Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa ban hành Kết luận thanh tra số 393/KL-TTCP chỉ ra nhiều sai phạm nghiêm trọng tại dự án Nhà máy nhiệt điện An Khánh - Bắc Giang. Dự án nhóm A này do Công ty cổ phần nhiệt điện An Khánh - Bắc Giang (Công ty An Khánh) làm chủ đầu tư với tổng mức đầu tư 23.601 tỷ đồng, tọa lạc tại huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang (theo địa giới hành chính cũ).

Theo cơ quan thanh tra, hàng loạt nút thắt về pháp lý, năng lực tài chính và quản lý đất đai đã khiến dự án chậm tiến độ kéo dài, dù đã được gia hạn thời điểm phát điện thương mại đến tháng 12/2025.

Bất cập trong công tác tham mưu và năng lực chủ đầu tư

Theo kết luận, UBND tỉnh Bắc Giang và Bộ Công Thương đã tham mưu trình Thủ tướng giao Công ty An Khánh làm chủ đầu tư khi doanh nghiệp này mới đi vào hoạt động. Tại thời điểm đó, chủ đầu tư bị đánh giá là chưa có kinh nghiệm, năng lực thực hiện dự án nhiệt điện và chưa đủ cơ sở về năng lực tài chính.

Đáng chú ý, Bộ Công Thương đã tham mưu nâng quy mô công suất dự án từ 100MW lên 650MW mà không tiếp thu ý kiến của các cơ quan liên quan. Việc thiếu căn cứ xác định năng lực tài chính đã dẫn đến khó khăn trong sắp xếp nguồn vốn, khiến thời gian thực hiện dự án bị kéo dài.

Bên cạnh đó, chủ đầu tư không thực hiện ký quỹ đảm bảo dự án theo yêu cầu, trong khi chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn cũng chưa kịp thời đôn đốc, yêu cầu doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ này theo quy định của pháp luật.

Vi phạm nghiêm trọng về đất đai và hành lang đê điều

Cơ quan thanh tra phát hiện nhiều vi phạm trong việc quy hoạch và giao đất cho dự án. Cụ thể, vị trí bãi tro xỉ rộng gần 48 ha và khu vực kho cảng rộng 14,7 ha đã vi phạm hành lang bảo vệ đê điều, nơi không được phép xây dựng công trình.

Ngoài ra, việc tỉnh Bắc Giang thành lập Cụm công nghiệp Vũ Xá để thu hồi đất cho dự án nhiệt điện bị xác định là trái với Luật Đất đai. Các hạng mục chính của nhà máy được bố trí nằm trong cụm công nghiệp cũng vi phạm các quy định của Chính phủ.

Chủ đầu tư còn bị phát hiện thực hiện san lấp trên diện tích hơn 36,7 ha, vượt tới 25 ha so với diện tích đất được giao chính thức. Thêm vào đó, hạng mục bãi tro xỉ và nhà máy gạch xỉ rộng khoảng 40 ha cũng vượt quá diện tích được xây dựng theo quy định hiện hành.

Kiến nghị làm rõ trách nhiệm tập thể và cá nhân

TTCP nêu rõ trách nhiệm đối với các sai phạm trên thuộc về Bộ Công Thương, UBND tỉnh Bắc Giang (cũ), các sở ngành liên quan của tỉnh và chủ đầu tư dự án qua từng thời kỳ. Tổng TTCP đã kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo các cơ quan chủ quản tổ chức kiểm điểm, xử lý nghiêm trách nhiệm các bên liên quan.

Về mặt tài chính, cơ quan thuế được yêu cầu thu hồi các quyết định miễn tiền thuê đất không đúng quy định cho Công ty An Khánh. Doanh nghiệp này phải hoàn trả ngân sách số tiền đã được miễn cùng tiền chậm nộp để đảm bảo không thất thoát ngân sách nhà nước.

Tính đến tháng 7/2025, dự án mới chỉ hoàn thành nghiệm thu khối lượng trị giá khoảng 1.362 tỷ đồng trên tổng mức đầu tư khổng lồ. Nhiều hạng mục quan trọng như bãi thải xỉ và nhà máy gạch xỉ vẫn chưa thể triển khai bồi thường giải phóng mặt bằng, khiến tương lai về đích của dự án vẫn còn bỏ ngỏ./.