Một nhóm nhà khoa học tại Đại học Quốc gia Novosibirsk (NSU), Nga vừa công bố kết quả nghiên cứu đáng chú ý về một loại virus tiêu ung thư được “thiết kế” hoàn toàn trong phòng thí nghiệm – thứ mà theo chính các tác giả, “không tồn tại trong tự nhiên”.
Loại virus này thuộc nhóm adenovirus biến đổi gen, được tích hợp thêm các yếu tố kích thích miễn dịch cùng một đột biến đặc biệt giúp nó có khả năng nhận diện gần như chính xác các tế bào ác tính. Khác với virus thông thường có thể xâm nhập nhiều loại mô, phiên bản mới được lập trình để chỉ ưu tiên tấn công vào tế bào ung thư và gần như bỏ qua tế bào khỏe mạnh.
Theo hãng thông tấn TASS dẫn lời Anastasia Pak, nghiên cứu sinh tại NSU và là một trong những tác giả công trình, đây là sản phẩm được tạo ra hoàn toàn trong môi trường phòng thí nghiệm bằng công nghệ chỉnh sửa gen, nhằm phục vụ riêng cho mục tiêu điều trị ung thư.
Cơ chế hoạt động của loại virus này được đánh giá là rất tinh vi. Sau khi nhận diện được các dấu hiệu đặc trưng trên bề mặt tế bào khối u, virus sẽ xâm nhập vào bên trong và sử dụng chính hệ thống sinh học của tế bào ung thư để nhân bản. Quá trình nhân lên liên tục khiến tế bào ung thư bị phá hủy từ bên trong cho đến khi vỡ ra và chết.
Nhóm nghiên cứu đã tiến hành đối chứng giữa adenovirus tự nhiên và phiên bản biến đổi gen trên nhiều loại tế bào khác nhau, bao gồm nguyên bào sợi, tế bào sừng khỏe mạnh của người và dòng tế bào ung thư biểu mô tuyến phổi. Kết quả bước đầu cho thấy virus biến đổi gen vẫn giữ nguyên hiệu quả tiêu diệt tế bào ung thư nhưng mức độ gây tổn thương lên tế bào lành giảm xuống rất thấp.
Không dừng ở việc phá hủy trực tiếp khối u, loại virus này còn tạo ra một hiệu ứng miễn dịch thứ cấp. Khi tế bào ung thư bị ly giải, các kháng nguyên từ khối u được giải phóng vào môi trường xung quanh, từ đó giúp hệ miễn dịch của cơ thể nhận diện rõ hơn “kẻ địch” và tiếp tục tấn công những tế bào ác tính còn sót lại.
Đồng thời, virus còn kích thích sản sinh cytokine – nhóm phân tử đóng vai trò điều phối phản ứng miễn dịch – giúp tăng cường khả năng truy quét các ổ ung thư ở vị trí khác, kể cả nguy cơ di căn. Đây là điểm khiến liệu pháp virus tiêu ung thư được đánh giá có tiềm năng kết hợp cả tiêu diệt khối u và “đánh thức” hàng rào miễn dịch tự nhiên của cơ thể.
Giới khoa học cho rằng nếu hướng đi này thành công, đây có thể trở thành một trong những giải pháp điều trị ung thư ít xâm lấn và ít tác dụng phụ hơn so với hóa trị hay xạ trị truyền thống – vốn thường làm tổn thương cả tế bào khỏe mạnh, gây suy kiệt cho bệnh nhân.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng nghiên cứu hiện mới dừng ở giai đoạn in vitro, tức mới thử nghiệm trên dòng tế bào trong phòng thí nghiệm. Virus chưa được thử nghiệm trên động vật cũng như chưa bước vào thử nghiệm lâm sàng ở người, nên còn quá sớm để khẳng định khả năng ứng dụng trong điều trị thực tế.
Bước tiếp theo, nhóm NSU cho biết sẽ đánh giá hiệu quả của virus khi kết hợp với hóa trị nhằm tìm kiếm khả năng hiệp đồng giữa hai phương pháp. Nếu kết quả khả quan, công nghệ này có thể mở đường cho một thế hệ liệu pháp ung thư mới: tấn công chọn lọc, kích hoạt miễn dịch và giảm tối đa tổn thương cho cơ thể.
Trong bối cảnh ung thư vẫn là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu thế giới, mọi tiến bộ giúp điều trị chính xác hơn và nhân văn hơn đều được cộng đồng y học đặc biệt kỳ vọng. Virus “không tồn tại trong tự nhiên” mà Nga vừa tạo ra vì thế đang được xem là một tín hiệu đáng chú ý, dù hành trình từ phòng thí nghiệm tới bệnh viện vẫn còn ở phía trước.
Bình luận
0