Tiến độ thần tốc và biểu tượng văn hóa của "trái tim sen"

Dự án Cảng hàng không Quốc tế Long Thành giai đoạn một đang bước vào những ngày thi công nước rút, thể hiện một tinh thần thần tốc hiếm có trong các dự án trọng điểm quốc gia. Hình ảnh các hạng mục lớn như đường băng, nhà ga, tháp không lưu, trạm radar, bồn chứa nhiên liệu và trụ sở các cơ quan quản lý nhà nước dần hoàn thiện đã vẽ nên một mặt cắt đầy ấn tượng về một siêu sân bay sắp sửa cất cánh.

Điểm nhấn kiến trúc và là "trái tim" của toàn bộ dự án giai đoạn một chính là Nhà ga hành khách, công trình có tổng mức đầu tư lên đến 35.000 tỷ đồng. Với thiết kế lấy cảm hứng từ hình ảnh hoa sen, một biểu tượng văn hóa truyền thống của Việt Nam, nhà ga đã hoàn thành phần lợp mái, khoe trọn vẹn vẻ đẹp mềm mại nhưng không kém phần hùng vĩ. Việc hoàn thiện phần mái này không chỉ là một dấu mốc về mặt tiến độ xây dựng mà còn là lời khẳng định về cam kết đưa công trình về đích đúng thời hạn. Hiện tại, công nhân và kỹ sư đang tập trung cao độ vào các công đoạn hoàn thiện cuối cùng của phần xây dựng để kịp thời điểm đón chuyến bay kỹ thuật đầu tiên dự kiến diễn ra vào ngày 19/12.

Cấu trúc của Nhà ga hành khách được thiết kế hiện đại, bao gồm một tầng trệt và ba lầu, với chiều cao đỉnh mái ấn tượng hơn 45 mét và tổng diện tích sàn khoảng 376.000 mét vuông. Thiết kế nhà ga còn đặc biệt chú trọng đến sự phân luồng rõ ràng giữa luồng đi và luồng đến, nhằm tối ưu hóa trải nghiệm và năng suất phục vụ hành khách. Sự kết hợp giữa công nghệ và kiến trúc văn hóa này được đánh giá cao.

Gần đó, Tháp không lưu, hay còn được ví von là "búp sen" Long Thành, với tổng mức đầu tư 3.500 tỷ đồng, cũng đã cơ bản hoàn thành phần xây dựng và vươn cao 123 mét giữa công trường. Tháp được thiết kế hài hòa về màu sắc và kiến trúc với nhà ga, và hiện tại đang trong giai đoạn lắp đặt các thiết bị và hệ thống quản lý bay chuyên ngành hiện đại nhất. Khi đi vào hoạt động, tháp không lưu sẽ đóng vai trò là "bộ não" kiểm soát toàn bộ hoạt động cất và hạ cánh, đảm bảo an toàn cho hàng trăm nghìn chuyến bay mỗi năm, một yếu tố then chốt để Long Thành trở thành trung tâm trung chuyển quốc tế. Việc lắp đặt hệ thống radar giám sát sơ cấp (PSR) và radar giám sát thứ cấp (SSR) theo tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) và Tổ chức An toàn Hàng không châu Âu (Eurocontrol) càng chứng minh sự nghiêm túc trong việc đảm bảo chất lượng và an toàn hàng không quốc tế.

Về hạ tầng bay, đường cất hạ cánh số một dài 4 km, rộng 70 mét đã hoàn thành và sáng đèn về đêm, sẵn sàng tiếp nhận các loại tàu bay tiên tiến nhất. Cùng lúc đó, Đường cất hạ cánh thứ hai, dài 4 km, rộng 75 mét, cũng đang dần thành hình sau nửa năm thi công, tạo nên sự dự phòng cần thiết cho một sân bay có công suất lớn.

Ngoài ra, hệ thống cung cấp nhiên liệu tàu bay, với tổng vốn hơn 2.800 tỷ đồng, cũng đang lộ rõ hình hài. Hệ thống này bao gồm sáu bồn chứa nhiên liệu, mỗi bồn dung tích 6.000 mét khối, tổng công suất cung cấp 5.200 mét khối mỗi ngày. Việc hoàn thiện hệ thống này trong năm sau sẽ đảm bảo khả năng dự trữ và cung ứng nhiên liệu quy mô lớn, một yếu tố không thể thiếu để thu hút các hãng hàng không quốc tế.

Sự đồng bộ còn được thể hiện qua tiến độ xây dựng trụ sở các cơ quan quản lý nhà nước, bao gồm Cảng vụ hàng không miền Nam, Hải quan, Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Công an địa phương và các cơ quan kiểm dịch. Với tổng vốn khoảng 765 tỷ đồng, các công trình này đã cơ bản hoàn thành và được hoàn thiện gấp rút để sẵn sàng hoạt động trước ngày 19/12.

Tiến độ "thần tốc" này được Tổng Bí thư Tô Lâm đánh giá cao, coi đây là kết quả tích cực, bước đầu chứng minh được hiệu quả tài chính và năng lực tự chủ của doanh nghiệp Việt Nam. Tổng Bí thư cũng nhấn mạnh Long Thành phải là hình mẫu mới về hạ tầng hàng không hiện đại, bền vững và thông minh, với tinh thần tiên phong và vượt lên những khác biệt so với các sân bay truyền thống trong khu vực. Sự chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ và nỗ lực không ngừng nghỉ của hàng vạn người lao động là yếu tố then chốt tạo nên diện mạo Long Thành hôm nay.

