh để các bệnh viện này thực sự phát huy vai trò.

Song song đó, ngành y tế sẽ tổng kết, đánh giá toàn diện hiệu quả các mô hình đã triển khai, đặc biệt là mô hình cơ sở 2 của các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa, làm cơ sở thực tiễn cho việc mở rộng và hình thành thêm các bệnh viện cửa ngõ trong tương lai.

Đa trung tâm: Nâng tầm y học chuyên sâu

Định hướng phát triển chuyên sâu theo cấu trúc đa trung tâm được TPHCM xác định là chiến lược then chốt nhằm nâng tầm năng lực y tế trong giai đoạn mới. Theo đó, TP tập trung hình thành các trung tâm chuyên sâu theo từng lĩnh vực, đảm trách tiếp nhận và điều trị những bệnh lý phức tạp nhất.

Không chỉ thực hiện chức năng điều trị, các trung tâm này còn đóng vai trò đầu mối đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao kỹ thuật cho toàn hệ thống, gắn kết chặt chẽ với các trường đại học khối ngành sức khỏe.

Một cấu phần quan trọng của mô hình đa trung tâm là việc tiếp tục triển khai các “campus y tế” tại khu vực Tân Kiên (huyện Bình Chánh), nơi tích hợp bệnh viện chuyên sâu, cơ sở đào tạo, trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo trong một chỉnh thể thống nhất, giúp rút ngắn chu trình từ đào tạo, thực hành đến nghiên cứu và ứng dụng.

Bên cạnh đó, TPHCM cũng xác định tăng cường phối hợp liên viện, liên chuyên khoa trong triển khai các kỹ thuật chuyên sâu, phức tạp là nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026 và các năm tiếp theo. Thực tiễn cho thấy, nhiều thành tựu y học nổi bật, như kỹ thuật thông tim can thiệp bào thai, là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa các bệnh viện đầu ngành, tiêu biểu là Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi đồng 1.

Quan trọng hơn, các trung tâm chuyên sâu không chỉ tập trung kỹ thuật cao tại chỗ mà còn phải thực hiện tốt vai trò lan tỏa năng lực chuyên môn, bảo đảm người dân ở những khu vực xa trung tâm như Cần Giờ, Côn Đảo vẫn được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao, không phụ thuộc vào khoảng cách địa lý.