Đầu tháng 2/2026, Chi cục Kiểm lâm TP Đà Nẵng đã vận động thành công một tổ chức tư nhân tự nguyện chuyển giao cá thể gấu ngựa cuối cùng đang nuôi nhốt cho Nhà nước để cứu hộ, chính thức khép lại hoạt động nuôi gấu trên địa bàn.

Theo bà Nguyễn Phương Dung, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV), đây là dấu mốc quan trọng, cho thấy mục tiêu “mốc 0” – không còn gấu bị nuôi nhốt – hoàn toàn khả thi khi chính quyền địa phương quyết tâm và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng. Thành công tại Đà Nẵng không chỉ mở ra cơ hội sống tốt hơn cho cá thể gấu được cứu hộ mà còn tạo tiền lệ tích cực cho các địa phương khác.

Thời gian qua, lực lượng kiểm lâm tại nhiều tỉnh, thành phố còn gấu nuôi nhốt như Đà Nẵng, Hưng Yên, Phú Thọ… đã chủ động làm việc trực tiếp với chủ nuôi, tăng cường kiểm tra định kỳ, giám sát điều kiện chuồng trại và phối hợp các tổ chức bảo tồn để vận động chuyển giao.

Tuy vậy, tại một số địa bàn còn nhiều gấu nuôi nhốt như Hà Nội, tiến độ cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn, đặc biệt là kiên định nguyên tắc “không bồi hoàn” và xử lý nghiêm các vi phạm. Vai trò nòng cốt của lực lượng kiểm lâm tiếp tục được đặt ra nhằm bảo đảm Việt Nam đạt mục tiêu đúng lộ trình.

Theo Chiến lược Quốc gia về Đa dạng sinh học đến năm 2030, tầm nhìn 2050, Việt Nam cam kết bảo vệ các loài nguy cấp, quý, hiếm và phục hồi hệ sinh thái tự nhiên. Đối với gấu ngựa và gấu chó, số lượng cá thể nuôi nhốt đã giảm mạnh so với đầu những năm 2000 – thời điểm từng có hàng nghìn cá thể bị khai thác mật.

Giới chuyên môn nhận định chặng cuối luôn là giai đoạn khó khăn nhất. Năm 2026 được xác định là năm bản lề, khi các cơ quan quản lý thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường như Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Cục Bảo tồn Thiên nhiên và Đa dạng sinh học đặt mục tiêu xử lý dứt điểm vấn đề.

Bên cạnh tuyên truyền, công tác kiểm tra, giám sát nguồn gốc hợp pháp và điều kiện phúc lợi động vật cần được siết chặt; năng lực tiếp nhận của hệ thống cứu hộ phải được nâng cao; các hành vi vi phạm phải bị xử lý nghiêm minh.

Trong năm 2026, ENV tiếp tục phối hợp cơ quan chức năng giám sát, phát hiện và xử lý vi phạm, đẩy mạnh vận động chuyển giao tại các điểm nóng, đặc biệt là Hà Nội – nơi tình trạng nuôi nhốt gấu đã tồn tại nhiều năm. Hoạt động thu thập mẫu DNA dự kiến triển khai nhằm ngăn chặn tình trạng hoán đổi hoặc bổ sung gấu mới vào trại nuôi. Nhiều tổ chức kỳ vọng đến cuối năm, các địa phương như Hưng Yên, Hà Tĩnh, Thái Nguyên sẽ không còn gấu nuôi nhốt, đồng thời Hà Nội xây dựng lộ trình cụ thể để chấm dứt hoàn toàn tình trạng này. Theo ENV, khi việc vận động kéo dài chưa đạt hiệu quả như mong muốn, cần có những biện pháp cứng rắn và quyết liệt hơn.

Chấm dứt nuôi nhốt gấu lấy mật không chỉ là mục tiêu bảo tồn mà còn phản ánh mức độ tiến bộ trong nhận thức xã hội và cách ứng xử với thiên nhiên. Nếu năm 2026 tạo được cú hích đồng bộ từ chính sách đến hành động, từ trung ương tới địa phương, thì những “ngôi nhà gấu” bình yên tại các trung tâm cứu hộ sẽ trở thành minh chứng rõ nét cho cam kết của Việt Nam trong bảo vệ động vật hoang dã và phát triển bền vững.