Cú hích chiến lược và bài toán khai thác "sân bay thông minh"

Với công suất giai đoạn một là 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, Sân bay Long Thành không chỉ là một dự án giao thông mà còn là một động lực chiến lược, một "cú hích thế kỷ" cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, đặc biệt là khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam. Tuy nhiên, việc khai thác hiệu quả công trình tầm cỡ này đòi hỏi một chiến lược đồng bộ và thông minh, từ kết nối hạ tầng đến quản trị dịch vụ.

Các chuyên gia hàng đầu đã đưa ra nhiều ý kiến về chiến lược khai thác, nhằm tối ưu hóa vai trò của Long Thành trong hệ thống hàng không quốc gia. Tiến sĩ Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn, trong các hội thảo gần đây, đã đề xuất một phương án phân chia hợp lý giữa Long Thành và Tân Sơn Nhất. Cụ thể, Tân Sơn Nhất nên giữ 95% tổng lưu lượng nội địa, trong khi Long Thành sẽ đảm nhận 100% lưu lượng quốc tế đường dài và một phần lưu lượng nội địa trung chuyển. Phương án này được xem là nền tảng vững chắc để hình thành một trung tâm trung chuyển hàng không quốc tế thực thụ tại phía Nam, cạnh tranh trực tiếp với các hub lớn trong khu vực như Singapore, Bangkok hay Kuala Lumpur.

Về phía doanh nghiệp, giới kinh doanh đang đặt kỳ vọng rất lớn vào sự thay đổi logistics mà Long Thành mang lại. Một đại diện từ Hiệp hội Doanh nghiệp Logistics Việt Nam nhận định: "Với năng lực xử lý hàng hóa khổng lồ và vị trí chiến lược, sân bay Long Thành sẽ rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu, giảm đáng kể chi phí logistics cho các doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ cao và hàng tiêu dùng. Long Thành không chỉ là sân bay mà là một khu vực logistic tích hợp, là cửa ngõ giao thương mới của cả vùng". Sự xuất hiện của Long Thành được kỳ vọng sẽ tạo ra một luồng đầu tư mới vào các khu công nghiệp, kho bãi và chuỗi cung ứng xung quanh khu vực Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu. Các công ty đa quốc gia sẽ nhìn nhận khu vực này là một điểm trung chuyển lý tưởng, giúp họ tối ưu hóa chuỗi giá trị toàn cầu.

Tuy nhiên, để Long Thành phát huy tối đa hiệu quả, bài toán kết nối hạ tầng phải được giải quyết triệt để. Ông Lương Minh Phúc, Giám đốc Ban Quản lý Dự án Giao thông TP.HCM từng nhấn mạnh rằng việc sớm khởi công và đẩy nhanh tiến độ hoàn thành dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây là yếu tố then chốt, cần được thực hiện đồng bộ với thời điểm khai thác sân bay. Hiện tại, tuyến cao tốc này đang quá tải và việc mở rộng lên 8-10 làn xe, cùng với việc gấp rút hoàn thiện các tuyến đường kết nối T1 và T2, sẽ là giải pháp huyết mạch để Long Thành không bị cô lập về mặt giao thông. Ngoài ra, việc Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu sớm hoàn thành các tuyến cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, Bến Lức - Long Thành và các tuyến vành đai 3, 4 TP.HCM cũng như nghiên cứu tuyến đường sắt nhẹ Thủ Thiêm - Long Thành càng cho thấy tầm nhìn chiến lược về một hệ thống giao thông đa phương thức, tạo thành một "thành phố sân bay" (Airport City) hiện đại.

Trong chiến lược vận hành, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đang định hướng Long Thành trở thành "sân bay xanh và thông minh", tập trung vào ba trụ cột chiến lược: hạ tầng công nghệ, khai thác thương mại và quản trị nhân lực. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại, tự động hóa quy trình và tiết kiệm năng lượng không chỉ giúp giảm phát thải carbon mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ và trải nghiệm hành khách theo chuẩn quốc tế.

Chính phủ đang nghiên cứu triển khai giai đoạn hai sớm hơn dự kiến, bao gồm việc đầu tư đường cất hạ cánh thứ ba và nhà ga hành khách thứ hai (T2) trị giá 93.000 tỷ đồng. Việc này nhằm tận dụng nguồn nhân công, máy móc thiết bị sẵn có, tiết kiệm thời gian và chi phí, đồng thời chuẩn bị cho công suất 50 triệu hành khách/năm trong tương lai gần.

Sân bay Long Thành không chỉ là một công trình kỷ lục về tốc độ xây dựng mà còn là biểu tượng cho khát vọng vươn lên của ngành hàng không Việt Nam. Với "trái tim sen" đã đập những nhịp đầu tiên, dự án đang chứng minh được năng lực tự chủ và khả năng làm chủ công nghệ cao của các doanh nghiệp trong nước, đặt nền móng vững chắc cho mục tiêu trở thành trung tâm hàng không trung chuyển hàng đầu khu vực vào giữa năm 2026. Đây là thời cơ vàng để Long Thành biến thách thức thành cơ hội, trở thành động lực chiến lược, thúc đẩy sự phát triển kinh tế vùng và quốc gia trong kỷ nguyên mới.