Ngành mía đường đối mặt áp lực lớn vì đường nhập lậu và tồn kho tăng cao

Đường tồn kho lớn, nhà máy gặp khó trong tiêu thụ

Tại Đắk Lắk - một trong những vùng nguyên liệu mía lớn của cả nước, hoạt động sản xuất của các nhà máy đường đang đối mặt nhiều khó khăn chưa từng có. Trên địa bàn hiện có 4 nhà máy đường hoạt động, song từ đầu vụ sản xuất đến nay, đầu ra sản phẩm gần như rơi vào tình trạng bế tắc.

Nhiều kho chứa của doanh nghiệp đã kín chỗ do lượng đường tồn kho tăng mạnh. Không ít nhà máy buộc phải lưu trữ sản phẩm ngoài khu vực kho chính, trong khi giá bán liên tục giảm nhưng sức tiêu thụ vẫn chậm. Theo thống kê của Hiệp hội Mía đường Việt Nam, đến cuối tháng 4, lượng đường tồn kho của 24 nhà máy trên cả nước đã lên tới khoảng 600 nghìn tấn, chiếm hơn 65% sản lượng sản xuất trong vụ, chưa kể lượng tồn từ niên vụ trước.

Đáng chú ý, dù giá bán hiện chỉ còn khoảng 16.000 đồng/kg, thấp hơn cả giá thành sản xuất, nhiều doanh nghiệp vẫn không thể đẩy mạnh tiêu thụ. Áp lực tài chính khiến các nhà máy buộc phải giảm giá thu mua mía nguyên liệu hơn 300 nghìn đồng mỗi tấn so với năm trước, kéo theo khó khăn lan rộng tới người trồng mía.

Nông dân lao đao, chuỗi liên kết sản xuất đứng trước nguy cơ đứt gãy

Việc giá mía giảm sâu trong khi chi phí đầu tư sản xuất ngày càng tăng đang khiến nhiều hộ nông dân trồng mía rơi vào tình trạng thu không đủ bù chi. Với người dân ở các vùng miền núi, nơi cây mía từng là nguồn sinh kế chủ lực, khó khăn hiện nay không chỉ ảnh hưởng đến thu nhập mà còn tác động trực tiếp đến đời sống lâu dài.

Các doanh nghiệp chế biến cho biết, khi đường sản xuất ra không tiêu thụ được, dòng tiền bị đình trệ, việc thanh toán tiền mua mía cho nông dân cũng gặp nhiều trở ngại. Điều này làm suy giảm niềm tin trong chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ vốn đã được xây dựng trong nhiều năm qua.

Theo Hiệp hội Mía đường Việt Nam, nếu tình trạng tồn kho kéo dài, nguy cơ đứt gãy chuỗi sản xuất là hiện hữu. Nhiều nhà máy có thể buộc phải cắt giảm công suất hoặc thu hẹp vùng nguyên liệu, kéo theo hàng loạt hệ lụy đối với người dân và kinh tế địa phương.

Cần giải pháp đồng bộ để bảo vệ ngành mía đường trong nước

Các doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng cho rằng, một trong những nguyên nhân quan trọng khiến thị trường tiêu thụ gặp khó là tình trạng đường nhập lậu vẫn diễn biến phức tạp, cạnh tranh trực tiếp với sản phẩm sản xuất trong nước. Bên cạnh đó, lượng lớn siro ngô biến đổi gen nhập khẩu với giá rẻ cũng tạo thêm áp lực đối với ngành mía đường.

Từ thực tế đó, nhiều kiến nghị đã được đưa ra như tăng cường kiểm soát đường nhập lậu qua biên giới, siết chặt quản lý thị trường, đồng thời xem xét kéo dài thời gian áp dụng các biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với mặt hàng đường nhập khẩu nhằm bảo vệ sản xuất trong nước.

Về lâu dài, ngành mía đường cần tiếp tục tái cơ cấu theo hướng nâng cao năng suất, giảm giá thành, phát triển vùng nguyên liệu bền vững và đa dạng hóa sản phẩm sau đường để nâng cao năng lực cạnh tranh. Song song với đó, việc bảo đảm thị trường tiêu thụ ổn định và xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp sẽ có ý nghĩa quan trọng trong việc giữ vững sinh kế cho người trồng mía.

Khó khăn hiện nay đặt ra yêu cầu cấp thiết về những giải pháp đồng bộ, quyết liệt và kịp thời nhằm tháo gỡ điểm nghẽn cho ngành mía đường. Bảo vệ sản xuất trong nước không chỉ là bảo vệ một ngành kinh tế nông nghiệp quan trọng mà còn góp phần ổn định đời sống người dân, giữ vững chuỗi liên kết sản xuất và phát triển bền vững khu vực nông thôn, miền núi trong giai đoạn mới.

Quý khán giả xem truyền hình trực tuyến của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/channel/vtv8-1,36.html