Đầu năm 2026, trong khuôn khổ Chiến dịch “Quyết tâm Tuyệt đối”, lực lượng Mỹ đã tiến hành các đòn tấn công chính xác nhằm vào mạng lưới phòng không Venezuela. Chỉ trong thời gian ngắn, ít nhất hai hệ thống tên lửa Buk-M2E – được coi là vũ khí phòng không hiện đại nhất của nước này – đã bị phá hủy tại các căn cứ La Carlota và Higuerote, khu vực gần thủ đô Caracas. Đáng chú ý, các đòn tấn công diễn ra mà hầu như không ghi nhận phản ứng đánh chặn hiệu quả nào từ phía phòng thủ.

Buk-M2E, ký hiệu 9K317E, là phiên bản xuất khẩu của tổ hợp Buk-M2 do tập đoàn Almaz-Antey (Nga) phát triển. Hệ thống được thiết kế để bảo vệ các mục tiêu chiến lược trước máy bay chiến đấu, tên lửa hành trình, UAV và một số loại tên lửa đạn đạo chiến thuật. Trong những năm 2010, Venezuela đã tiếp nhận khoảng 12 tổ hợp Buk-M2E, tích hợp cùng S-300VM và các khí tài khác để xây dựng mạng lưới phòng không đa tầng bảo vệ Caracas và các khu vực trọng yếu.

Về mặt kỹ thuật, Buk-M2E được đánh giá cao nhờ tính cơ động với khung gầm bánh lốp MZKT-69221 6x6, cho phép triển khai nhanh và hoạt động tương đối độc lập. Hệ thống sử dụng tên lửa 9M317E, đạt tốc độ tối đa Mach 4, tầm bắn hiệu quả từ 3 đến 50 km, độ cao đánh chặn từ 15 m đến 25 km. Radar mảng pha như 9S18M1E và radar chiếu xạ 9S36E cho phép theo dõi, tấn công đồng thời nhiều mục tiêu, với thời gian phản ứng chỉ tính bằng giây.

Tuy nhiên, thực tế chiến trường đã cho thấy khoảng cách lớn giữa năng lực lý thuyết và hiệu quả tác chiến. Theo các nguồn phân tích, tình trạng bảo dưỡng kém kéo dài do thiếu linh kiện thay thế khiến chỉ khoảng 5/12 hệ thống Buk-M2E còn khả năng hoạt động trước khi xung đột nổ ra. Nhiều bệ phóng bị phá hủy vẫn còn nguyên tên lửa, cho thấy chúng không ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu hoặc đã bị vô hiệu hóa sớm bởi tác chiến điện tử.

Bên cạnh đó, việc bố trí các hệ thống phòng không tại vị trí cố định trong thời gian dài đã khiến chúng dễ bị phát hiện qua vệ tinh và trinh sát đường không. Mỹ được cho là đã áp dụng chiến thuật đàn áp phòng không (SEAD) quen thuộc, kết hợp gây nhiễu mạnh, tấn công vào hệ thống chỉ huy, radar và nguồn điện, làm tê liệt toàn bộ lưới phòng không chỉ trong những phút đầu.

Sự thất bại của Buk-M2E không chỉ làm suy giảm nghiêm trọng năng lực phòng thủ của Venezuela, mà còn đặt ra câu hỏi lớn về hiệu quả thực chiến của các hệ thống phòng không hiện đại nếu thiếu bảo dưỡng, huấn luyện và khả năng tích hợp đồng bộ. Thực tế này cho thấy, trong môi trường xung đột công nghệ cao, ưu thế không chỉ nằm ở khí tài tiên tiến, mà còn ở trình độ tổ chức, bảo đảm kỹ thuật và năng lực tác chiến điện tử tổng thể./.