Kiềm chế trong văn hóa ứng xử, tránh hậu quả pháp lý từ hành vi bạo lực

Từ thế giới ảo trên mạng xã hội đến "trả giá thật" vì hành vi vi phạm pháp luật

Chỉ vì vài câu thách thức, hành vi khiêu khích qua lại trên nền tảng mạng xã hội giữa hai nhóm thanh thiếu niên mang tên "Thăng An" và "Tam Kỳ" tại Đà Nẵng, rạng sáng 24/8, một cuộc xung đột đã diễn ra. Hàng chục đối tượng mang theo hung khí, vỏ chai bia và bình xịt hơi cay lao vào rượt đuổi, chém người gục tại chỗ. Không dừng lại ở đó, nhóm này còn chặn đánh 6 người đi đường không hề liên quan, đập phá phương tiện và cướp xe mô-tô. Kết quả mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố 25 đối tượng về tội "Gây rối trật tự công cộng".

Thực tế cho thấy, tâm lý hiếu thắng cùng thói "ảo mạng" đang đầu độc một bộ phận giới trẻ. Lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều trường hợp thanh thiếu niên thường xuyên đăng status kích động bạo lực chỉ để "câu tương tác". Tương tự, tại xã Sơn Kỳ, một thiếu niên khác đăng ảnh chụp cùng "dao mèo" kèm lời thách thức nhằm mục đích "câu like" và "thể hiện bản thân". Cả hai trường hợp đều lập tức bị công an triệu tập, giáo dục và buộc ký cam kết không tái phạm hành vi.

Chính vì nhận thức pháp luật còn hạn chế, nhiều người trẻ không ngờ rằng mỗi dòng trạng thái khiêu khích hay tấm ảnh khoe hung khí trên mạng xã hội đều bị cơ quan chức năng truy vết và xử lý nghiêm minh, không có vùng cấm cho hành vi lệch chuẩn. 

Va chạm nhỏ nhưng xử lý bằng hành vi bạo lực trên đường phố

Không chỉ trên không gian mạng, sự thiếu kiềm chế trong văn hóa ứng xử còn bùng phát ở đời thực từ những va chạm sinh hoạt hằng ngày. Trên đường phố, không ít vụ va chạm giao thông nhỏ nhặt lập tức biến thành các vụ ẩu đả, đập phá xe cộ côn đồ. Hay chỉ vì bị nhắc nhở hát karaoke gây ồn ào ban đêm, một nhóm thanh niên đã đánh cộng đồng gây thương tích người khác. Theo các chuyên gia tâm lý các va chạm thường xuất phát từ hành vi và tâm lý thiếu kiểm soát. Khi bức xúc không được giải tỏa kịp thời, sự nóng nảy sẽ dẫn dắt con người đến hành vi xúc phạm, dùng vũ lực. Tuy nhiên cần nhấn mạnh: Việc cơ quan công an liên tiếp khởi tố các tội danh "Gây rối trật tự công cộng" hay "Cố ý gây thương tích" gần đây là bài học đắt giá cho những ai xem thường sức khỏe, tính mạng người khác.

 Bên cạnh đó, tại các địa bàn nông thôn và khu dân cư, những yếu tố như rượu bia làm giảm khả năng kiểm soát hành vi. Các tranh chấp kéo dài về đất đai, ranh giới lối đi, tiếng ồn karaoke hay mâu thuẫn gia đình nếu không được lắng nghe, tháo gỡ cũng dễ dàng trở thành ngòi nổ cho các hành vi vi phạm pháp luật.

Hóa giải mâu thuẫn từ cơ sở: Kiềm chế là bản lĩnh, thượng tôn pháp luật là thước đo

Để ngăn chặn các vụ án đau lòng từ sớm, từ xa, giải pháp cần phải bắt đầu từ việc giải quyết mâu thuẫn ngay tại địa bàn cơ sở. Tại tỉnh Thanh Hóa, trong 7 tháng đầu năm 2026, thông qua Cao điểm rà soát, lực lượng Công an đã phát hiện 1.668 vụ mâu thuẫn nội bộ nhân dân với 3.896 người liên quan. Thanh Hóa trở thành địa phương rà soát, giải quyết số vụ mâu thuẫn cao nhất cả nước.

Phát hiện sớm một vướng mắc là thêm một cơ hội phòng ngừa hậu quả. Tuy nhiên, lực lượng chức năng không thể đơn độc, gia đình phải đóng vai trò là "lá chắn đầu tiên". Cha mẹ cần dành thời gian trò chuyện, quản lý giờ giấc, nắm bắt các mối quan hệ bạn bè và việc sử dụng mạng xã hội của con em để kịp thời uốn nắn những biểu hiện lệch lạc. Đồng thời khi phát hiện con em tiếp cận các nội dung tiêu cực, bạo lực, kích động hoặc có dấu hiệu bất ổn về tâm lý, phụ huynh cần chủ động trao đổi, định hướng, phối hợp với nhà trường và cơ quan chức năng để có biện pháp hỗ trợ, ngăn ngừa kịp thời.

Bên cạnh đó, nhiều giải pháp được đưa ra như đề xuất cần thiết lập đường dây nóng kết nối nhanh với Cảnh sát giao thông, kết hợp trang bị camera ghi hình tại các điểm trọng yếu để làm bằng chứng xử lý. Đồng thời, xây dựng cơ chế phản ứng nhanh, giải quyết minh bạch, công bằng mọi bức xúc của người dân trong vòng 24 giờ để niềm tin vào pháp luật thay thế cho thói quen dùng bạo lực.

Mặc dù xung đột là điều khó tránh khỏi trong cuộc sống, nhưng sử dụng bạo lực để giải quyết mâu thuẫn chưa bao giờ là giải pháp. Sự kiềm chế trong văn hóa ứng xử không phải là nhút nhát hay đầu hàng, mà là biểu hiện của sự trưởng thành, nhân văn và văn minh. Chính vì thế khi đối mặt với bất đồng hay va chạm, hãy chọn dừng lại một nhịp, lắng nghe và nhường nhịn.

Mời quý khán giả xem thêm các chương trình hấp dẫn khác của kênh VTV8 tại: https://vtvgo.vn/video/catalog/list/ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87/chuyen-trang-van-hoa--du-lich--lich-su--di-san-19,ffc98a39-06ff-424b-a85f-388837a68f87.html