Giá trị di sản cốt lõi của núi Bà Đen gắn liền với truyền thuyết về bà Lý Thị Thiên Hương, một biểu tượng của lòng hiếu thảo và sự tiết liệt. Qua hàng trăm năm, hình tượng của Bà đã được dân gian hóa, trở thành vị nữ thần bảo hộ cho đời sống tinh thần của cư dân từ miền Đông đến miền Tây Nam Bộ. Năm 2026, khi nhìn lại chặng đường lịch sử, ta thấy sự tồn tại của lễ hội núi Bà chính là sợi dây liên kết vô hình giữa các thế hệ. Người hành hương tìm về đây không chỉ để thực hiện các nghi thức tín ngưỡng, mà là để tìm lại sự cân bằng trong tâm hồn, học cách sống bao dung và thiện lương theo gương của Thánh Mẫu. Đây chính là giá trị đạo đức nhân văn sâu sắc mà di sản này vẫn bền bỉ truyền tải cho hậu thế giữa nhịp sống hiện đại hối hả.

Một nét di sản phi vật thể đặc sắc khác chính là sự giao thoa giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian tại không gian núi Bà. Sự tồn tại song song của các ngôi chùa như chùa Hang, chùa Hạ, chùa Trung và điện Bà đã tạo nên một hệ sinh thái tâm linh độc đáo "tiền Phật hậu Thánh". Năm 2026, giá trị di sản này càng trở nên rõ nét khi thế giới đang hướng về những giá trị văn hóa đa dạng. Du khách đến đây không chỉ được chiêm bái các pho tượng Phật uy nghiêm mà còn được đắm mình trong không gian của các nghi lễ múa bóng rỗi, hát chầu mời – những loại hình nghệ thuật diễn xướng dân gian mang đậm bản sắc Nam Bộ. Tiếng nhạc, lời ca không chỉ là sự giải trí mà là một phương thức giao tiếp tâm linh, là tiếng lòng của người dân dâng lên vị thần bảo hộ của mình.

Hơn thế nữa, núi Bà Đen còn mang giá trị lịch sử cách mạng hào hùng, đóng vai trò là "căn cứ giữa lòng dân" trong hai cuộc kháng chiến chống ngoại xâm. Di sản núi Bà năm 2026 không tách rời khỏi hồn thiêng sông núi, nơi mỗi hang đá, ngọn cỏ đều thấm đẫm máu xương của các bậc tiền nhân. Sự kết hợp giữa tâm linh và lịch sử đã biến ngọn núi này thành một bảo tàng sống, giáo dục thế hệ trẻ về lòng yêu nước và ý chí bất khuất. Mỗi dịp xuân về, việc người dân hướng về núi Bà chính là một hành động về nguồn, nhắc nhở về cội nguồn dân tộc và trách nhiệm bảo vệ bờ cõi. Giá trị di sản này là tài sản tinh thần vô giá, giúp định hình bản sắc văn hóa Tây Ninh nói riêng và Việt Nam nói chung trên bản đồ thế giới.

Tầm nhìn di sản năm 2026 còn hướng đến việc bảo tồn tính nguyên bản của môi trường thiên nhiên gắn liền với danh thắng. Đối với người dân bản địa, núi Bà không chỉ là đá và cây, mà là một thực thể sống có linh hồn. Việc gìn giữ hệ sinh thái rừng đặc dụng quanh núi chính là bảo tồn không gian thiêng của lễ hội. Sự hòa quy quyện giữa vẻ đẹp hùng vĩ của thiên nhiên với chiều sâu văn hóa tâm linh tạo nên một sức hút bền vững, nơi con người cảm thấy mình trở nên nhỏ bé nhưng cũng đầy tự hào trước tạo hóa. Lễ hội núi Bà Đen năm 2026 vì thế không chỉ là một sự kiện tôn giáo, mà là một minh chứng cho sức sống mãnh liệt của văn hóa Việt Nam, một di sản luôn chuyển mình để thích ứng với thời đại nhưng vẫn giữ vẹn nguyên phần hồn cốt thanh cao, linh diệu./.