Ảnh: TL
Yandex trở thành trung tâm của hệ sinh thái số Nga
Tại Nga, Yandex mới là nền tảng công nghệ đóng vai trò quan trọng trong đời sống hằng ngày của người dân, thay vì Google như ở nhiều quốc gia khác. Từ công cụ tìm kiếm ban đầu, Yandex đã phát triển thành một hệ sinh thái số tích hợp nhiều dịch vụ như bản đồ, gọi xe, giao đồ ăn, đặt dịch vụ du lịch và thương mại điện tử.
Hiện trình duyệt Yandex có hơn 110 triệu người dùng mỗi tháng. Dù quy mô còn khá khiêm tốn nếu đặt cạnh Google trên phạm vi toàn cầu, nhưng tại thị trường nội địa, Yandex chiếm hơn 73% thị phần tìm kiếm nhờ khả năng tối ưu hóa nội dung bằng tiếng Nga, qua đó giữ vững vị thế dẫn đầu.
Sau gần hai thập kỷ phát triển, Yandex đã chuyển mình từ một công cụ tìm kiếm thành hệ sinh thái kỹ thuật số vận hành trên nền tảng trí tuệ nhân tạo, phục vụ hiệu quả người dùng tại Nga và nhiều quốc gia Trung Á. Nếu Runet – hạ tầng Internet do Chính phủ Nga xây dựng – được ví như bộ khung của không gian mạng quốc gia, thì Yandex được xem là "linh hồn" giúp giữ chân người dùng trong hệ sinh thái nội địa.
Trong những lần Nga thử nghiệm tách khỏi Internet toàn cầu, Yandex cùng nhiều nền tảng nằm trong "danh sách trắng" vẫn duy trì hoạt động ổn định. Đây được coi là minh chứng cho chiến lược phát triển chủ quyền công nghệ mà Moskva theo đuổi nhiều năm qua.
Đầu tư mạnh vào công nghệ lõi và an ninh mạng
Không chỉ phát triển nền tảng số, Nga còn tăng cường đầu tư vào các công nghệ cốt lõi. Tại Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg vừa qua, nước này giới thiệu hệ thống laser đầu tiên phục vụ nghiên cứu an ninh vi điện tử.
Trước đây, các doanh nghiệp Nga phải nhập khẩu thiết bị tương tự từ Pháp và Hà Lan. Việc tự nghiên cứu, chế tạo được hệ thống này được đánh giá là bước tiến quan trọng nhằm nâng cao năng lực tự chủ về phần cứng.
Ông Yuri Maksimov, đồng sáng lập Công ty An ninh mạng Positive Technologies của Nga, nhận định rằng nước này hoàn toàn có khả năng xây dựng một ngành công nghiệp an ninh mạng độc lập với các mô hình, sản phẩm, hệ thống, đội ngũ chuyên gia và nhà khoa học riêng. Theo ông, dù vẫn còn khoảng cách nhất định so với nhiều quốc gia phát triển, đây vẫn là nền tảng quan trọng để bảo đảm chủ quyền công nghệ.
Bên cạnh đó, hơn một thập kỷ trước, Nga đã xây dựng thành phố công nghệ cao Innopolis tại Cộng hòa Tatarstan với tham vọng trở thành "Thung lũng Silicon" của nước này. Hiện Innopolis quy tụ nhiều doanh nghiệp công nghệ hàng đầu, là nơi thử nghiệm các giải pháp công nghệ tương lai và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số cho doanh nghiệp.
Công nghệ nội địa làm thay đổi thói quen người dùng
Việc phát triển hệ sinh thái số không chỉ mang ý nghĩa về hạ tầng mà còn tác động trực tiếp đến cách người dân Nga sử dụng các dịch vụ công nghệ.
Thay vì cài đặt nhiều ứng dụng riêng biệt, người dùng ngày càng có xu hướng sử dụng các hệ sinh thái tích hợp do doanh nghiệp trong nước phát triển, nơi có thể đáp ứng gần như toàn bộ nhu cầu từ liên lạc, mua sắm, di chuyển đến thanh toán.
Trong bối cảnh nhiều nền tảng quốc tế bị hạn chế hoặc ngừng hoạt động tại Nga, các sản phẩm nội địa dần trở thành lựa chọn chính. Chẳng hạn, nền tảng nhắn tin Max được chỉ định là ứng dụng nhắn tin quốc gia từ tháng 3 năm ngoái. Tuy nhiên, phải đến khi WhatsApp và Telegram bị hạn chế vào đầu năm nay, lượng người dùng mới tăng mạnh và Max trở thành công cụ liên lạc phổ biến.
Dù phần lớn người dân không phản đối chủ trương nội địa hóa công nghệ, họ vẫn mong muốn các nền tảng trong nước nhanh chóng bổ sung những tính năng quen thuộc để thu hẹp khoảng cách trải nghiệm với các dịch vụ quốc tế.
Hướng tới tự chủ nhưng vẫn cần kết nối toàn cầu
Kinh nghiệm của Nga cho thấy sức mạnh công nghệ quốc gia không chỉ nằm ở số lượng ứng dụng hay nền tảng được phát triển, mà còn ở khả năng duy trì hoạt động ổn định và bảo vệ lợi ích quốc gia trong môi trường số.
Dẫu vậy, quá trình xây dựng một hệ sinh thái công nghệ độc lập vẫn còn nhiều thách thức. Nga hiện vẫn phụ thuộc vào một phần nguồn cung phần cứng và vi điện tử từ các thị trường châu Á, đồng thời sử dụng VPN để tiếp cận một số dịch vụ quốc tế khi cần.
Trong dài hạn, bài toán đặt ra không chỉ với Nga mà với nhiều quốc gia khác là làm thế nào để vừa bảo đảm chủ quyền số, vừa duy trì sự kết nối với hệ sinh thái công nghệ toàn cầu trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Bình luận
0