Tại dự thảo Thông tư về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện ứng dụng AI trong ngành ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước quy định việc thông báo bắt buộc áp dụng với các hệ thống như trợ lý ảo, tổng đài tự động, chatbot và các công cụ tương tác tương tự.

Các tổ chức tín dụng và ví điện tử cũng phải thông tin trước cho khách hàng nếu sử dụng AI để nhận diện cảm xúc hoặc phân loại sinh trắc học. Đồng thời, các nội dung do AI tạo ra (hình ảnh, âm thanh, video...) phải được công bố rõ ràng nhằm tránh gây nhầm lẫn.

Dự thảo nêu rõ, ngân hàng không được sử dụng AI để khai thác điểm yếu của khách hàng – như tuổi tác, tình trạng khuyết tật hay khó khăn kinh tế – nhằm chào mời các sản phẩm, dịch vụ tài chính có mức độ rủi ro cao hoặc không phù hợp.

Khách hàng có quyền khiếu nại đối với các quyết định được đưa ra dựa trên hệ thống AI. Khi đó, ngân hàng phải bố trí nhân sự để rà soát, đánh giá lại và xử lý vụ việc, thay vì hoàn toàn dựa vào thuật toán.

Các quy định này dự kiến có hiệu lực từ tháng 3. Đối với những hệ thống AI đã triển khai trước thời điểm này, thời hạn tuân thủ được lùi đến tháng 9/2027 để các ngân hàng, ví điện tử có thời gian rà soát, điều chỉnh.

Theo Ngân hàng Nhà nước, việc hoàn thiện khung pháp lý nhằm kiểm soát và giảm thiểu rủi ro phát sinh trong quá trình ứng dụng AI, bảo đảm khách hàng được đối xử công bằng và tăng cường bảo vệ các nhóm yếu thế.

Tại Việt Nam, nhiều ngân hàng đã thử nghiệm chatbot và trợ lý ảo từ khoảng 10 năm trước, chủ yếu hoạt động theo kịch bản sẵn có và trả lời dựa trên bộ quy tắc cố định thông qua nhận diện từ khóa. Gần đây, AI tạo sinh (Generative AI) dần phổ biến, hướng tới thay thế vai trò tư vấn viên trong việc cung cấp thông tin về giao dịch, dịch vụ thẻ, lãi suất, tỷ giá.

Cơ quan quản lý cho biết các ngân hàng, ví điện tử đang mở rộng ứng dụng AI trong nhiều nghiệp vụ như eKYC, chấm điểm tín dụng, thẩm định cho vay và phát hiện gian lận thanh toán. Tuy nhiên, việc này cũng đặt ra thách thức liên quan đến an toàn hệ thống thông tin, nguy cơ sai lệch dữ liệu đầu ra và xâm phạm quyền riêng tư khách hàng.