Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) được Quốc hội Việt Nam thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ 1/7/2026, đánh dấu hai thay đổi quan trọng: nâng mức giảm trừ gia cảnh và rút gọn biểu thuế lũy tiến từng phần từ 7 bậc xuống còn 5 bậc. Đây được xem là bước cải cách nhằm bảo đảm công bằng thuế, hỗ trợ người nộp thuế và nâng cao sức cạnh tranh của thị trường lao động.

Thuế thu nhập cá nhân bao gồm thuế từ người làm công ăn lương (chiếm tỷ trọng lớn) và từ cá nhân kinh doanh, là một trong ba trụ cột ngân sách bên cạnh thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế giá trị gia tăng (VAT).

Theo quy định mới, mức giảm trừ đối với bản thân người nộp thuế được nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng; mỗi người phụ thuộc được giảm trừ 6,2 triệu đồng/tháng, áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Mức này thay thế mức 11 triệu đồng và 4,4 triệu đồng đã duy trì nhiều năm qua.

Nguyên tắc tính người phụ thuộc tiếp tục được giữ nguyên: mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần cho một người nộp thuế. Cá nhân cư trú được trừ các khoản hợp lệ trước khi tính thuế từ tiền lương, tiền công, bao gồm giảm trừ gia cảnh và các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo; chi phí y tế, giáo dục của bản thân và người phụ thuộc (có hóa đơn, chứng từ hợp lệ và không được chi trả từ nguồn khác). Chính phủ sẽ quy định chi tiết nội dung này.

Theo bà Vũ Thu Hà, Phó Tổng Giám đốc Dịch vụ Tư vấn Thuế, Deloitte Việt Nam, việc nâng mức giảm trừ là phù hợp trong bối cảnh lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng nhanh, đặc biệt ở các khoản như nhà ở, giáo dục, y tế và nuôi dưỡng con cái.

Bà Hà nhận định, thay đổi này sẽ giúp một bộ phận lớn người thu nhập thấp và trung bình giảm đáng kể số thuế phải nộp, thậm chí không còn thuộc diện nộp thuế. Ở góc độ chính sách xã hội, đây là tín hiệu tích cực, góp phần hỗ trợ tiêu dùng nội địa và giảm áp lực chi tiêu cho hộ gia đình.

Nhiều người lao động cũng kỳ vọng tác động tích cực từ chính sách mới. Chị Vũ Thế Như (Ninh Bình), có hai con nhỏ, cho rằng mức giảm trừ mới sẽ giúp gia đình tiết kiệm được một khoản đáng kể mỗi tháng để chi cho học hành và sinh hoạt. Anh Nguyễn Minh Long (Hà Nội) chia sẻ, với người làm công ăn lương, chỉ vài trăm nghìn đồng mỗi tháng cũng rất ý nghĩa; nếu nhiều người cùng được giảm thuế, sức mua thị trường sẽ được cải thiện.

Theo ước tính, việc nâng mức giảm trừ gia cảnh có thể giúp người lao động giảm hơn 8.700 tỷ đồng tiền thuế. Khoản tiền này không chỉ hỗ trợ chi tiêu hằng ngày mà còn góp phần kích thích tiêu dùng và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế.

Một điểm mới đáng chú ý là cơ chế điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh. Thay vì chỉ thay đổi khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) biến động từ 20% trở lên như trước, Luật mới giao Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét điều chỉnh dựa trên biến động giá cả và thu nhập, phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội từng thời kỳ.

Theo bà Vũ Thu Hà, để cơ chế này phát huy hiệu quả, cần quy định rõ tiêu chí và tần suất rà soát, có thể định kỳ 2–3 năm một lần, gắn với các chỉ số như lạm phát hoặc tăng trưởng tiền lương. Đồng thời, quá trình tham vấn và công bố điều chỉnh cần bảo đảm minh bạch để người dân và doanh nghiệp chủ động kế hoạch tài chính, tiền lương và phúc lợi.

Song song với việc nâng giảm trừ gia cảnh, biểu thuế lũy tiến từng phần được rút từ 7 xuống còn 5 bậc, với các mức thuế suất 5%, 10%, 20%, 30% và 35%. Mức 35% áp dụng cho phần thu nhập trên 100 triệu đồng/tháng nhằm bảo đảm mục tiêu điều tiết nhóm thu nhập cao phục vụ an sinh xã hội.

Đại diện Deloitte Việt Nam cho rằng hệ thống 7 bậc trước đây tương đối phức tạp, dễ tạo cảm giác “nhảy bậc” nhanh, đặc biệt với nhóm thu nhập trung bình. Việc thu gọn còn 5 bậc giúp giảm gánh nặng thực tế cho phần lớn người nộp thuế, nhất là nhóm thu nhập 10–40 triệu đồng/tháng – lực lượng nòng cốt của tầng lớp trung lưu đô thị.

Biểu thuế mới cũng hạn chế tình trạng tăng lương danh nghĩa nhưng bị chuyển sang bậc thuế cao hơn, khiến thu nhập thực tế không tăng tương xứng. Đồng thời, cấu trúc đơn giản hơn giúp việc tính toán, thực hiện nghĩa vụ thuế minh bạch và thuận tiện hơn cho người nộp thuế, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Theo đánh giá của bà Vũ Thu Hà, những điều chỉnh lần này mang tính cải cách rõ nét: giảm số bậc, nới khoảng cách thu nhập giữa các bậc và hạ áp lực ở nhóm giữa; đồng thời thiết lập cơ chế linh hoạt về giảm trừ gia cảnh để hệ thống thuế có thể phản ứng kịp thời trước biến động kinh tế – xã hội.