Từ ngày 9/2, thị trường tài chính Việt Nam chính thức áp dụng Nghị định số 340/2025/NĐ-CP. Đây được xem là khung pháp lý mạnh mẽ nhất từ trước đến nay trong việc chấn chỉnh các hoạt động vi phạm trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng, đặc biệt là thị trường vàng và ngoại hối vốn đang có nhiều biến động.

Điểm đáng chú ý nhất của nghị định là mức phạt “kịch khung” từ 300 đến 400 triệu đồng đối với các hành vi sản xuất, kinh doanh vàng miếng không có giấy phép; xuất, nhập khẩu vàng trái phép hoặc kinh doanh các loại vàng khác khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Ngoài phạt tiền, các biện pháp xử phạt bổ sung cũng được áp dụng nghiêm khắc, gồm: tịch thu toàn bộ tang vật vi phạm; đình chỉ hoạt động mua bán vàng từ 6 đến 9 tháng; thu hồi giấy phép kinh doanh trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng hoặc tái phạm nhiều lần.

Đáng chú ý, nhằm thúc đẩy đề án thanh toán không dùng tiền mặt và chuẩn bị cho việc hình thành sàn giao dịch vàng quốc gia, nghị định quy định mức phạt từ 10 đến 20 triệu đồng đối với hành vi mua bán vàng nhưng không thực hiện giao dịch qua tài khoản ngân hàng.

Trong lĩnh vực ngoại hối, Nghị định 340 thiết lập hệ thống xử phạt dựa trên giá trị giao dịch và mức độ vi phạm. Mức phạt cao nhất đối với cá nhân mua bán ngoại tệ trái phép có thể lên tới 250 triệu đồng. Với các giao dịch dưới 1.000 USD, người vi phạm lần đầu sẽ bị cảnh cáo; nếu tái phạm, mức phạt từ 10 đến 20 triệu đồng. Những hành vi nghiêm trọng hơn như sử dụng vốn vay nước ngoài sai mục đích hoặc thực hiện giao dịch ngoại tệ trái phép giữa tổ chức tín dụng và khách hàng có thể bị phạt tới 200 triệu đồng.

Theo giới chuyên gia tài chính, Nghị định 340 không chỉ đơn thuần là tăng mức phạt tiền mà còn phát đi thông điệp mạnh mẽ về kỷ luật thị trường. Việc siết chặt quản lý vàng và ngoại hối được kỳ vọng sẽ hạn chế tình trạng “vàng hóa”, “đô la hóa” nền kinh tế, góp phần bảo vệ giá trị đồng nội tệ trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị toàn cầu còn nhiều bất ổn.

Bên cạnh đó, quy định mới cũng tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng cho các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, trong khi các cơ sở kinh doanh “chui” hoặc hoạt động đầu cơ trái phép sẽ đối mặt với rủi ro pháp lý và tài chính lớn. Việc nghị định có hiệu lực ngay trong quý I/2026 – thời điểm nhu cầu giao dịch vàng và ngoại tệ thường gia tăng – cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô ngay từ đầu năm.