Danone trở thành cái tên mới nhất gia nhập làn sóng thu hồi sữa bột khi ngày 24/1 thông báo rút khỏi kệ hàng tại Anh lô sản phẩm Aptamil First Infant Formula (loại 800 gram, hạn dùng tháng 10/2026). Tập đoàn thực phẩm Pháp cho biết quyết định được đưa ra nhằm loại bỏ rủi ro từ “dư lượng độc tố cereulide ở mức thấp”, đồng thời khẳng định đây là đợt thu hồi có mục tiêu, chỉ áp dụng với một số lô cụ thể. Trước đó một tuần, cơ quan chức năng Singapore cũng đã yêu cầu Danone thu hồi dòng Dumex Dulac 1 sản xuất tại Thái Lan.

Căng thẳng trong ngành sữa leo thang ba ngày trước đó khi Lactalis – một tập đoàn sữa lớn khác của Pháp – tuyên bố thu hồi 6 lô sản phẩm thương hiệu Picot phân phối tại 18 quốc gia, bao gồm Trung Quốc, Pháp, Australia và Tây Ban Nha. Lactalis xác nhận nguyên liệu Omega-6 ARA nhập từ đối tác bên ngoài bị nhiễm cereulide, độc tố do vi khuẩn Bacillus cereus sản sinh. Đây không phải lần đầu Lactalis vướng bê bối an toàn thực phẩm; giai đoạn 2017-2018, hãng từng chịu khủng hoảng nghiêm trọng vì sữa nhiễm khuẩn Salmonella khiến hàng chục trẻ sơ sinh mắc bệnh.

Dù các doanh nghiệp chưa công bố danh tính đối tác cung ứng, Bộ Nông nghiệp Pháp xác nhận với báo Le Monde rằng các đợt thu hồi của Nestlé và Lactalis đều bắt nguồn từ cùng một nhà cung cấp tại Trung Quốc. Tổ chức bảo vệ người tiêu dùng Foodwatch cho biết đơn vị này là Cabio Biotech, có trụ sở tại Vũ Hán. Cabio Biotech được xem là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu về ARA – thành phần bổ sung axit béo thiết yếu trong sữa công thức – và là đối tác của nhiều thương hiệu lớn như Nestlé, Danone, Yili hay Mengniu. Danone hiện chưa xác nhận có sử dụng nguồn nguyên liệu này hay không, song khẳng định tuân thủ nghiêm ngặt mọi quy chuẩn an toàn.

Nestlé được đánh giá là doanh nghiệp chịu ảnh hưởng nặng nề nhất trong cuộc khủng hoảng khởi phát từ tháng 12/2025 và bùng phát mạnh đầu tháng 1 năm nay. Theo Reuters, chiến dịch thu hồi của tập đoàn Thụy Sĩ đã lan tới gần 70 quốc gia. Tại Việt Nam, Nestlé chủ động rút 17 lô sữa công thức NAN nhập khẩu sau khi Bộ Y tế yêu cầu dừng lưu thông các dòng Beba và Alfamino. Các nhà phân tích của Jefferies ước tính sự cố ảnh hưởng khoảng 1,3% doanh thu toàn tập đoàn, tương đương mức thiệt hại 1,5 tỷ USD. Bộ Y tế Áo nhận định đây là đợt thu hồi kỷ lục, liên quan hơn 800 mã sản phẩm từ hơn 10 nhà máy, dù phía Nestlé từ chối xác nhận con số này.

Các hãng cho biết đến nay chưa ghi nhận trường hợp trẻ em mắc bệnh liên quan trực tiếp đến các lô sản phẩm bị ảnh hưởng, song việc thu hồi được tiến hành “vì sự cẩn trọng tối đa”. Theo tạp chí khoa học Nature, cereulide là một hợp chất hữu cơ vòng có độc tính cao (depsipeptide), do vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra. Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Anh (FSA) cảnh báo đặc tính nguy hiểm nhất của cereulide là khả năng bền nhiệt, không bị phá hủy bởi các biện pháp xử lý thông thường như đun nấu hay pha sữa bằng nước sôi.

Khi xâm nhập cơ thể, cereulide có thể kích thích dây thần kinh phế vị, truyền tín hiệu tới trung tâm gây nôn ở não chỉ sau 1–6 giờ. Do chức năng thải độc ở trẻ sơ sinh còn non nớt, độc tố này có thể tấn công trực tiếp vào ty thể tế bào, làm tăng nguy cơ suy gan cấp hoặc biến chứng đa tạng. Nestlé khuyến cáo phụ huynh theo dõi các triệu chứng như nôn mửa dữ dội, tiêu chảy hoặc lờ đờ bất thường trong khoảng 30 phút đến 6 giờ sau khi trẻ sử dụng sữa; nếu có lo ngại, cần nhanh chóng tham vấn chuyên gia y tế.

Ngành sữa thế giới từng nhiều lần chấn động bởi các bê bối an toàn thực phẩm nghiêm trọng. Năm 2008, vụ sữa nhiễm melamine tại Trung Quốc khiến 6 trẻ tử vong và khoảng 300.000 trẻ mắc bệnh thận. Năm 2017, Lactalis phải thu hồi 12 triệu hộp sữa tại 83 quốc gia do nhiễm khuẩn Salmonella. Gần đây nhất, năm 2022, Abbott Nutrition tại Mỹ buộc đóng cửa nhà máy lớn nhất vì vi khuẩn Cronobacter sakazakii, gây khủng hoảng thiếu hụt sữa diện rộng và nghi vấn liên quan đến cái chết của hai trẻ nhỏ.